Hollands dagboek

Karel Baarspul (46) studeerde rechten en is sinds 1 januari 1987 als treasurer direct betrokken bij het middelenbeheer van de Provincie Zuid-Holland. Drie weken geleden werd hij geschorst, omdat hij een hoofdrol zou hebben gespeeld in de Ceteco-affaire. Gisteren verscheen het rapport van de commissie Van Dijk, die het bankieren van de Provincie onderzocht. Baarspul woont met partner in een bovenhuis in het centrum van Gouda.

Donderdag 23 september

Sinds twee weken ben ik een geschorst en werkeloos mens. Sta toch om 7.15 uur op. Koffie gezet. Zwaai om 8.15 uur partner uit. Zo, wat nu in hemelsnaam te doen met de rest van de dag? Eerst maar een afwasje gepleegd en wat overhemden gestreken. Douchen en aankleden. Ik ben een man van pakken, maar loop nu al twee weken in een spijkerbroek. Ik ga maar achter de telefoon zitten en bel met een paar relaties uit de financiële wereld. Even bijpraten: `Hoe gaan de zaken? Wordt er nog wat verdiend? Nog roddels?'

Ik krijg een belletje van een collega vanuit het provinciehuis. Hij vertelt een eng verhaal over de wijze waarop de externe onderzoekers in de provincie tekeer gaan. Een andere collega moest vorige week bij de commissie-Van Dijk verschijnen. Hij kreeg een gesloten enveloppe mee met de opdracht om naar zijn kamer te gaan, de deur op slot te doen, de enveloppe open te maken en de vraag die daarin zat te beantwoorden. Vervolgens moest hij het antwoord in een gesloten enveloppe doen, de commissie-Van Dijk bellen en dan zou iemand de enveloppe direct komen halen. Begrijpelijk dat iedereen daar bloednerveus van wordt. Heel bizar allemaal. Ik informeerde nog naar het verloop van de stille protesttocht die collega's afgelopen dinsdag hielden. Ik vond het heel ontroerend en begrijp daarnaast de zorg die collega's overal in het land hebben over de wijze waarop de politiek nu over een ambtenaar heenvalt. En zwijgt over de eigen verantwoordelijkheden. Ik maak een lange wandeling om mijn gedachten te verzetten. Kom onderweg collega Trix tegen. Gelukkig kunnen we nog samen lachen. `s Avonds even naar het café op de hoek.

Vrijdag

Het ochtendritueel van gisteren herhaalt zich. Koffie, een afwas. Ik haal de stofzuiger maar eens door de kamer. Zit om 9.30 uur gewassen en geschoren op de bank. Helaas kan ik mij niet zetten tot het lezen van een boek. M'n hoofd is zowel vol als leeg. Op aanraden van een journalist heb ik woensdag het boek The Bonfire of the Vanities van Tom Wolfe gekocht. Het ligt me aan te kijken, maar ik kan mij niet goed concentreren. Dat wordt weer wandelen vandaag.

Eigenlijk had ik voor vanmiddag een uitnodiging van de commissie-Van Dijk voor een tweede en laatste gesprek van een uurtje. Ik vond dat gek. Volgens de CdK had ik het onderzoek van Van Dijk gefrustreerd, en ben daarom geschorst. Waarom dan toch een gesprek? En waarover? Advocaat Hans Koets gaf dan ook door aan de commissie dat hij eerst informatie wilde. Afgelopen woensdag hing Van Dijk hoogstpersoonlijk bij Koets aan de telefoon. Van Dijk begreep onze problemen niet. Het was immers een onafhankelijk onderzoek. Onafhankelijk?, zei Koets, dat is voor mij de vraag. Immers, de door GS ingehuurde advocaat mr. S. loopt in en uit bij GS en bij uw commissie-Van Dijk. Dat heeft toch tenminste de schijn van twee onverenigbare petten.

