American Graffiti

Kennen we dat eigenlijk wel in Nederland, dat gevoel dat je na het eindexamen van de middelbare school een wereld en misschien wel je jeugd achter je laat? De beste verbeelding van deze waterscheiding in een Amerikaans tienerleven is ongetwijfeld American Graffiti (1973). Vlak voor de eerste nostalgische revival van `the fifties', creëerde George Lucas (Starwars) een monumentale film over volwassen worden.

Welgevormd blik en de spiegelende lak van weelderige auto's uit de Amerikaanse jaren vijftig; de eerste tien minuten lijkt dat wel het onderwerp. In die ene nacht waarop de film zich afspeelt – de bijzondere nacht van de laatste schooldans – cruisen de vier hoofdpersonen voortdurend door het centrum van een Noord-Californisch stadje en gebeurt alles in of nabij auto's.

Het is de nazomer van 1962, een jaar vóór de Amerikaanse jaren vijftig eindigden met de moord op John Kennedy. Dat laatste zorgeloze jaar vóór Cuba en Vietnam was volgens Lucas niet beter in beeld te brengen dan op een gemiddelde highschool van een gemiddeld stadje, rond een groepje gemiddelde tieners vlak voor het begin van hun naschoolse leven.

De belangrijkste van die vier is Curt Henderson (een prille Richard Dreyfuss) die schrijver wil worden en ooit de hand van JFK hoopt te schudden. Hij twijfelt of hij het stadje moet verlaten voor een universiteit aan de Oostkust. Zijn vriend Steve Bolander (een rol van Ron Howard – Steve is de iets oudere tweelingbroer van Richie Cunningham uit de tv-serie Happy Days waarmee Howard in 1974 een ster werd) twijfelt niet, hij hoeft alleen nog maar afscheid van zijn schoollief te nemen. Verder een autoloze nerd – hij rijdt scooter, wat bepaald nog niet cool was – en natuurlijk een bink die zich om de toekomst geen zorgen maakt, rondrijdt in een opgevoerde `hot rod' en geniet van zijn roem als beste racer van het stadje. En vooral zijn volwassenwording ontloopt.

Rond hun belevenisjes en keuzes schetst Lucas in vage lijnen en zonder veel plot een helder tijdsbeeld. De jongens vinden in kleine verhaaltjes een zekere loutering, maar dat de film een eenheid wordt komt vooral door de prachtige muziek (van rock 'n 'roll tot surf) en de legendarische diskjockey Wolfman Jack, wiens raspende stem voortdurend klinkt uit de radio's in de altijd aanwezige auto's.

American Graffiti (George Lucas, VS, 1973), Net5, 21.50-23.55u.