Arm, maar wel wereldkampioen

Terwijl het Nederlands elftal in een kolkend Stade de Franse een verdiende ereronde liep – in een zinderende wedstrijd waren de Fransen in eigen huis verslagen met 3-2, goals van Kluivert, Bergkamp en Overmars – verzuchtte de Nederlandse premier tegen een vertrouweling naast hem op de VIP-tribune dat deze overwinning waarschijnlijk een van de weinige voordelen was van het niet aangesloten zijn bij de EU.

Inderdaad was de Nederlandse victorie deels te danken aan het feit dat de meeste voetbalploegen in de EU tot voor kort maar drie niet-EU-ingezetenen mochten opstellen. En het Bosman-arrest gold in Nederland natuurlijk überhaupt al niet. In tegenstelling tot andere kleine voetballanden, had de Nederlandse competitie relatief dus weinig last gehad van de aanzuigende werking van buitenlandse topclubs.

Ajax, dat in 1998 de Europacup I voor de vierde keer op rij won, had alleen de absolute topspelers Kanu, Finidi en Kluivert moeten laten gaan. Spelers als Davids, Overmars en Seedorf waren gewoon in Amsterdam gebleven. Het team was door de jaren alleen maar sterker en hechter geworden, zeker na de terugkomst van de spits Bergkamp, en vormde de basis van het gloriërende Nederlands elftal.

Het wereldkampioenschap bracht Nederland in een staat van extase en dronkenschap. We hadden helemaal niemand nodig, zoveel was nu wel duidelijk. De onafhankelijkheid van Nederland werd luid bejubeld, en met dédain werd gesproken over het rijkere België, dat, zo vonden velen, zich had `verkocht' aan de grote landen binnen de EU. Maar na het ontwaken uit de roes werd Nederland weer geconfronteerd met de harde realiteit. België, Frankrijk en Duitsland waren nog steeds met geen stok te porren tot het verminderen van de lozingen in de Rijn en Maas, waardoor de uiterwaarden officieel waren uitgeroepen tot ecologische rampzone. Protesten baatten niet; de Nederlandse diplomaten werd onverbloemd medegedeeld dat de EU zich niet wenste te vermoeien met milieuproblemen van niet-lidstaten. De vijfde baan op Schiphol lag er volkomen verlaten en overbodig bij. De ooit geambieerde `mainportfunctie' was totaal in de soep gelopen omdat alle vliegtuigmaatschappijen Schiphol links lieten liggen. De EU had namelijk het aantal toegestane vluchten tussen Nederland en de EU, onder het mom van milieu- en veiligheidsredenen, sterk gelimiteerd, waardoor Schiphol een doodlopend spoor was geworden. Zelfs KLM overwoog het hoofdkwartier naar Londen te verplaatsen.

De economische malaise, die nu al tien jaar duurde, veroorzaakte bij velen een groeiende twijfel aan de Nederlandse Alleingang. Zou het kleine Nederland zich niet toch beter aan kunnen sluiten bij Europa?

Maar anderen reageerden zeer afwijzend op die suggestie. Zij prezen de rust en knusheid van Nederland, wezen op het Nederlandse succes op het WK in Frankrijk, en verheugden zich al op de achtste Europacup I van Ajax.