Machlas voelt zich weer een gelukkig man

Diep gekrenkt vluchtte Nikos Machlas donderdagavond naar de kleedkamer, nadat Ajax-coach Jan Wouters de Griekse spits had vernederd door hem tegen Dukla Banska al na 33 minuten te vervangen. Nadrukkelijk werd een beroep gedaan op de psychologische gaven van Wouters in de wetenschap dat na de flop met de voor 17 miljoen gulden aangetrokken Kinkladze wederom kapitaalvernietiging dreigde voor de beursgenoteerde onderneming uit Amsterdam. Na een verhelderend gesprek tussen Wouters en de dolende topscorer van vorig seizoen wierp Machlas tegen Willem II het juk van zijn recordtransfer (19 miljoen) eindelijk van zich af.

Met twee treffers leverde de doelpuntenmachine uit Kreta een waardevolle bijdrage aan de spectaculaire 6-3 overwinning van Ajax op Willem II. Machlas ervoer zijn doelpunten als een bevrijding, want voor zijn gevoel leefde hij in Amsterdam op water en brood. Bij zijn vorige werkgever Vitesse werd de gevoelige goalgetter na een moeizaam verlopen aanpassing gekoesterd en geknuffeld. Regelmatig nam Vitesse-voorzitter Aalbers hem mee naar een Grieks restaurant om hem uit zijn isolement te halen. Zo ontpopte de aanvankelijk als `Lachgas' verguisde Machlas zich als de held van Arnhem voor wie in het Gelredome na elk doelpunt de sirtaki werd gedanst.

Even vurig als zijn passie voor het scoren was zijn wens doelpunten te maken voor Ajax. Machlas werd echter een speelbal in een conflict tussen Vitesse en Ajax over de hoogte van de transfersom, waarbij de voorzitters Aalbers en Van Praag niet schroomden elkaar met modder te besmeuren. Machlas heeft de druk gevoeld van de miljoenen die de club van zijn dromen voor hem neertelde. Bovendien werd bij Ajax meer van hem verwacht dan het fabriceren van goals. Maar een `meevoetballende' spits in het voor hem raadselachtige systeem met drie aanvallers is Machlas nooit geweest. Hij voelt zich het prettigst als afmaker.

Dat had Ajax natuurlijk kunnen weten, zoals coach Wouters ook had dienen te beseffen dat scheldpartijen slechts een averechts effect hebben op Machlas. Oud-Ajacied Van den Brom vertelde ooit dat zijn teamgenoot op de trainingen vaak niet vooruit te branden was. Het typisch Nederlandse credo dat een voetballer speelt zoals hij traint, was aan Machlas niet besteed. Hij ontwaakte pas voor een vijandelijk doel en met kinderlijke blijdschap kon hij zijn medespelers bedanken voor hun voorbereidende werk. Dan speelde Machlas op Kreta graag de mecenas van zijn ploegmakkers en die intieme sfeer heeft hij bij Ajax gemist.

Geen wonder dat Machlas steeds nadrukkelijker aan zichzelf ging twijfelen. Tot overmaat van ramp werd hij door zijn coach ook nog eens publiekelijk aan de schandpaal genageld. Het moet zaterdag in de Arena een moeizaam onderhoud zijn geweest tussen een naar erkenning hunkerende aanvaller en een rechtlijnig denkende trainer. Zo werkt dat niet bij Machlas en het was een veeg teken dat hij zijn wedergeboorte tegen Willem II hartstochtelijk vierde met de Ajax-supporters die hem nooit hebben laten vallen.

Zou Wouters nu hebben begrepen hoe je bij Machlas een tere snaar kunt raken? Het leek er gisteravond niet op, want de coach van Ajax constateerde dat ,,ik gelukkiger ben voor Machlas dan hij met zichzelf is''. Wouters rekende zichzelf rijk met de conclusie dat de wissel in Slowakije en de daarop volgende confrontatie een gunstig effect hebben gehad op het spel van zijn zorgenkind. Maar Machlas wilde slechts horen dat zijn trainer het vertrouwen in hem had gehandhaafd. ,,Een gesprek was hard nodig, want er waren irritaties ontstaan en ik voelde dat aan mij werd getwijfeld'', vertelde hij.

,,Honderd kilo lichter'' voelde Machlas zich na zijn mentale doorbraak. Net als bij doelman Grim na zijn blunder tegen Vitesse reikte Laudrup een met zichzelf worstelende Ajacied de helpende hand. Aanvankelijk was slechts zichtbaar hoezeer het zelfvertrouwen van Machlas was aangetast door zijn verbanning in de UEFA Cupwedstrijd tegen Dukla Banska.

Desondanks kwamen de doelpunten van Machlas als geroepen voor het wederom wankelmoedige Ajax en beide keren was Laudrup de kunstzinnige aangever. ,,Ik heb bewezen dat ik het scoren nog niet heb verleerd'', jubelde Machlas, die na zeven duels pas op drie treffers staat. Zijn doelpunten zullen dit seizoen ook hard nodig zijn om de kwetsbare defensie van Ajax – gisteravond met Christian Kanu voor de geblesseerde Verlaat – te ontlasten. Zelfs bij een uitzichtloze 3-0 achterstand waande Willem II zich nog niet kansloos. Wouters toonde terecht waardering voor de mentale veerkracht van de Tilburgers, die na de oorvijgen van PSV en Sparta Praag in het eerste half uur tegen Ajax als verdoofd over het veld hobbelden.

Toen Willem II vervolgens onder aanvoering van de sterk acterende linkerspits Shoukov de schroom van zich afwierp en Ajax na doelpunten van Bombarda en Sanou het spoor bijster was, kon Machlas zich eindelijk als de verlosser opwerpen. Zijn kopbal gaf Ajax weer lucht met dank aan de manmoedig uitgestippelde zelfmoordtactiek van Willem II-coach Adriaanse, die ook na twee afstraffingen weigerde zijn offensieve spelopvatting te verloochenen. Daardoor was Willem II-Ajax een verademing. Voetbal kan nog leuk zijn als het van elk tactisch keurslijf wordt ontdaan en artiesten als Machlas zichzelf mogen zijn.