Bovendien werd mijn cliënt door mr. S. in de afgelopen weken bij voortduring ondervraagd, waarbij zijn verklaringen vervolgens op andere momenten tegen hem werden gebruikt. Volgens Koets werd het nog een hele discussie, maar uiteindelijk spraken ze af dat ik met Koets aanstaande dinsdag langs zal komen. 's Avonds proberen we te ontspannen in de sauna een paar straten verderop.

Zaterdag

We slapen samen een gat ik de dag. Ik sta op met maagpijn en een zere rug. Allemaal spanning. Ik hoorde van een collega dat mijn plaats bij de provincie inmiddels (tijdelijk?) is ingenomen door de ex-treasurer van Fokker. De provinciale advocaat mr. S. is toch ook de curator bij Fokker? Twee petten zijn inmiddels drie geworden. Mijn antwoordapparaat staat weer vol met journalisten die mij willen interviewen op radio en tv. Wat moet ik nu bij Barend & Van Dorp, bij de VPRO, in Vrij Nederland? Ik word er gek van, en mijn maagpijn neemt toe. In de afgelopen weken ben ik zes kilo afgevallen. Een alternatief voor de Weight Watchers: stop met uw dieet en kom werken bij de provincie Zuid-Holland! Ex-baas Cees informeert telefonisch naar ons welbevinden. 's Middags staat zus Lize onverwachts op de stoep om persoonlijk te zien hoe we ons houden.

De laatste zin in mijn schorsingsbrief vermeldt dat de provincie er van uitgaat dat mijn contacten met de pers via de afdeling voorlichting blijven verlopen. Advocaat Koets vond dat te gek voor woorden.

De betrokken politici staan over deze affaire te pas en te onpas de pers te woord en ik word geschorst en mag niets zeggen? Vanuit de provincie (GS??) wordt daarnaast bij voortduring gelekt over de situatie. Zo wist ik drie uur nadat ik mijn schorsingsbrief ontvangen had van een journalist dat ik geschorst was! Vandaar dat ik in de afgelopen weken gedwongen was de pers te zoeken. En vandaar ook dit dagboek.

's Avonds nemen we een flinke neut in het café op de hoek. Wij wankelen huiswaarts.

Zondag

Wij wonen op een van de mooiste plekjes van Gouda. Wij zien om tien uur de kerk aan gaan. Het is niet onze kerk, maar al die komende kerkgangers blijven altijd een plechtig gezicht. Ik vind het vreselijk dat ook de gemeente Gouda bij de affaire betrokken wordt. Of zoals mijn ex-baas het zei: alles en iedereen heeft zich inmiddels met de zaak bemoeid, behalve Clinton. Maar let op, die komt ook nog wel.

Over deze Goudse zaak heb ik mijn gedachten. Ik kreeg opdracht te regelen dat er een lening tot stand kwam tussen de provincie en Gouda. En dat heb ik gedaan. Waar de geldgever zijn geld vandaan haalt, vraag ik nooit. Volgens Gouda is er niets aan de hand. Ik had uit de tweede hand andere informatie, maar als Gouda dat zegt, zal het wel. De krant schrijft dat de burgemeester en de CdK niet meer on speaking terms zijn. Wordt de burgemeester nu ook geschorst door de commissaris, of kan dat niet? Wat een wereld!

Maandag

Kon vannacht de slaap niet vatten en moest denken aan een gesprek met een collega vlak voor ik geschorst werd. We maakten daarin een berekening wat we met elkaar voor de provincie verdiend hebben in de afgelopen twaalf jaar. Met het opzetten van een toen niet aanwezig treasury-systeem, met het omzetten van te duur lang geld in goedkope leningen, met het heronderhandelen met verzekeringsmaatschappijen, met het efficiënt opleggen en versneld incasseren van belastingaanslagen, en met het bekende bankieren kwamen we op een totale winst van ten minste tachtig miljoen gulden.

