DE HELE FAMILIE IN DIENST VAN TINUS

De weegschaal stond centraal in het wielerleven van Leontien van Moorsel. Haar gewicht schommelde het afgelopen decennium tussen 45 en 82 kilo. Nu weegt ze 58 kilo. ,,Ik heb vanmorgen bij het ontbijt de Italiaanse gebakjes laten staan.''

De hele schoonfamilie is neergestreken in de buurt van Venetië. Schoonvader Joop Zijlaard houdt in de auto de chaos van het Italiaanse verkeer in de gaten. Zijn vrouw Ans is gepromoveerd tot kaartlezer. Echtgenoot Michael Zijlaard is gangmaker op de derny. De schoonfamilie rijdt in dienst van Leontien van Moorsel, die op de fiets zo veel mogelijk trainingsuren moet maken. Morgen verdedigt ze haar wereldtitel tijdrijden in Treviso, volgende week doet ze op de piste van Berlijn een gooi naar de regenboogtrui.

De voorbereidingen op beide WK's staan in het teken van de Olympische Spelen in Sydney. De 29-jarige Van Moorsel bezit al vijf wereldtitels en beschouwt de tijdrit in Treviso als een opwarmer voor de tijdrit en de achtervolging in Sydney. Olympisch goud ontbreekt nog op haar erelijst. Daarom moet ze snelheid maken op de training en meer ervaring krijgen op de piste. Achter de derny fietst ze 60 kilometer per uur. ,,Het is net een knul als je haar hoort schreeuwen'', zegt Joop Zijlaard over zijn schoondochter.

Michael Zijlaard trad als gangmaker in de voetsporen van zijn vader. Hij noemt zichzelf ,,een manusje van alles''; als trainer, manager en ploegleider speelt hij een belangrijke rol achter de schermen. Zijlaard junior zat afgelopen week op de derny van zijn vader. Hij hield zijn vrouw uit de wind maar niet uit de regen. Haar oogschaduw en haar lippenstift – verplichte nummers bij het soigneren – bleven met ,,watervaste spulletjes'' op hun plaats.

Een degelijke make-up geeft haar moraal, een wielerterm die overeenkomt met vertrouwen. Een lange trainingsdag geeft haar een fysieke voorsprong op de concurrentie. Haar jongere ploeggenotes bij Farm Frites bewonderen haar doorzettingsvermogen. Altijd en overal zit ze op de fiets. Bij heel slecht weer traint ze thuis op de rollerbank, compleet met hartslagmeter die haar moet beschermen tegen verzuring. Een gemiddelde training is zwaarder dan een gemiddelde wedstrijd. Ze ziet vaak zwarte sneeuw op de hometrainer. ,,Ik kan m'n eigen helemaal afpeigeren'', zegt ze in Treviso. ,,Maar ik ga nooit meer over bepaalde grenzen. Ik ben mezelf vaak genoeg tegengekomen.'' Haar fanatisme blijft sinds een paar jaar binnen de perken. De familie Zijlaard houdt haar gewicht in de gaten en wil niet vervallen in een oude fout. Tijdens haar sportieve hoogtijdagen stond de weegschaal op 48 kilo. Ze leefde als een monnik, leidde een geïsoleerd bestaan en verloochende haar afkomst in het gemoedelijke Brabant. Haar ouders worden liever niet herinnerd aan deze zwarte periode. ,,Het woord `extreem' mag ze nooit meer in de mond nemen'', refereert Harry van Moorsel aan de sportverdwazing van zijn dochter.

Ondanks haar wereldtitels en twee eindzeges in de Tour Féminin was Van Moorsel in de eerste helft van haar wielerloopbaan diep ongelukkig. ,,Ik stond de hele dag op de weegschaal'', vertelde ze vier jaar geleden in deze krant. ,,Ik had alle maten in de klerenkast hangen. Alleen de wielerkleding kon ik aan, want die rekt mee. Er heeft een heel andere meid in mijn vel gezeten. Ik dronk geen koffie, ik ging niet meer winkelen, ik was een kluizenaar geworden.''

Na een gedwongen rustperiode, waarin ze ruim dertig kilo aankwam, maakte ze in 1996 een voorzichtige rentree. Ze had de maanden daarvoor stevig bijgetankt in het huis van haar schoonfamilie in Nieuwerkerk aan den IJssel. ,,Ze is gekomen voor een avondje slapen en ze is anderhalf jaar bij ons thuis gebleven'', vertelde Joop Zijlaard vorig jaar in deze krant. ,,Mijn vrouw heeft haar weer normaal leren eten. Binnen een mum van tijd schoot de weegschaal omhoog. Als sportvrouw had ze afgedaan, maar als mens was onze Tinus veel gelukkiger.''

