Kernfabriek volgde illegale procedures

Het bedrijf JCO heeft jarenlang illegale werkprocedures toegepast in de fabriek voor uraniumverwerking in het Japanse dorp Tokai waar afgelopen donderdag een kernongeluk plaatshad. Dit heeft een functionaris van JCO dit weekeinde erkend. Justitie is een strafrechtelijk onderzoek begonnen tegen het bedrijf.

Twee jaar terug heeft JCO een illegale `tweede handleiding' opgesteld voor de verwerking van verrijkt uranium tot bruikbare splijtstof. Deze `tweede handleiding' bestond naast de officiële, in de praktijk betekenisloze, verwerkingsprocedure die voldoet aan de van overheidswege voorgeschreven veiligheidseisen.

Volgens de `tweede handleiding' moeten werknemers een huis-tuin-en-keuken emmer gebruiken om vloeibaar uranium op te lossen, in plaats van de daarvoor bestemde mengtank. ,,Het gebruik van de emmer scheelt trappenlopen'', legde Hiroyuki Ogawa van JCO zaterdag op een persconferentie uit. Deze werkwijze is volgens Ogawa zeker vijf jaar oud en twee jaar terug vastgelegd in genoemde illegale handleiding, die in ieder geval door het middenkader van JCO is goedgekeurd.

Het gebruik van de emmer is niet de directe oorzaak van het ongeluk van donderdag, maar eenzelfde houding heeft het wel mogelijk gemaakt. Normaal gesproken pompt men de uraniumoplossing via leidingen in twee stappen naar een bezinktank. Donderdag besloten de betrokken werknemers een stap over te slaan en het opgeloste uranium direct uit de emmer met de hand in de bezinktank te gieten. Functionaris Ogawa vermoedt dat tijdsbesparing de reden was, want ,,wat anders drie uur in beslag neemt, kon nu in een half uur''.

De werknemers goten echter veel te veel uranium tegelijkertijd in de tank waardoor voor hun ogen een spontane kernreactie plaats had. Het is nog steeds de vraag of ze zich wel realiseerden dat ze hoog verrijkt uranium onderhanden hadden, waarbij deze kernreactie te verwachten is. De fabriek werkt hoofdzakelijk met laag verrijkt uranium dat in grotere hoeveelheden tegelijkertijd mag worden verwerkt.

Uiteindelijk hebben 49 mensen blootgestaan aan radioactieve straling, onder wie ambulancepersoneel dat werd opgeroepen terwijl JCO verzweeg dat een kernsplitsing had plaats gehad. Twee werknemers van de fabriek liggen in kritieke toestand in het ziekenhuis.

Justitie onderzoekt nu of het tegen JCO – behorend tot het grote Sumitomo-concern – aanklachten kan indienen wegens het veroorzaken van letsel door beroepsmatige plichtsverzaking en wegens het overtreden van de wettelijke voorschriften aangaande kernenergie. Gistermiddag hebben inspecteurs van het verantwoordelijke Bureau voor Wetenschap van de overheid huiszoekingen verricht in kantoren van JCO.