Rais voorzitter Indonesisch Volkscongres

Met een ovationeel applaus en hartenkreten als `God is groot' en `leve de reformasi' begroetten de leden van het Indonesische Volkscongres gisteravond moslimintellectueel en hervormer Amien Rais als hun nieuwe voorzitter. De beslissende steun van Golkar, onder ex-president Soeharto een kwart eeuw regeringspartij, voor Rais' kandidatuur was voor velen een verrassing.

Rais stond op van zijn stoel, zwaaide naar de zaal en de pers, begaf zich vervolgens naar het tafeltje links van hem, waar moslimleider Abdurrahman Wahid, een oude rivaal, zetelde en kuste hem op beide wangen. De door Wahid opgerichte Partij van het Nationale Ontwaken (PKB) had haar voorzitter Matori Abdul Djalil gekandideerd, maar die kwam 26 stemmen te kort.

De voorzitter van het Volkscongres, het 500 leden tellende parlement aangevuld met 200 vertegenwoordigers van alle regentschappen en een aantal maatschappelijke organisaties, wordt de komende jaren een machtsfactor van betekenis. Dit hoogste college van staat lijkt sinds de installering van de nieuwe leden op vrijdag vastbesloten zich niet langer, zoals de afgelopen 32 jaar, te laten degraderen tot applausmachine voor een almachtig staatshoofd. Na zijn verkiezing kondigde Rais, voorzitter van de Nationale Mandaatpartij (PAN), aan dat het Volkscongres de nieuwe president niet slechts eenmaal, aan het einde van de vijfjarige ambtstermijn, maar jaarlijks ter verantwoording zal roepen.

De komende tien dagen zal een werkcommissie bestaande uit vertegenwoordigers van alle tien de fracties de hoofdlijnen van het regeringsbeleid uitzetten en een tweetal decreten formuleren ter beperking van de presidentiële macht en ter versterking van de volksvertegenwoordiging. Die decreten zullen worden uitgewerkt tot amendementen van de huidige grondwet, die het staatshoofd schier onbeperkte macht geeft.

Dit weekeinde paste het congres in bij tijden chaotische stemmingen zijn reglement van orde aan en koos het voor een versnelde afwikkeling van de agenda. De beraadslagingen moeten op 20 oktober uitmonden in de verkiezing van een nieuwe president, twee weken eerder dan aanvankelijk de bedoeling was. De grootste fractie, de Strijdende Democratische Partij van Indonesië (PDI-P), had voorgesteld al op 12 oktober een staatshoofd te kiezen, maar een meerderheid wil dat de werkcommissie eerst de inhoud formuleert van diens mandaat en paal en perk stelt aan diens uitvoerende macht. De PDI-P, die haar voorzitter Megawati, de oudste dochter van 's lands eerste president Soekarno, kandidaat heeft gesteld voor het hoogste ambt, zei al blij te zijn met de twee weken vervroeging.

Dit weekeinde heeft het plenum van het Volkscongres driemaal hoofdelijk gestemd: over het aantal fracties in het Volkscongres, de omvang en samenstelling van het presidium en de voorzitter. In alledrie de gevallen moest een tandem van PDI-P en PKB, versterkt met enkele kleinere fracties, het afleggen tegen een combine van de gewezen regeringspartij Golkar en de zogeheten 'centrale as' van islamitische partijen, waaronder de PAN van Rais, maar niet de eveneens islamitische PKB. In de wandelgangen rept men van een gelegenheidscoalitie en wordt betwijfeld of die zal standhouden als er straks een president en vice-president worden gekozen. De centrale as heeft moslimleider Wahid gekandideerd voor het presidentschap en Golkar de zittende president, Bacharuddin Jusuf Habibie. Een van de woordvoerders van de centrale `as', Hamzah Haz, zei vanochtend dat de hulp van Golkar bij de verkiezing van Rais er zeker toe zal leiden dat de bij de `as' aangesloten partijen de kandidatuur van Golkar-voorzitter Akbar Tandjung voor het voorzitterschap van het parlement zullen steunen. Hij noemde de verkiezing van de president ,,een heel andere kwestie''.