Liefde maakt wijzer

De onkreukbaar zingende Whitney Houston is vaak een robotmens genoemd. Nu klinkt ze voor het eerst doorleefd.

Wie aan Whitney Houston denkt, denkt aan haar mond. Die mond is als het oog van een orkaan, een middelpunt zoekende kracht die alles in zich op kan slokken – ware het niet dat hij alles juist met stormkracht naar buiten gooit. Die mond kan zich uitstrekken tot een perfecte `O', als de vrouw waar ze aan vastzit bedenkt dat het tijd is om de luisteraar wakker te schudden met nog een krachtige klankstoot. Die mond, die is afgezet met twee rijen parels op de plaats waar gewone mensen tanden hebben, vormt de woorden alsof het lekkere maar kwetsbare vruchten zijn – omzichtig en precies. Wie aan Whitney denkt, denkt aan haar mond, en dat is niet slecht voor een zangeres.

Al zullen er mensen zijn die liever denken aan haar eindeloos lijkende ledematen, die Whitney met de gratie van een vermoeide zwaan beweegt. Of ze denken stiekem aan de momenten dat die mond is samengetrokken tot een geniepig kringspiertje. Want als Houston wordt getart kan er ook wel eens iets minder fraais over haar lippen komen.

Gelukkig maar. Ergens moet toch uit blijken dat Whitney Houston een mens is. En geen androïde, oftewel robotmens, zoals ze vaak wordt genoemd. Dat ze als bijna bovenmenselijk beschouwd werd, heeft te maken met haar onkreukbare uiterlijk en die feilloze zang. De stem van Whitney Houston heeft sinds haar debuut in 1985, met de single All At Once, altijd optimaal gediend. Maar er is inmiddels iets veranderd. Op haar vorig jaar verschenen cd My Love Is Your Love klonk Houston voor het eerst getekend, al is het geen gebrek dat die stem nu soms breekt. My Love Is Your Love, de cd die Houston opnam met hulp van jonge, eigentijdse sterren als Lauryn Hill, Wyclef Jean (The Fugees) en Missy `Misdemeanor' Elliott, geeft nu en dan de indruk dat Houston werkelijk even moet persen, kreunen of hijgen om dat wat ze wil zeggen tussen die pareltanden vandaan te krijgen.

Het fenomeen Whitney Houston werd in 1963 geboren in East Orange, New Jersey, en deed veertien jaar geleden voor het eerst van zich spreken. In eerste instantie als `het zingende nichtje' van Dionne Warwick en dochter van gospelzangeres Cissy Houston. Whitney had het gestroomlijnde uiterlijk van een fotomodel (wat ze voordien ook was) en zong nummers als Greatest Love Of All, I Wanna Dance With Somebody en How Will I Know: ballades en kittige dansnummers. Een paar jaar later had ze negen Amerikaanse nummer-één hits achter elkaar gehad, waarmee ze zelfs The Beatles en The Bee Gees voorbijstreefde. Warwick werd `de tante van', en Houston was naast Madonna de grootste vrouwelijke popster van de jaren tachtig.

Aretha

Dat zangtalent kwam niet uit het niets. Als klein meisje zong Whitney in de kerk, en als ze niet in de kerk zat was ze wel met haar moeder in de studio, waar Cissy Houston (ooit lid van de meisjesgroep The Sweet Inspirations) achtergrondpartijen zong bij onder anderen Aretha Franklin. Van haar moeder heeft ze naar eigen zeggen de techniek afgekeken. Maar ze heeft zich niet direct door moeders werkkring laten beïnvloeden. Want Whitney is geen soulzangeres. Zoals er wel meer twijfels over haar zijn (mens of androïde, lesbisch of hetero – zoals bij iedere succesvolle creatieve vrouw), is naar aanleiding van haar zangstijl vaak de vraag gesteld `Is ze nou wit of is ze zwart?'

`Lichtzwart' zou je kunnen zeggen. Want hoe oorverdovend en imposant Whitneys vijf octaven ook altijd waren, ze klonken zelden doorleefd. Alsof ze haar ziel en zaligheid er niet in hoefde te leggen. De stem had geen connectie met haar innerlijk, ze kwam zomaar ergens vandaan waaien. Niet dat Whitney andere bedoelingen had. Al is ze dan donker van kleur, dat hoefde nog niet direct te betekenen dat ze de oude blues als inspiratie zag. Net zoals Tina Turner het liefst als rockzangeres door het leven gaat, wilde Whitney gewoon popzangeres zijn. Waarbij `pop' staat voor alles dat verleidt met luchtigheid.

Haar carrière verliep al net zo soepel. Anders dan bij Madonna of andere vrouwelijke sterren volgde op de roem geen controverse. Whitney gaf dan ook nauwelijks aanstoot. Ze droeg geen spraakmakende beha's, verscheurde nooit een foto van de paus, en ze zong in 1991 met overgave het volkslied tijdens de Superbowl (een belangrijke Amerikaanse football-wedstrijd). Als Houston al ergernis wekt, dan omdat een van haar concerten te laat is begonnen of omdat ze niet snel genoeg een handtekening geeft.

