Netelenbos in township: Vrouwen aan de macht!

Minister Netelenbos bezocht Zuid-Afrika, met enige bedrijven in haar kielzog. Veel concreets leverde het niet op.

Met kwieke tred stapt minister Netelenbos (Verkeer en Waterstaat) over het grauwe beton van een doodlopende autoweg in het centrum van Durban. Links van de minister van Verkeer en Waterstaat liggen gebleekte dierenschedels, terwijl rechts van haar gedroogde slangenhuiden en vreemd riekende kruiden worden aangeboden door zwarte marktkooplui. Boven haar razen auto's over een snelweg op betonnen pijlers.

De markt is hier naar toegehaald van de zijkant van een naburige drukke straat, omdat het hier veiliger is. ,,Zo zie je hoe je het begrip corridor op allerlei manieren kunt invullen'', grapt Netelenbos. ,,Misschien moet ik dit ook collega Jan Pronk (Ruimtelijke Ordening, red.) aanbevelen.''

De minister geniet bij haar bezoek vooral van de contacten met de zwarte bevolking. Het proces van empowerment, waarbij de zwarte meerderheid van de Zuid-Afrikaanse bevolking geleidelijk aan meer greep op de samenleving krijgt, heeft haar volste sympathie.

Een hoogtepunt in dit opzicht was haar bezoek aan de township Orange Farm bij Pretoria, waar ze samen met de eveneens vrouwelijke (zwarte) minister van communicatie een nieuw telecomcentrum opende, dat met Nederlandse steun tot stand was gekomen. Tot overmaat van vreugde bleek ook de directeur van het nieuwe centrum een zwarte vrouw te zijn en stond er een koor van lokale vrouwen klaar om de beide ministers toe te zingen.

,,Wij vrouwen zijn boos'', zongen ze, doelend op de moeilijke omstandigheden waarin ze in hun township leven. Een geroerde Netelenbos riep vervolgens: ,,De vrouwen aan de macht'', waarna er een geweldig gejuich losbarstte onder de vrouwen in het centrum. ,,Dan besef je weer waarom je de politiek in bent gegaan'', aldus Netelenbos later, nog nagenietend.

Maar niet iedereen in het gevolg van de minister was hierover even geestdriftig. ,,Ze gaat liever op de foto met zwarten in een township dan zich in te zetten voor het bedrijfsleven'', liet een zakenman uit de delegatie zich ontvallen. ,,We hadden net zo goed kunnen thuisblijven'', zei een ander halverwege de reis. Willem Scholten, topman van het Rotterdamse Gemeentelijk Havenbedrijf, is het daar niet mee eens. ,,Het is prettig dat toch een deel van je klanten op zo'n entourage afkomt en daar moet je zelf bij zijn.'' Ook zijn Vlissingse collega Jan Philippen gaat voldaan naar huis. ,,Als de minister erbij is, gaan er altijd meer deuren voor je open.'' Ook Netelenbos zelf is die mening toegedaan. ,,Daarna moeten de bedrijven zelf hun kans maar pakken'', vindt ze.

Wat heeft het bezoek van de minister allemaal opgeleverd? Behalve versterkte gevoelens van wederzijdse vriendschap vooralsnog niet veel concreets. Er werden enkele contracten getekend, die ook zonder het bezoek hun beslag zouden hebben gekregen. Veel bedrijven zien weliswaar een groot potentieel in Zuid-Afrika maar wachten liever nog even af hoe de politieke situatie zich ontwikkelt.

Vooral ook de empowerment van de zwarten is voor veel bedrijven een probleem. Die is inmiddels tot wet verheven en dwingt bedrijven de komende jaren een personeelsbestand op te bouwen, dat voor 80 procent uit zwarten bestaat. Er is echter een groot gebrek aan goed opgeleide zwarten, waardoor bedrijven dikwijls met derderangs werkkrachten worden opgescheept.

Netelenbos toonde zich hierdoor echter niet uit het veld geslagen. Ze verklaarde desgevraagd dat het bedrijfsleven bij zo'n missie vaak niet het achterste van zijn tong laat zien. Zij verwachtte dat er de komende maanden nog wel degelijk het een en ander aan overeenkomsten en contracten uit zou rollen. Daartoe zal in elk geval ook een akkoord behoren tussen de beide regeringen, dat voorziet in de oprichting van een forum dat de samenwerking op transportgebied moet bevorderen. Nederland heeft hier een bedrag van één miljoen Rand (zo'n 350.000 gulden) voor uitgetrokken.