`Liberalisering gas beter onderbouwen'

Het kabinet moet de liberalisering van de gassector beter onderbouwen. Het vrijgeven van de sector in Nederland mag niet zo ver voor de rest van Europa uitlopen en de inkomstenderving door de liberalisering moet worden gecompenseerd.

Dat zeggen oppositiepartijen CDA, GroenLinks en de SP en coalitiepartij PvdA. Aanleiding voor de felle kritiek op de liberalisering is een rapport van de Algemene Rekenkamer. Daaruit blijkt dat het vrijgeven van de gasmarkt de Nederlandse overheid jaarlijks twee miljard gulden aan inkomsten kan gaan kosten. De overheid ontvangt nu jaarlijks ongeveer 9 miljard gulden uit de aardgasbaten.

Het vrijmaken van de energiemarkt betekent dat niet langer al het aardgas in ons land via de Gasunie geleverd zal worden. De Gasunie zelf denkt daardoor 20 procent van de binnenlandse markt kwijt te raken aan buitenlandse concurrenten. Dat verlies zal de Gasunie niet volledig kunnen goedmaken door vergroting van de export.

De Rekenkamer adviseert daarom de heffing op aardgas niet langer uitsluitend bij de productie te leggen maar ook de consument mee te laten betalen aan de mogelijke inkomstenderving. Bovendien hoeft de overheid niet, zoals het kabinet nu wil de energiemarkt in 2007 volledig vrij te geven, maar slechts voor eenderde, zoals de Europese richtlijn voorschrijft. De Rekenkamer suggereert daarom het tempo van de liberalisering van de energiemarkt kritisch te bezien. Zeker omdat het kabinet heeft aangegeven te hopen die volledige liberalisering al voor 2007 te kunnen realiseren.

Volgens Van den Akker (CDA) toont de Rekenkamer aan dat een snelle liberalisering de overheid geld gaat kosten. Hij pleit dan ook voor een aansluiting bij de Europese richtlijn: ,,De liberalisering is bijna een geloof aan het worden op EZ. Het wordt meer het ministerie van de marktwerking.''

Ook GroenLinks is blij met het Rekenkamerrapport. ,,Het rapport legt de vinger op de zere plek. Jorritsma heeft tot nu toe de financiële consequenties compleet genegeerd. Ook de Rekenkamer zegt nu dat de liberalisering eerder langzamer dan sneller moet gaan.''

De PvdA stelt bij monde van woordvoerder Witteveen dat ,,er nog heel veel onduidelijk is over de Gaswet.'' ,,Net als bij de mijnwet lijkt het me zeer relevant te weten wat het de staat nou gaat kosten'', zegt Witteveen.

D66 en VVD nemen het rapport ,,voor kennisgeving aan''. D66-woordvoerder Van Walsem vindt dat de Rekenkamer over de schreef is gegaan met haar adviezen. ,,Zij kunnen hooguit constateren dat er mogelijke negatieve financiële consequenties voor de staatskas zijn. Op adviezen over hoe die vervolgens te compenseren zit ik niet te wachten'', aldus Van Walsem.

In een eerste reactie op het rapport van de Rekenkamer stelde minister Jorritsma al dat ze niet van plan is de manier waarop aardgasbaten voor de Nederlandse schatkist tot stand komen aan te passen. Volgens haar past dat niet bij een geliberaliseerde gasmarkt.