Omstreden nieuweling in regering Japan

De Japanse premier Keizo Obuchi heeft vandaag zijn coalitieregering opnieuw uitgebreid. Voor het eerst sinds zijn aantreden vorig jaar beschikt Obuchi nu over een meerderheid in beide huizen van het parlement.

Nieuw lid van Obuchi's coalitie is de Komeito. Tegen het toetreden van deze partij bestaat veel verzet in Obuchi's eigen partij en, naar uit opiniepeilingen is gebleken, onder de bevolking. Reden is dat de Komeito de politieke arm is van de boeddhistische lekenorganisatie Soka Gakkai. Veel Japanners zetten vraagtekens bij de motieven en doelstellingen van de ondoorzichtige Komeito en de religieuze groepering erachter. Obuchi heeft de steun van de Komeito echter nodig om een meerderheid te bereiken in het Hogerhuis.

Afgelopen januari trad de Liberale Partij van Ichiro Ozawa al toe tot de regering. Ter gelegenheid van de nieuwe uitbreiding en het éénjarig bestaan van zijn regering heeft Obuchi vandaag een vrijwel geheel nieuwe regering samengesteld. Binnen Obuchi's Liberaal Democratische Partij, sinds 1955 vrijwel ononderbroken aan de macht, is een dergelijke snelle zetelwisseling van ministers gebruikelijk omdat de functie inhoudelijk over het algemeen weinig voorstelt. Slechts twee ministers zijn aangebleven: Kiichi Miyazawa (Financiën) en Taiichi Sakaiya (hoofd van het Economisch Planbureau). Beide mannen zijn wel specialisten op hun gebied en hun aanblijven wordt noodzakelijk geacht gezien de weinig florissante economische situatie, waarover de kiezers zich de meeste zorgen maken.

Ook op andere posten valt het op dat Obuchi dit keer relatief voor meer specialisten heeft gekozen dan in het verleden gebruikelijk. De reden hiervoor is dat dit jaar een grote verandering plaats heeft in Japans parlementaire gebruiken. Het oude systeem, waarbij ambtenaren namens hun minister vragen in het parlement beantwoorden, komt binnenkort ten einde. Deze maatregel ter versterking van de rol van politici was een eis van Ichiro Ozawa, leider van de Liberale Partij, toen hij in januari tot de coalitie van Obuchi toetrad.

De coalitie van Obuchi's LDP met de Komeito en de liberalen van Ozawa is een uiterst onwaarschijnlijke, slechts ingegeven door de wil van de LDP de macht te behouden. De drie partijen hebben een lange geschiedenis van politieke vijandschap. Cruciaal is het komende jaar – in 2000 moet Obuchi weer verkiezingen uitschrijven – de rol van kabinetssecretaris Mikio Aoki. Zijn functie heeft de rang van minister en zijn taak is ondersteuning van de premier en het op de achtergrond coördineren van beleid. Aoki is voor deze taak aangezocht wegens zijn goede persoonlijke connecties met de coalitiepartners.

Opvallend is ook de benoeming van de veteraan Yohei Kono op Buitenlandse Zaken. Japan is komend jaar gastheer van de G7 en het is aan Kono dit in goede banen te leiden. Kono was al eerder minister van Buitenlandse Zaken.