Lang leve de privatisering

Het broeide natuurlijk al een tijdje. Maar als dan in het Radio 1 Journaal de zo hoog beschaafde baas van onze Eerste Kamer Tjeenk Willink óók al zijn twijfels uitspreekt over de resultaten van de privatiseringsgolf van de laatste jaren, zou je langzamerhand gaan denken dat politici eigelijk ook maar gewone mensen zijn. Maar niets is natuurlijk minder waar, want zonder dat het ooit een onderwerp van politieke discussie of wat voor verkiezing dan ook is geweest, heeft onder leiding van diezelfde politici een totale uitverkoop van overheids- en nutsbedrijven plaatsgevonden die z'n weerga in de geschiedenis niet kent.

Hele buslijnen en halve GAK-kantoren, gezondheidsinstellingen en gemeentelijke begraafplaatsen, ziekenhuizen en parkeermeters: alles maar dan ook álles wat in het nabije verleden nog als van algemeen belang erkend werd, is in no-time verkocht aan particuliere, dus op winst beluste, bedrijven die op korte termijn wel eens een eind zouden gaan maken aan de spreekwoordelijke bureaucratie en de onnodige geldverspilling die zo eigen waren aan dat soort instellingen.

Maar dat is, zoals Tjeenk Willink voor het Radio 1 Journaal ook ruiterlijk erkende, helaas een faliekante mislukking geworden.

De KPN is een even logge en klant-onvriendelijke beweging gebleven als toen ze nog als PTT door het leven gingen, wachtlijsten in wat voor gezondheidszorg dan ook zijn verder opgelopen, en het geprivatiseerde openbaar vervoer heeft net zoveel, zo niet méér, lak aan de klanten dan haar niet commerciële voorgangers. En dat is eigelijk wel logisch ook, want van een echte privatisering is in Nederland bijna geen sprake geweest. In vrijwel geen van die geprivatiseerde bedrijven of instellingen vond een radicale personeelswisseling of een omwenteling in de bedrijfscultuur plaats. De naambordjes werden wat veranderd of verhangen, en voor de rest bleef iedereen op z'n plaats zitten en gebeurde er nauwelijks iets. Tjeenk W. houdt zich dan ook maar behoorlijk op de vlakte als de Radio 1 Journaal-reporter ongegeneerd de vraag stelt of verder privatiseren nog wel zin heeft en mompelt vaag wat over een hernieuwd onderzoek naar het nut er van.

Wat hij niet durft te zeggen, is dat privatiseren zonder radicale personeels- en/of mentaliteitsveranderingen een nutteloze onderneming is. Het gaat immers om de mensen die een bedrijf of een onderneming runnen. Om de kwaliteit van de medewerkers, en die verandert echt niet door een overheidsbedrijf in een BV te veranderen. Het vrijgeven van ether-frequenties, taxivergunningen of energievoorziening levert alleen maar meer van een mindere kwaliteit op.

De vergelijking met de privatiserings-golf gaat niet helemaal op, maar waar ik woon is het begin van een prachtige wilde polder met een ontzettende rijkdom aan flora en fauna die helaas regelmatig bedreigd werd door dagjes-recreanten die in bootjes met ploffende dieselmotoren niet alleen de natuur, maar ook de rust verstoorden. Staatsbosbeheer, die de polder onderhoudt, heeft die plofbootjes nu verboden en laten vervangen door peperdure zogeheten fluisterboten met doodstille elektromotoren die ten behoeve van de recreanten worden verhuurd door een milieubewuste private botenverhuurder. Een succes voor de polder zou je zo denken. Mis, want nu het ploffen verdwenen is, kan je helaas pas goed het irritante ordinaire geschreeuw en geblèr van de recreanten en hun jankende kinderschare horen. Het dronkemansgelal en het alle-dertien-schuin gezang schalt nu, niet gehinderd door wat voor diesel-plof dan ook, luid en overduidelijk door de polder. Lang leve de vooruitgang, maar ik snak nu soms echt naar die luid ploffende dieselmotor. Dat was uiteindelijk toch een heel wat aangenamer geluid.

Tjeenk Willink

In het artikel Lang leve de privatisering (maandag 4 oktober, pagina 23) staat dat mr. H.D. Tjeenk Willink voorzitter is van de Eerste Kamer. Dat is onjuist. Hij is sinds 1997 vice-president van de Raad van State.