Commune

Een autofabriek is eigenlijk nog altijd een fietsenmakersloods, maar dan duizendmaal groter, vol met het modernste mechaniek, bediend door arbeiders die meestal van ver achter de horizon komen. Renault Flins. Buiten de poort posten twee Algerijnen van de CFDT voor de 36-urenweek. Voor de immense parkeerplaats staat een reisbureautje met troostende aanbiedingen van reizen naar huis, naar de verte. Nee, mei '68, dat zegt hier niemand meer iets.

Toch was het vooral ook een arbeidersopstand. Op 22 mei 1968 staakten 2 miljoen Fransen voor kortere werktijden en medezeggenschap, en een van de brandhaarden was Flins. ,,Ik ben er nog door de CRS-oproerpolitie door de velden gejaagd'', vertelde Huib Riethof, die toen in de bezette Sorbonne zat. ,,Aanvankelijk deed alles sterk denken aan de communeopstand van 1871. Toen had je ook bedrijven waar arbeiders de rol van de baas overnamen en wijken die hun eigen zaken gingen regelen.'' Wel trof hem het geweld, ook onderling. ,,Ik heb meegemaakt dat Spaanse anarchisten studenten uit een gebouw joegen, met het mes tussen de tanden, niet mis!''

,,Er was een moment dat de leiders van '68 de macht hadden kunnen grijpen, toen iedereen in paniek was en De Gaulle zowat dreigde af te treden. Maar niemand dacht daar serieus over. Men was niet écht uit op macht. Wel de macht van de kritiek, van het gelijk, maar niet de macht van het gewone bestuur, van de vuile handen. De gewone studenten van '68 kwam ik later overal tegen, als wethouder, als projectleider, altijd in beweging. Maar hun aanvoerders waren, in dat opzicht, eigenlijk heel arrogant.''