Geldzaken? Stap naar de schappen of de pomp

Twintig jaar na de flop van V&D's financiële supermarkt gaan Albert Heijn en Shell in geldzaken. In Engeland is de supermarktbank een fenomeen. Koopt een Hollander aandelen bij zijn aardappelen?

Kernbedrijf? Hoezo kernbedrijf? Je kunt al Albert-Heijnboodschappen halen bij Shell-pompen, maar binnen afzienbare tijd gaan de supermarktketen en de oliemaatschappij ieder apart ook in financiële dienstverlening aan particulieren.

Zij hebben beide de verkooppunten: pompstations en supermarkten. En zij hebben beide de massale klantenstroom die frequent komt winkelen. Dus waarom zouden Albert Heijn en moederbedrijf Ahold en Shell ook geen nevenactiviteiten ontwikkelen om extra omzet en winst te maken?

Een van de argumenten om 't niet te doen is dat de consument er geen trek in heeft. Socks and stocks don't mix is een Amerikaanse wijsheid sinds het warenhuis Sears in de jaren zeventig en tachtig zijn financiële supermarkt zag mislukken. Sears had onder meer een effectenbedrijf en een makelaar gekocht, maar de klanten zagen er weinig in.

A. Dreesmann, die Vroom & Dreesmann opstootte in de vaart der volkeren en altijd alert was op nieuwe trends, wilde wel in Nederland experimenteren. V&D kocht in 1978 Staal Bankiers, een kleine Haagse bank, maar ook V&D liet het concept later bij gebrek aan belangstelling van klanten lopen.

Maar loslaten deden de winkelbedrijven en oliemaatschappijen het idee van geldzaken nooit. De introductie van elektronisch betalen, wat Ahold en de olieconcerns begin jaren tachtig bijna bij de banken moesten afdwingen, bood nieuwe kansen. Combinaties met benzinepasjes en vaste klantenkaarten bijvoorbeeld.

Shell en Albert Heijn kwamen, toevallig, deze week elk met grootse nieuwe plannen. Shell liet via de Financial Times weten dat haar anderhalf jaar jonge financiële dochter, Shell Capital, zijn activiteiten gaat uitbreiden met onder meer een creditcard. Tot nu toe is Shell Capital hoofdzakelijk actief in financiële diensten voor andere bedrijven, niet voor consumenten.

Ahold en Albert Heijn mikken direct op de consument. Anderhalf jaar geleden vertelde bestuursvoorzitter C. van der Hoeven, tevens commissaris bij ABN Amro, al dat Albert Heijn zijn eigen naam op de diensten wilde plakken. AH is een merk dat vertrouwen wekt, het staat voor kwaliteit, aldus Van der Hoeven. Alles wat Albert Heijn verkoopt moet vallen onder de noemer `dagelijkse boodschappen', zei Ahold-bestuurder Jan Andreae al eerder. ,,Wij gaan dus geen producten verkopen waar een gesprek van een uur voor nodig is.''

Albert Heijn heeft sinds zeven jaar al een eigen beleggingsfonds (850 miljoen gulden inleg, 135.000 klanten), een moderne vorm van sparen met de traditionele zegeltjes. Nu wil het concern ook andere, relatief simpele financiële producten aan het grote publiek aanbieden: verzekeringen, spaarrekeningen, wellicht zelfs hypotheken.

In Amerika heeft Ahold al de nodige ervaring, maar of die naar Nederland te kopiëren is? In de VS verhuren Ahold-supermarkten ruimte aan banken in hun winkels, in Brazilië beheert Ahold-dochter Bompreço een portefeuille creditcard-financieringen ter waarde van enige miljarden guldens.

In Nederland experimenteren bijvoorbeeld de Postbank met producten bij pompstations en de Rabobank met eigen, kleine filialen in supermarkten van andere ketens dan AH. Hoe Albert Heijn de nieuwe zaken wil aanpakken is nog onduidelijk. Het is kiezen uit drie mogelijkheden: een bank kopen, een eigen bank opzetten of samenwerken met een bank, zodat naam en logo van Albert Heijn op de diensten staan die een ander administratief verwerkt.In het Verenigd Koninkrijk, waar het fenomeen supermarktbank de afgelopen jaren een hoge vlucht heeft genomen bij onder andere Marks & Spencer en Sainsbury, werken de nieuwe aanbieders samen met bestaande banken. Maar het VK is Nederland niet: het betalingsverkeer is er duurder, de concurrentie om spaargeld miste prijsbrekers als Roparco en Spaarbeleg.

In alle gevallen zal Ahold (in)formeel een fiat moeten krijgen van de Nederlandsche Bank. Het concern zal tevens moeten beslissen hoe nauw het betrokken wil zijn bij een nieuwe financiële dochter. Als de toekomstige (miljarden)financieringen van de `Ahold Bank' toegevoegd worden aan de balans van Ahold, verslechteren de toch al niet ruime financiële buffers.