Schrijven naar een nepvrouw

Het bestaat nog en er is niets mis mee: ambachtelijk acteren. Eric Schneider heeft deze stijlvolle, vaak overbewuste stijl van toneelspelen tot norm verheven. En hij is daarin ontegenzeggelijk een meester.

Onverwacht vindt hij tegenover zich Theo Pont, zo'n tien jaar lang een van de meest tergende, broodnuchtere en daardoor intrigerende acteurs van Frans Strijards' gezelschap Art & Pro. Nu staan zij gezamenlijk in een toneelstuk van de Franse schrijver Eric-Emmanuel Schmitt (1960), de Enigma Variaties. Stans Lutz ontwierp een decor waarin groezeligheid en grandeur samengaan. Dat klopt met de tekst: de twee hoofdpersonen bevinden zich in de werkkamer van een wereldberoemde schrijver, een misantroop die zich heeft teruggetrokken op een eiland. Elke binnendringer neemt hij onder geweervuur.

Enigma Variaties, genoemd naar de gelijknamige compositie van Edward Elgar, houdt het midden tussen een filosofische salonconversatie en een drama vanontmaskering. In drie scènes, als de bewegingen in het muziekstuk, schetst Schmitt de ontmoeting tussen twee mannen, hoe ze beiden bedrog verspreiden totdat de waarheid aan het licht komt. De schrijver, gespeeld door Schneider, onderhield jarenlang een hartstochtelijke correspondentie met een vrouw.

Na haar dood zette haar echtgenoot, in feilloos geïmiteerd handschrift, de erotische briefwisseling voort. Deze man, vertolkt door Pont, eist rekenschap van de schrijver want hij gaf de correspondentie als roman uit. Zogenaamde `fictie'; maar niks, geput uit eigen bron, eigen ervaring. De crux is ontnuchterend: de schrijver richtte zich tot een vrouw maar kreeg antwoord van een man die zich als vrouw voordeed. De weduwnaar poseerde als literaire leugenaar om de schijn op te houden dat zijn echtgenote nog leeft.

Zowel tekst als spel hebben de juiste spiritualiteit om dit gedachtenspel elegant gaande te houden. Oosthoek heeft de wendingen in het stuk scherp en snel aangegeven, zodat de spelers telkens opnieuw een ander facet van het personage kunnen belichten.

Beurtelings is de een winnaar, dan weer verliezer; Schneider weet effectief zijn schrijverswrok te etaleren en Pont excelleert in het tergen van de gekooide leeuw tegenover hem. Het slot is mooi: `Ik moet je schrijven,' zegt de auteur. Ja, om schrijven is het allemaal begonnen.

Voorstelling: Enigma Variaties van Eric-Emmanuel Schmitt. Vertaling: Ariette Eronat; decor: Stans Lutz; regie: Peter Oosthoek; spelers: Eric Schneider, Theo Pont. Gezien: 5/10 Singer Theater, Laren. Tournee t/m 12/12. Inl.: (020) 623 37 00.