`De Hollandse directheid is weg'

Twee jaar geleden stapte Ben Verwaayen over van KPN naar het Amerikaanse Lucent. Hij voelt zich in de VS goed op zijn plaats, al volgt hij het Nederlandse nieuws nog dagelijks. Dit weekeinde is hij ook op de telecombeurs van Genève. `Iedereen komt daar langs'.

Twee jaar na het vertrek van algemeen directeur Ben Verwaayen bij het toenmalige PTT Telecom is het duidelijk dat de 47-jarige Nederlander op zijn plaats is bij het Amerikaanse Lucent (telecomapparatuur). Financieel analisten zijn uiterst lovend over Verwaayen. Toen zijn collega Carleton Fiorina deze zomer vertrok om bestuursvoorzitter te worden van Hewlett-Packard, nam de Nederlandse tweede man ook haar taken over.

De belangrijkste concessie die Verwaayen in de Verenigde Staten heeft gedaan, ligt naar zijn eigen zeggen in de ,,Nederlandse directheid''. Verwaayen: ,,Daar werd ik al snel op gewezen. En dat was niet altijd bedoeld als een compliment. Ik heb geleerd dat het belangrijk is hoe je de dingen die je zegt verpakt. Het is beter opmerkingen te maken met een vraagteken dan met een uitroepteken. Bij KPN hanteerde ik vooral het uitroepteken. Dat viel hier op.''

Verwaayen begint tijdens het telefonisch interview zelf over het wereldnieuws. Niet de dinsdag aangekondigde overname van Sprint door MCI Worldcom, maar het aftreden van de Zuid-Hollandse commissaris van de koningin Leemhuis. Het nieuws is heet van de naald. ,,Internet hè'', zegt Verwaayen. ,,Ik volg het Nederlandse nieuws dagelijks.''

Het gesprek met Verwaayen vindt plaats aan de vooravond van een vierjaarlijks evenement in Genève, 's werelds grootste telecombeurs. Vier jaar geleden was Verwaayen op de beurs om de samenwerking aan te kondigen van de KPN-alliantie Unisource met het Amerikaanse AT&T. Vier jaar dáárvoor lanceerde Verwaayen Unisource, een samenwerkingsverband met het Zweede Telia en het Zwitserse Swisscom. Anno 1999 vliegt Verwaayen opnieuw naar Genève, ,,om klanten te ontmoeten''.

In de aanloop naar de beurs hebben enkele grote telecombedrijven hun twijfels uitgeproken over het nut van een miljoenen kostende fysieke aanwezigheid in Zwitserland. Internet biedt immers een uitstekende etalage voor producten en, blijkens het voorbeeld van bedrijven als pc-maker Dell en Cisco (Internetapparatuur), steeds vaker ook een platform waar zaken met klanten kunnen worden gedaan.

Verwaayen beschouwt de twijfel aan het nut van de beurs als een telkens terugkerend fenomeen, dat hij niet al te serieus neemt. ,,Bedrijven hebben te maken met torenhoge kosten'', zegt hij. ,,Waar was dit goed voor, vragen ze zich dan achteraf af. Maar als het zover is gaan ze er toch weer met frisse moed naar toe. Iedereen komt immers langs in Genève.''

De overname van Sprint door Worldcom past voor Verwaayen in een trend. Een groep grote telecombedrijven doet enorme overnames en bouwt op die manier wereldomvattende netten. Verwaayen: ,,Het zijn Amerikaanse bedrijven, ja. Maar het paspoort doet er niet zo veel toe. Dit worden mondiale bedrijven.''

Naast nieuwe reuzen signaleert Verwaayen een ongekend aantal startende bedrijven op de markt voor informatie- en telecommunicatietechnologie. Het is voor hem geen uitgemaakte zaak dat Amerikaanse telecombedrijven Europa zullen bestormen omdat de markt in de Verenigde Staten nu is opgedeeld. ,,Het is denkbaar dat gekozen wordt voor het opkopen van grote bedrijven'', zegt hij. ,,Dat is de klassieke weg. Maar telecombedrijven kunnen er ook voor kiezen hun aanbod inhoudelijk uit te breiden. Door samenwerking bijvoorbeeld of door overname van een kleine producent van software of videobeelden.''

Namens Lucent heeft Verwaayen zitting in een commissie van 24 bestuurders van topondernemingen, die premier Mahatir van Maleisië adviseert bij de aanleg van een `Multimedia Supercorridor'. Dat project moet het land een vooraanstaande plaats bezorgen in de informatietechnologie. De Maleisische overheid lokt investeerders met belastingvrijstellingen en een, zeker naar lokale maatstaven, liberale wetgeving.

Voor Nederland heeft het volgens Verwaayen weinig zin het Maleisische model te kopiëren. Hij is gecharmeerd van de intensieve betrokkenheid van de politieke top in Maleisië. ,,Mahatir is voorzitter van de adviesraad'', zegt Verwaayen. ,,Hij is beschikbaar voor vragen die een ondernemer normaal gesproken niet direct aan een premier zou kunnen stellen. Daar zou een adviseur voor worden ingeschakeld.''

In het verleden heeft Verwaayen zich wel eens uitgesproken over zijn politieke ambities. Ook de journalistiek heeft zijn belangstelling. Een terugkeer naar Nederland staat echter niet op de agenda. ,,De journalistiek heeft interessante facetten, maar ik ben geen alleskunner. De politiek is interessant, maar weer een heel ander vak. Schoenmaker blijf bij je leest, zeg ik maar.''

En heeft de raad van commissarissen hem benaderd voor de opvolging van Wim Dik? Verwaayen laat een stilte vallen. ,,Wat zegt u? Ja ik begrijp het.'' Nee hij is niet benaderd en zou een eventueel voorstel hebben afgeslagen. ,,Ik heb bij KPN een schitterende tijd gehad, maar dat was het dan.''