Profs zetten toon bij WK rugby

In Cardiff is vanmiddag het WK rugby begonnen met het duel tussen gastland Wales en Argentinië. Het toernooi, verspreid over vijf landen, duurt vijf weken en is na de Spelen en het WK voetbal het grootste sport- evenement ter wereld.

Ruim honderd jaar gold rugby als een bolwerk van amateurisme. Als een sport die zich niet wenste te vervreemden van zijn achterban, de Britse middenklasse. Een sport die het vrijblijvende karakter als zijn handelsmerk beschouwde, en nooit en te nimmer zou bezwijken voor de lokroep van het kapitaal. Kortom, een sport die krampachtig vasthield aan tradities, dwars tegen de internationale trend in.

Vier jaar geleden kwam de ommezwaai. Aan de vooravond van de WK-finale in Zuid-Afrika tekenden de drie toonaangevende rugbylanden van het zuidelijk halfrond, Australië, Nieuw Zeeland en Zuid-Afrika, een lucratief contract met Rupert Murdoch. Maar liefst 1,1 miljard gulden bood de Australische mediatycoon voor de uitzendrechten van een te vormen superliga (Super 12) én een landencompetitie (Tri-Nations) op het zuidelijk halfrond. Het amateurisme behoorde daarmee voorgoed tot het verleden.

Schoorvoetend volgde Europa het voorbeeld, zoals dat eerder al was gegeven door de Rugby League, de commerciële tegenhanger van Rugby Union met dertien in plaats van vijftien spelers in het veld. Engeland zette binnen een mum van tijd een profliga op poten. Frankrijk volgde, net als Schotland en Ierland.

Het vierde wereldkampioenschap, dat vanmiddag is begonnen met het duel tussen Wales en Argentinië, staat dan ook grotendeels in het teken van het geld. Waren de drie voorgaande edities een krachtmeting tussen louter amateurs, ditmaal zetten profs de toon. Het toernooi is verder vooral een botsing tussen noord en zuid, waarbij de titel in het verleden telkens naar het zuidelijk halfrond ging: Nieuw Zeeland ('87), Australië ('91) en Zuid-Afrika ('95).

Een recordaantal van twintig landen neemt deel aan de Rugby World Cup'99. Het toernooi telt in totaal 41 duels, die zijn verspreid over achttien stadions in de vijf tradionele rugbylanden van Europa: Engeland, Frankrijk, Ierland, Schotland en `gastheer' Wales. Op zaterdag 6 november staat de finale op het programma, in het speciaal voor de gelegenheid opgetrokken Millennium Stadium in Cardiff. Het ultramoderne sportpaleis telt 72.500 zitplaatsen en vervangt het oude rugby- en voetbalstadion, het Cardiff Arms Park.

Het WK dreigt alle records te verbreken. Trok het toernooi vier jaar geleden de aandacht van zo'n 2,6 miljard tv-kijkers verspreid over 124 landen, ditmaal zal de belangstelling naar schatting oplopen tot 3 miljard kijkers, verspreid over 135 landen. Daarmee is het toernooi het op twee (Olympische Spelen en WK voetbal) na grootste sportevenement ter wereld. Organisatoren verwachten de komende weken een winst van ruim 160 miljoen gulden te maken.

De macht van het geld heeft het rugby ingrijpend veranderd: het is sneller, maar vooral fysieker. Met alle gevaren vandien. Nog altijd staat de organisatoren het huiveringwekkende voorval van vier jaar geleden voor de geest, toen een speler van Ivoorkust, Max Brito, bij het WK zijn rug brak en in een rolstoel belandde. Van dergelijke excessen hoopt de International Rugby Board (IRB) ditmaal verschoond te blijven, al zijn de krachtsverschillen onder invloed van het professionalisme eerder toe- dan afgenomen. Vermoedelijk zal de recordscore – Nieuw Zeeland-Japan 147-17 van vier jaar geleden – gebroken worden.

In een poging de sport te mondialiseren heeft de IRB de laatste jaren veel geld gestoken in de zogeheten `ontwikkelingslanden'. Zo ontving Nederland ruim een ton van de wereldrugbybond – een bedrag dat grotendeels werd gebruikt om een buitenlandse topcoach aan te trekken, de Nieuw-Zeelander Geoff Old. Die slaagde er niet in de nationale ploeg naar het WK te loodsen, na monsternederlagen tegen onder meer Engeland (110-0) en Italië (67-7).

Old heeft het vizier inmiddels gericht op het WK in 2003. Meer nog dan voorheen zal de oud-international in de kwalificatiereeks een beroep doen op rugbyers met Nederlandse voorouders. Want ook dat stond de IRB oogluikend toe in haar streven de sport te verbreden: spelers die in hun geboorteland waren uitgerangeerd, mochten voor een ander land uitkomen.

Het WK wemelt zodoende van de huurlingen. Slechts twee landen – Argentinië en Uruguay – beschikken over een selectie die volledig bestaat uit spelers die zijn geboren en getogen in eigen land. Japan spant de kroon, met vijf Nieuw-Zeelanders in de gelederen. Twee van hen, Jamie Joseph en Graeme Bachop, kwamen in het verleden uit The All Blacks.

Die ploeg is bij de bookmakers favoriet voor de eindzege (5 tegen 6), gevolgd door Australië (5-2) en titelverdediger Zuid-Afrika (7-2). Engeland (10-1) en Wales (14-1) zijn de outsiders in de strijd om de Webb Ellis Trophy, de bokaal die is vernoemd naar de Engelsman die volgens de overleveringen de sport in 1823 `ontdekte', William Webb Ellis.

Kenners houden het op Australië. The Wallabies verbaasden vorige maand in Sydney vriend en vijand door Nieuw Zeeland met 28-7 te verslaan. Het betekende de grootste nederlaag voor The All Blacks in honderd jaar testrugby en leidde tot een golf van euforie in Australië, dat, zo becijferden statistici, in de laatste zeventien jaar maar één keer verloor op Europese bodem, in 1988 van Engeland.

Het WK betekent ook een weerzien met Jonah Lomu, de 24-jarige spierbundel uit Nieuw Zeeland die door velen wordt beschouwd als de beste rugbyer ter wereld. Vier jaar geleden groeide de winger van Polynesische afkomst, 1 meter 96 groot en 118 kilo zwaar, uit tot de onbetwiste smaakmaker van het WK. In Engeland denken veel fans met afgrijzen terug aan het halve-finaleduel, toen Lomu met vier tries de ontdekkers van de sport met de ovalen bal uit het toernooi kegelde.

Volgende week zaterdag treffen beide ploegen elkaar opnieuw, op Twickenham in de tweede speelronde van groep B, die nu al is aangemerkt als de Groep des Doods. Hoewel Lomu dit seizoen worstelt met een vormcrisis, vrezen de Engelsen hem als geen ander. Niet voor niets heet hij dezer dagen in Groot-Brittannië The Nightmare in Black.

Relevante websites op Internet:

www.rwc99.org

www.guinnessrugby.co.uk

www.rugbynet.co.nz