BETERE SEKS DOOR DHEA-SUPPLETIE BIJ BIJNIERSCHORSZIEKTE

Er worden wel verjongende en anti-depressieve eigenschappen toegeschreven aan het door de bijnierschors geproduceerde dehydro-epiandosteron (DHEA). De concentratie ervan in het bloed daalt namelijk met de leeftijd. Maar of dat gunstig of ongunstig is, en wat de werkelijke rol is van dit zwak-androgene hormoon is nog onopgehelderd. Toch is er nu een belangrijke toepassing van ontdekt. Vrouwen met een slecht functionerende bijnierschors die dagelijks - naast hun gebruikelijke medicatie - 50 milligram DHEA kregen toegediend, voelden zich beter, waren minder uitgeput, depressief en angstig, en hadden een beter seksleven dan vrouwen die een placebo kregen toegediend. Dat bleek uit een dubbelblind onderzoek bij 24 vrouwen met bijnierschorsinsufficiëntie, alternerend uitgevoerd in twee perioden van vier maanden, met een pauzemaand ertussen. Een maand nadat het medicijngebruik was gestaakt, waren de effecten weer verdwenen (New England Journal of Medicine, 30 september).

Bijnierschorsinsufficiëntie is vaak het gevolg van een auto-immuunziekte, maar kan ook worden veroorzaakt door langdurig gebruik van corticosteroïden (ontstekingsremmers) of beschadiging van de hypofyse (de hormoonklier die onder meer de bijnierschors aanstuurt). Tot nu toe waren deze patiënten aangewezen op een tweetal hormonen om de tekortschietende hormoonproductie op te vangen: corticosteroïden en mineralocorticoïden. Daarmee was hun levensverwachting weer normaal, maar sommige patiënten hadden bijkomende klachten als uitvallend schaamhaar, osteoporose en chronische vermoeidheid. Die groep blijkt nu baat te hebben bij DHEA, dat vervolgens weer omgezet kan worden in andere hormonen. Daardoor steeg tegelijkertijd de concentratie in het bloed van DHEA-sulfaat (DHEAS), androsteendion, en testosteron. Daarnaast werkt DHEA mogelijk rechtstreeks op de hersenen; bij experimenten op zoogdieren verhoogde het de serotonineproductie. Sommige vrouwen kregen androgene bijwerkingen van het middel, zoals een vette huid, acné en een toegenomen lichaamsbeharing.

De vinding luidt een nieuwe fase in voor de hormoontherapie bij patiënten met bijnierschorsinsufficiëntie, meent de commentator in een redactionele bijdrage van het tijdschrift. Naar zijn idee kunnen de hormonen blijvend worden toegediend, mits de patiënten worden gecontroleerd op borst- en prostaatkanker. DHEA kan namelijk makkelijk worden omgezet in geslachtshormonen, die de kans daarop verhogen. De commentator ziet ook een mogelijke toepassing van DHEA voor mensen met osteoporose en depressie, maar niet voor gezonde ouderen. Voor de laatste groep is noch de veiligheid, noch de effectiviteit van het middel aangetoond. Het wondermiddel tegen veroudering is hiermee dus nog steeds niet ontdekt. (Mariël Croon)