Poëzie heerst op fotomanifestatie

Zo'n vijftig fotografen tonen hun werk op de tweejaarlijkse fotomanifestatie Noorderlicht in Groningen. Van grand old lady Eva Besnyö zijn `opgeblazen' foto's te zien. Winnifred Limburg is vertegenwoordigd met ironische landschapsassemblages.

Terecht kiezen de organisatoren van de tweejaarlijkse fotomanifestatie `Noorderlicht' in Groningen steevast nietszeggende titels voor het hoofdprogramma. De editie van dit jaar – de zesde – heet Wonderland, de vorige heette The Garden of Eden, die dáárvoor Common Lives. Alleen Home had in 1993 nog een enigszins dwingende toon, maar sindsdien heerst de poëzie. Curator Wim Melis en directeur Ton Broekhuis hebben gelijk: uiteenlopend werk van fotografen uit binnen- en buitenland laat zich nu eenmaal niet in een thematisch keurslijf wringen.

De manifestatie heeft dit jaar voor het eerst – letterlijk – naast de Der Aa-kerk een tweede locatie betrokken, De Korenbeurs. Op de nieuwe lokatie is volgens de organisatie vooral contemporaine fotografie te zien, terwijl de bezoeker in de Der Aa-kerk ,,een onderhuidse reis naar een denkbeeldige ruimte'' geacht wordt te maken – een reis die net zo goed langs het werk van overwegend jonge of althans nog levende fotografen leidt.

Toch is er wel degelijk een verschil tussen beide tentoonstellingen die werk omvatten van in totaal vijftig fotografen. Wonderland in de Der Aa-kerk is dromerig van sfeer, voornamelijk in zwart-wit, met een enkel vormexperiment en veel sociale fotografie. Het beweging en het dynamiek suggererende onscherpe beeld (in het werk van de Israëli Michael Ackerman en van de Fransman Antoine d'Agata) is misschien nog een kenmerk. Op de naamloze expositie in de Korenbeurs overheerst de met het vervreemdende effect flirtende, reclame-achtige kleurenfotografie. Het geheel oogt jonger, moderner, gelikter en ook leger. Het sociale engagement is afwezig en heeft plaats gemaakt voor een even ironisch als gemakzuchtig soort maatschappijkritiek. Zo heeft de Duitser Markus Wendler de roze-zoete lelijkheid van het Franse Disneyland vastgelegd en registreert de Brit Andrew Firth precies dezelfde kitsch, maar dan die van Amerikaanse suburbs in zijn fotoserie `Americana'.

Ironie – maar dan van betere kwaliteit – kan men ook bespeuren in de landschapsassemblages van de Nederlandse Winnifred Limburg. Ze zijn schatplichtig aan de collages van grootheden als Jan Dibbets en David Hockney, maar de als net niet passende puzzelstukken aan elkaar gezette fragmenten leveren toch een verrassend `eigen' beeld op. Limburgs kijk op de wereld is in elk geval veel minder plichtmatig – en plichtmatig lijkt ook de selectie van dit werk – dan de desolate beelden van snelwegen en betonconstructies van de Duitsers Florian Schwinge en Uschi Huber. Dertien in een dozijn gaan er van dit genre. Heel vreemd in de Korenbeurs zijn de foto's van grand old lady Eva Besnyö: niet alleen passen ze niet in deze sfeer, ze zijn tot een veel groter formaat dan het origineel `opgeblazen' – in de dubbele betekenis van het woord. Zelfs de canon wordt ondergeschikt gemaakt aan de poeha van het billboard. Het is jammer dat de fotografe, die lid is van het Comité van Aanbeveling van `Noorderlicht', hiervoor kennelijk toestemming heeft gegeven.

Naast het al even canonieke werk van fotografen als Dave Heath, Lee Friedlander, Christer Strömholm en de `neo-klassieke' foto's van Anton Corbijn biedt de tocht door de Der Aa-kerk teleurstellend weinig waaraan het oog blijft haken. De bijna onopvallende, op een raadselachtige wijze anekdotische foto's van de Australische Tracey Moffati zijn een gunstige uitzondering, ook al door de fluweelzachte afdrukken. Erg mooi zijn ook de kleurenfoto's van de Amerikaan Philip-Lorca diCorcia, die willekeurige voorbijgangers in drukke steden in hel licht vangt en vastlegt. Zijn als uit films afkomstige foto's isoleren het individu en suggereren een dramatische eenzaamheid. Ze vormen een krachtig tegenwicht voor bij voorbeeld de middelmatige campy platen van lookalikes van David Graham, die het in dit genre in de verste verte niet kan opnemen tegen een David LaChapelle of Yasumasa Morimura.

Meer dan de tentoonstellingen in Korenbeurs en Der Aa-kerk spreekt die van het werk van Nico Jesse in Boekhandel Godert Walter tot de verbeelding en, in het hedendaagse segment, die van Pepijn Provili bij Galerie Wijk.

Noorderlicht, fotomanifestatie. Hoofdlokaties: Der Aa-kerk en De Korenbeurs. Verder in 30 galeries. T/m 31/10. Inl. (050) 318 22 27 en http://www.noorderlicht.com