Sluit geen levenkapitaalpolis

Een lezer zorgt goed voor de (studie)toekomst van zijn drie kleine kinderen. Voor twee sloot hij ooit een `belastingvrije spaarconstructie' van 50 gulden per maand. Voor de derde neemt hij deel in een aandelenbeleggingsfonds, sinds zijn ontdekking dat zelf beleggen – met een vast bedrag per maand (middelen) – op termijn meer oplevert dan zo'n constructie, vanwege de lagere kosten.

Hij vraagt zich af of het voordeliger is de twee beleggingsverzekeringen (dat zijn deze spaarplannen) op te zeggen en de maandinleg door te sluizen naar een beleggingsfonds. Die vraag stellen lezers regelmatig. Wat is verstandig?

De uitkering bij leven of overlijden van zo'n kapitaalverzekering met een minimale duur van 15 jaar is belastingvrij, tot een bepaald bedrag. De tijdens de looptijd door de verzekeraar ontvangen renten en dividenden op de belegde netto premies, zijn dus (ruwweg) vrij van inkomstenbelasting. Wat niet geldt voor iemand die zelf belegt of spaart. Bovendien is zo'n verzekering vrij van vermogensbelasting. Verzekerden betalen in de beginjaren ongemerkt wat extra om de eerste kosten (waaronder de provisie voor de tussenpersoon) van de verzekeraar te dekken.

Wie zijn polis voortijdig premievrij maakt of afkoopt houdt per saldo meestal niet zoveel over. Daar komt bij dat de fiscus het genoten voordeel (het positieve verschil tussen afkoopwaarde en betaalde premies) belast, omdat de looptijd korter is dan 15 jaar. Zo luidt het verhaal in grote lijnen, althans tot de beoogde invoering van de Wet Inkomstenbelasting 2001 (IB2001). Die lijnen staan ook in de gratis brochures van het Verbond van Verzekeraars, aldaar schriftelijk te bestellen onder vermelding van `Voorlichtingspakket'; Postbus 93450, 2509 AL Den Haag. Alleen de polisvoorwaarden en de huidige IB-wet vermelden de specifieke details.

Per 1 januari 2001 verandert er veel in de inkomstenbelasting. Wie de grote lijnen wil bestuderen kan bij Postbus 51 (telefoon 0800 - 0851) de gratis brochure `Belastingherziening 2001' aanvragen. Daarin staat onder meer dat de voornoemde kapitaalverzekeringen onder de vermogensrendementsbelasting (vrb) van 1,2 procent per jaar in box 3 vallen. Bedraagt de poliswaarde op een moment zeg 50 duizend gulden, dan bedraagt de vrb 600 gulden; 1,2 procent van 50.000. Op dit punt zijn twee vrb-vrijstellingen voorgesteld.

Allereerst voor verzekeringen die deel uitmaken van een leven-, spaar- of beleggingshypotheek, maar dan moet de uitkering anders dan nu gebruikt worden om de hypotheekschuld af te lossen. De koppeling tussen schuld en verzekering, en de aflossingsverplichting, moeten blijken uit de polis.

De bezitter van een eigen huis met hypotheek en gekoppelde kapitaalverzekering geniet straks twee fiscale voordelen: renteaftrek en vrijstelling van vrb. Nu er voortdurend stemmen opgaan om de hypotheekrenteaftrek te beperken, kan men overwegen deze vrb-vrijstelling af te schaffen. Dat verhoogt de lasten voor de hypotheekgever/verzekerde, levert de overheid meer belasting op, behandelt alle levenskapitaalverzekeringen gelijk en is qua administratie, uitvoering en controle veel eenvoudiger dan de voorgestelde regeling. Daarmee lijkt de spaarhypotheek uit de gratie. Maar die biedt als regel de prettige koppeling tussen hypotheekrente en spaarrente. Dat voordeel blijft, net als de sterftewinst die overlevenden maken. De fiscus met zijn ingewikkelde regels staat hier buitenspel, je betaalt immers vrb over het spaardeel. Dit leidt vanzelf naar een 2001-proof aflosverzekering en nieuwe constructies. Die goeie ouwe annuïteitenhypotheek komt dan weer in beeld.

De tweede vrijstelling betreft verzekeringen die uitsluitend voorzien in een uitkering bij invaliditeit, ziekte, ongeval of overlijden, bijvoorbeeld begrafenispolissen. Wat verzekeraars wellicht dwingt tot het splitsen van lopende polissen in specifieke nieuwe voor een afgebakend risico, om de vrijstelling optimaal te benutten. Dus: de komende jaren is er voldoende werk in de financiële wereld.

Om volledig te zijn: 22.500 euro (49.583 gulden) per persoon van het vermogen (bezittingen minus schulden) is in box 3 is vrij van vrb.

Dan is er nog iets. In de IB2001 krijgt iedereen hetzelfde belastingvoordeel als de kapitaalverzekering nu biedt: over rente en dividend betaal je geen IB neer, alleen vrb. Op grond daarvan, en vanwege de lagere kosten, verdient zelf beleggen of sparen de voorkeur boven een kapitaalverzekering die uitkeert bij leven. Wie overweegt om zijn lopende verzekeringen premievrij te maken of af te kopen, moet naar bevind van zaken handelen. Er is geen confectieantwoord

De nieuwe wet heft het fiscale voordeel van de levensverzekeraars niet op, maar biedt iedereen deze voordelen. Toch promoten financiële instellingen deze verzekeringen nog, zonder te vermelden welke gevolgen IB2001 heeft. Vreemd.

Terug naar de briefschrijver. Hij tobt over de dalende beurskoersen en wil de flinke koerswinst in het beleggingsfonds veilig stellen. Niet doen. Door die vaste inleg (middelen) koop je bij dalende koersen meer participaties in het fonds. Stijgen de koersen daarna, dan profiteer je over een breder front. Zijn verzekeringen tegen maandpremie werken op dezelfde manier en lopen dezelfde risico's, maar daar tobt hij niet over. Zo sterk is het imago van een beleggingsverzekering.

Levenkapitaal

In het artikel Sluit geen levenkapitaalpolis (zaterdag 2 oktober, pagina 19) is een bedrag van 22.500 euro (49.583 gulden) vermeld als vrijstelling voor de vermogensrendementsbelasting in box 3. Dit moet zijn 17.000 euro (37.463 gulden).