De grootste ophef veroorzaakte Houston tot nog toe met haar mannenkeus. Ze werd jarenlang het hof gemaakt door collega-sterren als Robert de Niro en Eddie Murphy, maar koos uiteindelijk voor de onaangepaste super-hunk Bobby Brown. Brown, in de jaren tachtig zanger van het jongensgroepje New Edition, stond bekend om zijn taps toelopende torso en zijn Don Juan-gedrag. Het paar trouwde in 1992, kreeg nog geen jaar later hun eerste kind, Bobbi Kristina, en houdt het tot op de dag van vandaag samen uit. Wat niet mee zal vallen. Niet alleen kreeg Brown drie maanden voor zijn huwelijk met Whitney al een kind – bij een andere vrouw –, hij is inmiddels ook meermalen opgepakt voor verschillende vergrijpen, zoals cocaïne-bezit, plassen in een politieauto, mishandeling van fotografen.

Sexy baby

De fans en de media hebben de combinatie nooit begrepen: de smetteloze, middle-class Houston, uit een rustig stadje in New Jersey, met de rebel Brown, geboren in de armoedige housing projects van Boston. Volgens Houston zelf zag haar goeddeels blanke achterban haar het liefst trouwen met een witte man. Hoe dan ook, `I love my sexy baby', vertelde Houston onlangs aan het Amerikaanse tijdschrift Vibe – en dat is duidelijk genoeg.

Het vorig jaar verschenen My Love Is Your Love is de eerste studio-cd die Whitney maakte sinds haar verbintenis met Brown. In de tussenliggende jaren zong ze liedjes voor de soundtracks van films waarin ze speelde, zoals The Preacher's Wife (1996) en Waiting To Exhale (1995). Het meeste succes had ze met de soundtrack van The Bodyguard (1992). In de film speelde Houston de rol van de verwende superster Rachel Marron die wordt beschermd door kleerkast Kevin Costner. Ergens in het verhaal gaat Rachel Marron een avondje uit met haar bodyguard en in een café schuifelen ze op I Will Always Love You, hier gezongen door een man (maar ooit geschreven door country & western-zangeres Dolly Parton). De film eindigt met een laatste omhelzing tussen de bodyguard en `Rachel Marron' terwijl Whitneys versie klinkt van I Will Always Love You: een breed uitgesponnen tearjerker met de ene emotionele climax na de andere. Dat nummer werd haar grootste hit; op een gegeven moment verkocht de single een miljoen exemplaren per week.

Op My Love Is Your Love levert ze dit kunstje niet meer. Afgezien van de draak When You Believe (een duet met die andere octavenbuitelaarster, Mariah Carey) heeft ze zich in toom gehouden. Op de plaat staan eindelijk eens geen hoogdravende covers en ook de violen zijn ingeperkt. De nadruk ligt in veel nummers op het ritme, waar Whitneys stem als een interpunctie tussendoor zit gevlochten. En in een ballade als I Learned From The Best klinkt Houston mooi melancholisch, alsof haar stem zich voor het eerst werkelijk blootgeeft.

Misschien heeft de liefde haar wijzer gemaakt. Dan heeft ze om te beginnen geleerd dat het woord niet ijdel gebruikt moet worden. Want niemand noemde het zo overvloedig als zij: waar een rapper `fuck' zegt, zei Whitney `love'. En net als bij de rappers slaat die overdaad dood. Maar op My Love Is Your Love is `love', afgezien van twee strafpunten voor de titelsong, verdwenen. In plaats daarvan zijn volwassener teksten gekomen, zoals het door Dionne Warren geschreven I Learned From The Best, met de snedige regels: `Baby, I learned the way to break a heart/ I learned from the best/ I learned from you.'

Geholpen door Lauryn Hill en Missy Elliott maakt ze op de nieuwe cd voor het eerst een ontspannen indruk, met een instrumentatie die ruimte geeft voor spontane uitroepen en improvisatie. Aan The Los Angeles Times vertelde Whitney dat de samenwerking met de jonge garde – Wyclef Jean, Elliott en Hill – ondanks verschillen in leeftijd en muzikale geschiedenis moeiteloos verliep: ,,Want Wyclef komt ook uit de kerk. Zijn vader is predikant. Al die mensen hebben dezelfde achtergrond als ik.''

Sommigen beweren nu dat ze Lauryn Hill naäapt (wat ze, compleet met dreadlocks en versleten Hill-jasje, in de clip voor de single My Love Is Your Love bijna tot in het karikaturale doet). Maar waar ze haar inspiratie ook vandaan haalt, het is allang mooi dat ze de zielloze pop nu overlaat aan Céline Dion en zelf iets anders probeert. Dat slaat niet alleen op de glitterende galajurken die zijn ingeruild voor strakke leren pakjes. Het slaat vooral op de muziek. Houston heeft haar landhuis verlaten voor een excursie naar `de straat', en daar de charme van de eenvoud ontdekt.

De cd's van Whitney Houston zijn uitgebracht door BMG. Houston treedt op: 12 en 13 oktober in Ahoy', Rotterdam.

Als Houston ergernis wekt, dan is het omdat ze niet snel genoeg een handtekening geeft