Vanmorgen een afspraak met journalisten van NOVA in het kantoor van Koets te Haarlem. Ik doe dat omdat het beter is commentaar te leveren uit de eerste hand, dan te moeten zien wat anderen er van maken. Ze blijken te beschikken over interne gegevens die ik nota bene toen de zaak ging spelen te elfder ure bij de CdK moest inleveren (voorziene blik?). Dinsdag wil NOVA stilstaan bij de affaire. Ik kom ook in beeld. Dat vind ik eigenlijk niks, maar volgens Koets is dat best eens goed.

Ik vind het opvallend hoe goed de journalisten geïnformeerd zijn. Zij weten uit andere bronnen veel meer dan ik kan zeggen. Lees in de krant dat Sweder van Wijnbergen ook het veld moet ruimen. Er zit overal iets structureel fout in de verhouding tussen politici en ambtenaren.

Dinsdag

Vanmorgen om 10.30 uur bij de commissie-Van Dijk geweest. Koets en ik kwamen binnen en gingen zitten tegenover mevrouw Vos en Van Dijk zelf. De band liep. Van Dijk stelde eigenlijk geen vragen, maar zei te hebben geconstateerd dat er in huis maar weinigen waren die precies wisten hoe ik `bankierde'. Ik rapporteerde volgens hem te weinig, overschreed bevoegdheden en nam ongeoorloofde risico's. Ik zei dat ik het daar niet mee eens was, dat er inderdaad een lijstje met criteria voor uitgezette gelden uit 1991 was, maar dat dit achterhaald was door het besluit tot bankieren. Bovendien hebben interne en externe rapporten van accountants toch steeds uitgewezen dat een en ander prima geregeld was! Wat moet ik dan nog?

En de opmerkingen van Van Dijk dat het budgetrecht van de Staten geweld is aangedaan, dat wettelijke voorschriften uit de Provinciewet zijn overschreden en dat in strijd is gehandeld met de comptabiliteitsvoorschriften zijn niet voor mij bestemd. Koets wijst nog op een intern controlerapport uit 1997, waarin duidelijk gewezen is op risico's.

Op een vraag van Koets over de rijksrecherche en Gouda wilde Van Dijk geen antwoord geven. Krijgen wij ook het rapport?, vroeg Koets. Tot verbazing bleek dat de commissie daarover nog niet had nagedacht. Om 11.30 uur stonden Koets en ik weer buiten. Via via hoorden we van een ook ondervraagde politicus dat Van Dijk tegenover hem had bestreden dat het PS-besluit uit 1988 de mogelijkheid bood tot bankieren. Dat mag Van Dijk niet doen, want dat besluit is genomen toen hij minister van Binnenlandse Zaken was. Daarmee oordeelt hij over zijn eigen goedkeurende handtekening daarbij.

We lopen nog even bij ex-baas Cees naar binnen en filosoferen over de mogelijke uitkomst van het rapport waarbij we er van uitgaan dat de verantwoordelijkheid eindelijk eens bij de politiek verantwoordelijken wordt gelegd. 's Avonds naar NOVA gekeken. Een programma met jezelf erin is niks. Informatie was wel correct.

Woensdag 29 september

Slecht geslapen. Ik had heus niet verwacht dat het rapport-Van Dijk gaat concluderen dat ik alles briljant zou hebben gedaan, maar het valt me tegen dat ze me nu dingen verwijten die naar mijn idee in de schil rondom mij thuishoren. Ik heb steeds gerapporteerd, maar als dat anders, vaker en gedetailleerder moet, moeten ze dat zeggen.

Risico's in de sfeer van renteontwikkelingen zijn er. Maar dat hebben steeds de interne en externe accountant gemeld. Zaken doen we ook met beursgenoteerde ondernemingen. Nee, er was geen aangepaste richtlijn voor (vertrouwelijk GS-besluit toch!), maar het stond wel in de jaarrekening. En in de toelichting op het besluit tot `bankieren'. Bovendien, ik mag toch mijn eigen richtlijn niet maken?

Volgens bezorgde Statenleden moesten de winsten in de komende jaren ook verzekerd zijn. Nou, dan verleng ik toch de looptijden. En dat moet je mij dan nu niet tegenwerpen.

Ik heb maar een eindje gewandeld.