Stormloop op omstreden expositie

De omstreden tentoonstelling Sensation heeft het Brooklyn Museum of Art in New York dit weekeinde een recordaantal bezoekers opgeleverd. Meer dan 13.000 mensen kwamen kijken naar de tentoonstelling, die tot een bittere ruzie heeft geleid tussen het museum en de burgemeester van New York, Rudolph Giuliani.

De lange rijen belangstellenden werden zaterdag, de openingsdag van Sensation: Young British Artists from the Saatchi Collection, opgewacht door verschillende groepen demonstranten. Boze katholieken deelden kotszakjes uit en droegen tekeningen van de heilige Maria mee. Ze protesteerden tegen het schilderij The Holy Virgin Mary van Chris Ofili, waarop een zwarte Madonna te zien is die versierd is met olifantenmest en plaatjes van vrouwelijke geslachtsdelen geknipt uit pornoblaadjes.

Dierenbeschermers protesteerden tegen het werk van Damien Hirst, van wie op de tentoonstelling onder meer een door midden gezaagd varken en een rottend koeienhoofd te zien is. En verdedigers van de vrijheid van meningsuiting protesteerden tegen het besluit van Giuliani om het museum vanwege deze tentoonstelling zijn subsidie en zijn gebouw af te nemen.

Binnen waren als voorzorgsmaatregel metaaldetectoren opgesteld. Voor de omstreden Maria van Ofili was een beschermend paneel van plexiglas geplaatst. Twee suppoosten hielden er de wacht.

Nog nooit eerder heeft het Brooklyn Museum of Art op de openingsdag van een tentoonstelling zoveel publiek getrokken als zaterdag (9.200 mensen). Maar Giuliani liet zich door de grote opkomst niet van zijn stuk brengen. ,,Desnoods klaag ik ze persoonlijk aan'', zei de burgemeester gisteren op een van de vele televisieprogramma's waarin hij optrad. Vorige week klaagde het museum hèm aan, omdat hij niet het recht zou hebben om de subsidie stop te zetten. Daarop deed de stad op haar beurt het museum een proces aan, omdat de tentoonstelling in strijd zou zijn met het huurcontract van het museum met de stad.

Een groep bekende kunstenaars en de schrijversorganisatie PEN American Center namen het vrijdag met een paginagrote advertentie in The New York Times op voor de onafhankelijkheid van het museum. Onder de kop `Verdedig de artistieke vrijheid in New York' schrijven de kunstenaars dat ze weliswaar verschillend denken over de tentoongestelde kunst, maar dat ze het erover eens zijn dat de vrijheid van meningsuiting de artistieke vrijheid moet omvatten om uit te dagen en te beledigen. Ondertekenaars waren onder meer de schrijvers Paul Auster, E.L. Doctorow, Norman Mailer, Arthur Miller, William Styron, Derek Walcott en Kurt Vonnegut, de beeldend kunstenaars Chuck Close, Nan Goldin, Annie Leibowitz, Richard Serra en Andres Serrano, en de filmsterren Tim Robbins en Susan Sarandon.

De bezwaren van de burgemeester richtten zich aanvankelijk op het gebruik van overheidsgelden voor vertoning van kunst, zoals de zwarte Madonna, die kwetsend is voor een bepaalde religie, in dit geval het katholicisme. Later brachten zijn medewerkers naar voren dat het museum bovendien het recht niet heeft om kinderen alleen toe te laten als ze begeleid worden door een volwassene (een toelatingseis die het museum daarop snel heeft laten vallen). Ook het vragen van toegangsgeld ($9,75, ongeveer twintig gulden) zou in strijd zijn met het huurcontract.

Eind vorige week voegden Giuliani's medewerkers daar nog aan toe dat het museum door het vertonen van Sensation meewerkt aan een opzetje om een particuliere verzamelaar (Saatchi) en een onderneming (veilinghuis Christie's, dat als sponsor optreedt) te verrijken. Het is hoogst ongebruikelijk dat grote musea in New York een tentoonstelling organiseren die louter bestaat uit kunst van één verzamelaar, als die verzamelaar niet al beloofd heeft de kunst op den duur aan het museum te schenken. De waarde van kunst stijgt doorgaans na vertoning in een prominent museum.