De terugkeer op de fiets ging gepaard met vallen en opstaan. Ze moest wennen aan het hoge tempo en werd tijdens een trainingsstage in Colorado uit het wiel gereden door collega's die ze eerder moeiteloos achter zich liet. Ze werd bespot en beschimpt. Ze wilde de fiets definitief aan de kant zetten. ,,Ik heb geen zin als een toerist rond te rijden. Daarvoor heb ik te veel eergevoel.''

En weer vond ze steun bij de schoonfamilie, die haar adviseerde geduld te hebben en in alle rust aan een rentree te werken. Joop Zijlaard: ,,Omdat ik diep respect heb voor deze meid. Als ik met een dikke kont weer op de fiets zou stappen en overal zou worden uitgelachen, ging ik toch mooi achter een toilethuisje een stevig potje zitten janken.''

Joop Zijlaard was met zijn sonore stemgeluid, zijn reusachtige snor en zijn kolossale buik een publiekstrekker in de Rotterdamse Zesdaagse. Op de derny hield hij jarenlang zijn schoondochter uit de wind. In de Krimpenerwaard raakten de buschauffeurs gewend aan het lawaai van mens en machine. Ze schreeuwden elkaar naar hogere snelheden. Zijlaard verklapte het geheim van de derny aan zijn zoon. ,,Het spatbord moet zwart zijn van het rubber. Er mag geen millimeter tusen.''

Mede dankzij haar schoonfamilie bereikte Van Moorsel twee jaar jaar geleden haar oude niveau, zonder de protesten van haar lichaam nog langer te negeren. Ze weegt al een poosje 58 kilo, volgens haar begeleiders het ideale gewicht voor een tijdrijder met haar lengte. Tot veler verrassing behoort ze sinds vorig jaar weer tot de wereldtop. Ze las haar sceptische ploeggenoten de les met een gouden en een bronzen medaille op de WK in Valkenburg. ,,Die meiden zullen zich nog wel een keertje achter de oren krabben'', zegt Van Moorsel nu.

Een andere criticaster was de Franse wielrenster Jeannie Longo, die vorig jaar bij de WK openlijk kritiek op de prestaties van haar Nederlandse concurrente. Ze noemde Van Moorsel ,,zo vet als bagger'' en maakte een subtiele verwijzing naar gebruik van doping. ,,Door hard te fietsen wil ik haar de mond snoeren'', zegt Van Moorsel. ,,Daarom ga ik volgend jaar haar werelduurrecord aanvallen. Door constant aan Longo te denken, krijg ik vanzelf venijn in mijn donder.''

Stoppen doet Van Moorsel alleen na een tegenvallend resultaat in Sydney. Ze wil er deelnemen aan de tijdrit op de weg en de achtervolging op de baan. Beide disciplines kennen een vlak parcours, in tegenstelling tot de wegwedstrijd op de WK.

Van Moorsel twijfelt of ze komende weekeinde in Verona gehoor zal geven aan de uitnodiging van bondscoach Jean-Paul van Poppel. Ze gaat het parcours verkennen en neemt vervolgens een beslissing. ,,Ik heb dit jaar geen berg gezien, alleen een paar heuvels in de Ronde van Nederland. Dus heb ik in Verona weinig te zoeken'', gelooft Van Moorsel. ,,Die klim is niet zo zwaar maar wel drie kilometer lang. En als ik het toppie niet meer zie, krijg ik het beneden al Spaans benauwd. Wat mij betreft gooien ze een andere meid voor de leeuwen.'' Deelname aan de wegwedstrijd belemmert bovendien haar voorbereiding op de baanwedstrijden in Berlijn. ,,Dat scheelt me al gauw een dag of vier. En een paar verzuurde benen.''

Ze concentreert zich liever op de tijdrit in Treviso, waar ze als favoriete van start gaat. Van Moorsel verkeert in de vorm van haar leven. Ze heeft dit seizoen 46 wedstrijden gewonnen en twee wereldbekers op haar naam geschreven. Volgens Van Moorsel zijn morgenmiddag nog vijf deelneemsters kansrijk voor een gouden medaille. Last van angstzweet zal ze niet snel krijgen. ,,Verliezen is geen doodzonde meer. Ik heb in de voorbereiding mijn stinkende best gedaan en kan mezelf niets verwijten. Ik heb vanmorgen bij het ontbijt zelfs de Italiaanse gebakjes laten staan.''