Pinochet verdeelt Spanje

Koloniaal en paternalistisch. Zo en niet anders moet de poging van de Spaanse rechter Baltasar Garzón beschouwd worden om de voormalige dictator Augusto Pinochet in Spanje te berechten. Met een argument dat niet vaak in Spanje te beluisteren valt, kreeg Pinochet deze week bijval uit een onverwachte hoek: voormalig socialistisch premier Felipe González. De Chilenen moeten over hun eigen toekomst beschikken en Spanje moet hun overgang naar de democratie niet bemoeilijken, meent González. ,,Ik dacht dat we al meer dan 180 jaar de bevoegdheid verloren hebben om rechtspraak in de koloniën te plegen'', zei González op de radio.

Koren op de molen van de pro-Pinochet-lobby en onbehagen in Spanjes socialistische partij. Het is geen geheim dat González – de afgelopen drie jaar ,,gewoon'' parlementslid, maar op de achtergrond nog altijd invloedrijk in zijn partij– een hartgrondige hekel aan onderzoeksrechter Garzón heeft. Die maakte in zijn loopbaan immers een kortstondig politiek uitstapje als onafhankelijk lijsttrekker van de PSOE, keerde na ruzie met González terug in zijn beroep als magistraat en startte vervolgens het geruchtmakende onderzoek naar de doodseskaders dat de voortijdige val van de socialistische premier veroorzaakte.

González had echter beter zijn mond kunnen houden, zo liet zich het algemeen gevoelen van zijn partijgenoten vertalen. De PSOE houdt vast aan het standpunt dat Pinochet in Spanje berecht moet worden. Een aantal partijbaronnen viel de voormalige leider zelfs publiekelijk af, wat tot dusver nooit is voorgekomen.

De diplomatieke betrekkingen tussen Spanje en zijn voormalige kolonie bevinden zich als gevolg van de uitleveringsprocedure nog steeds ver onder het vriespunt. De Spaanse staatssecretaris van Handel en Toerisme, Elena Pisonero, werd eerder deze week uiterst koel en met een minimum aan protocollair vertoon ontvangen tijdens een bezoek aan Chili. Spanje, de afgelopen twee jaar de grootste buitenlandse investeerder in Chili, maakt zich grote zorgen over mogelijke gevolgen op handelsgebied. Spaanse ondernemers, op theevisite bij de Chileense minister van Buitenlandse Zaken, Juan Gabriel Valdés, hebben reeds te verstaan gekregen dat de Chileense regering niet instaat voor mogelijke vijandige reacties van het Chileense bedrijfsleven als de zaak-Pinochet zich blijft voortslepen.

In een gesprek met het dagblad El País heeft Valdés inmiddels zijn verontschuldigingen aangeboden voor wat in Spanje als een verhulde vorm van afpersing werd beschouwd. Maar de minister onderstreepte dat de kwestie-Pinochet de Chileense overgang naar de democratie in gevaar brengt. Bij dat laatste worden door de meeste Spanjaarden evenwel grote vraagtekens gezet.

Ondanks de mogelijke repercussies lijkt er in Spanje nog steeds brede steun aanwezig voor uitlevering. In de commentaren wordt er daarbij op gewezen dat de uitlevering niet zozeer de actie van Spanje als land is, maar van een onafhankelijk onderzoeksrechter die handelt volgens internationale rechtsverdragen.