Onrechtvaardig

Omdat ook wij enige jaren geleden een huis hebben gekocht, volg ik met belangstelling de discussie over de aftrek van de hypotheekrente. Ik ben niet economisch onderlegd, maar ik proef nogal wat politieke demagogie in de argumenten en daarom geloof ik dat de toekomst van de huizenbezitter er helemaal niet zo rooskleurig uitziet. Men houdt het nog stil tot na de verkiezingen, maar dan zal hij (of zij) worden aangepakt. Het masseren van de publieke opinie heeft al een aanvang genomen.

Als een oplettende reiger aan de waterkant is de politicus er op getraind om overal onrechtvaardigheden te zien. Dat is zijn of haar beroep. Nog niet eens zo lang geleden las ik dat de regering het goedkope broodje wil belasten dat de werknemer tussen de middag in de bedrijfskantine kan nuttigen. Hoewel ik er nooit iemand over heb horen klagen, vond het departement dat goedkope broodje een grove onrechtvaardigheid is jegens al degenen die in de pauze niet over de mogelijkheid beschikken om naar een bedrijfskantine te gaan. De rechtvaardigheid stelt hier een nadeel voor allen boven een voordeeltje voor enkelen. Maar ook in het geval dat die enkelen een meerderheid vormen, wil de rechtvaardigheid dat het voordeeltje wordt ingeleverd ten bate van het geheel.

Ik vermoed dat het ook zo zal gaan in de tegenstelling tussen de huurders en de huizenbezitters. Huurders zijn achtergesteld en moeten daarom worden gecompenseerd. Het is alleen de vraag of huurders dat zelf ook voelen als een onrechtvaardigheid. Veel huurders dromen er namelijk van op den duur zelf ook huizenbezitter te worden. Er zijn nu eenmaal onrechtvaardigheden die door iedereen worden gewenst, zelfs door mensen die er zelf de dupe van zijn. Zo komt het erven mij als buitengewoon onrechtvaardig voor. Je krijgt iets wat nooit van jou is geweest en waarvoor je ook nooit iets hebt gedaan, waarbij nog komt dat sommigen toevallig veel meer krijgen dan anderen. Toch zal het aanpakken van het successierecht op een nog grotere weerstand stuiten dan het morrelen aan de aftrek van de hypotheekrente.

Centraal in de discussie over de aftrek staat de vraag wat het de overheid kost. Veel minder lees je over de vraag wat het de overheid oplevert en dan doel ik nog niet eens op de materiële voordelen, zoals de overdrachtsbelasting. Volgens mij zijn de revenuen enorm. Ten eerste geloof ik dat het bezit van een eigen huis het geluk van mensen bevordert. Je kunt bibliotheken vullen met verschrikkelijke verhalen over hospita's en huisbazen. Huizenbezit bevordert bovendien het verantwoordelijkheidsgevoel. Rijdt mij door een willekeurige buurt in een willekeurige stad en ik zal u precies vertellen waar de koophuizen en waar de huurhuizen staan.

Er zijn natuurlijk uitzonderingen, maar over het algemeen worden koophuizen beter onderhouden dan huurhuizen. Zo verging het mijzelf ook. In de tijd dat ik nog huurde, vond ik het zonde om de muren te schilderen of de keuken te laten verbouwen. Dat moest de huisbaas maar doen. Helaas had de huisbaas daar meestal geen zin in en wachtte hij tot het echt niet anders kon. Nu ik zelf een huis bezit, wil ik voor het eerst in mijn leven een verbouwing laten uitvoeren om het huis mooier te maken. Uit het feit dat het nauwelijks mogelijk is om een aannemer te vinden die nog tijd heeft, maak ik op dat heel wat huizenbezitters door een zelfde motivatie gedreven worden.

Natuurlijk is het opknappen van mijn huis niets anders dan een persoonlijk belang, maar ook de overheid heeft veel baat bij een huizenbestand dat in een goede staat verkeert. De gemeente Haarlem zou haar kabelnet nooit zo duur hebben kunnen verkopen als overal de kelders wegens achterstallig onderhoud onder water hadden gestaan. In dat opzicht is het kopen van huis en het kopen van een auto of een gettoblaster iets totaal anders. Van al die auto's en radio's blijft al snel niets meer over dan schroot. Aan de eigen huizenbezitters danken wij daarentegen de Amsterdamse grachtengordel en al die prachtige huizen in de Van Eeghenstraat. Zo'n pand zal ik nooit kunnen betalen, maar ik ben blij dat ik er langs mag lopen en dat zij nog particulier worden bewoond en niet in kantoren zijn opgesplitst.

Nee, die professor Stevens uit Tilburg, die het huizenbezit wil terugdringen, is voor mij iemand die de koelakken in kolchozen had willen opsluiten.