Selectie Musea

Phil Borges

Voor zijn project `Enduring spirit' werkte fotograaf Phil Borges (1942) samen met Amnesty International. Ter ere van het vijftigjarig bestaan van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens verscheen vorig jaar een boek met 80 portretten van mensen uit inheemse, veelal bedreigde culturen. Mensen die leven in stamverband: indianen uit Noord- en Zuid-Amerika, papoea's en Toraja uit Indonesië. Kinderen zijn oververtegenwoordigd. Een selectie uit deze serie is nu te zien in de Kunsthal Rotterdam. Borges maakt mooie portretten, dat blijkt vooral uit de foto's van peuters die verontrustend volwassen naar de fotograaf kijken.

Phil Borges - Enduring spirit t/m 21 nov in de Kunsthal Rotterdam, Westzeedijk 341, Rotterdam. Di t/m za. 10-17u, zo 11-17u.

Archeologische muziekinstrumenten

Nagenoeg alle archeologische muziekinstrumenten die in het Drents Museum nu te zien zijn, werden opgegraven; ze vielen in een beerput of slotgracht, gingen mee in een graf of verdwenen met muzikant en al in de golven. Er zijn flierefluiten uit 1050 voor Chr, schaleien, kakkebussen, snorrebotten, luren, litussen, vedels, trompetten en gusli's. Iedereen die met twee assistenten de exposisite Opgedolven Klanken bezoekt, mag op het orgel spelen en, zonder hulp, op tientallen andere replica's van oude tot oeroude muziekinstrumenten.

Opgedolven klanken- en acheologische muziekinstrumenten van alle tijden t/m 28 nov in het Drents Museum, Brink 1, Assen. Di t/m zo 11-17u. Demonstraties: elke zondag vanaf 13u

Willy Baumeister

De doeken van Willy Baumeister (1889-1955) worden bevolkt door tekens en signalen, die soms dicht in de buurt van Miró's beeldtaal komen. Ook bij Baumeister steeds van vorm wisselende amoeben en andere eencelligen, de oervormen van het leven. Soms ook zijn er varianten op het zwarte vierkant van Malewitsj. Het ongekende achter alles is beweeglijk, bevindt zich in een eeuwige metamorfose. Baumeister zag de sporen ervan in de natuur, de windstructuren op het strand, de opbouw van koraalriffen, de systematische verwering van rotsgesteenten.

Willi Baumeister en het universele onbekende in de kunst t/m 31 okt in het Cobramuseum, Sandbergplein 1, Amstelveen. Di-zo 11-17u.

Salvator Rosa

In Nederland werd nooit veel belangstelling voor Salvator Rosa (1615-1673) en zijn tijdgenoten aan de dag gelegd. Italiaanse kunst is hier mondjesmaat in openbare collecties vertegenwoordigd. Zeker waar het de zeventiende eeuw betreft zijn Nederlandse musea – om begrijpelijke redenen – vooral goed voorzien van kunst uit eigen land. Een uitzondering op deze regel is Teylers Museum in Haarlem, dat over een omvangrijke collectie tekeningen beschikt. Daar is nu ook een mooie selectie uit het getekende oeuvre van Salvator Rosa te zien. De figuren op zijn tekeningen tuimelen over het papier. Rosa heeft ze neergezet met dansende, springende en krioelende lijnen. Het betreft veelal historische, bijbelse en allegorische onderwerpen, want Rosa, die zich niet tot de beeldende kunst beperkte, maar ook als dichter en acteur optrad, cultiveerde een intellectueel en filosofisch imago.

Salvator Rosa, tekeningen t/m 31 okt in Het Teylers Museum, Spaarne 16, Haarlem. Di-za 10-17u, zo 12-17u.

Hans Appenzeller

Sieraden zijn gebruiksvoorwerpen. Ze moeten gewoon om nek of pols gedragen kunnen worden en niet de drager reduceren tot kapstok voor kunst. Althans, dat vindt Hans Appenzeller (1949). Al dertig jaar bedenkt en maakt hij `persoonlijke decoraties' waarbij het gebruik voorop staat. Ter ere van dit jubileum wijdt het Singer Museum in Laren een overzichtstentoonstelling aan zijn werk. Appenzeller heeft altijd graag de eigenschappen van nieuwe materialen verkend. Hij freesde gleuven en boorde gaten in ronde schijven Corian, een op marmer lijkende kunststof die ook gebruikt wordt in keukens, en experimenteerde met soepel geweven kettingen van spidermesh, een gaasachtig materiaal gemaakt uit gunmetal. Zelfs toen de edelsmid begin jaren tachtig besloot toch goud en zilver te gaan gebruiken, wist hij ook hiervoor nieuwe bewerkingsmethoden te bedenken.

Hans Appenzeller 30 jaar in beweging t/m 17 okt in het Singer Museum, Oude Drift 1, Laren. Di t/m za 11-17u, zo 12-17u.

Isaac Israels

Chroniqueur van het `vlietende leven' heet Isaac Israels (1865-1934) expositie in het Kröller-Müller Museum in Otterlo. In theaters en kroegen, op straten en stranden, in fabrieken en danslokalen: ooit stond er vóór en na de eeuwwisseling een heer met een ovaal hoofd, rossig haar en een sikje, gewapend met een schetsboek. Israels lette liever op de doordeweekse dingen die voorbijgaan dan op het lijden dat doet stilstaan. Dit in tegenstelling tot zijn vader Jozef, die tot ver over de landsgrenzen furore maakte met tegenslagen en tragedie. Het overzicht in de Kunsthal is wat schilderijen betreft veelomvattender dan dat in het Kröller-Müller: 110 doeken. Een fractie van het oeuvre, want Israels liet meer dan vierduizend doeken na. Door die brede selectie uit zijn schilderijen komt ook de reislust van Israels goed tot zijn recht. Hij woonde langere tijd in Londen en Parijs, trok vaak naar Italiaanse stranden, verkende Scandinavië, Noord-Afrika en Nederlands-Indië, maar Parijs met zijn cabarets, circussen en cafés-chantants bleef voor hem hoe dan ook het centrum van de wereld.

Isaac Israels in de Kunsthal, Westzeedijk 341, Rotterdam t/m 9 jan. Di t/m za. 10-17u, zo 11-17u. In Kröller-Müller Museum, Houtkampweg 6, Otterlo t/m 2 jan. Di t/m zo. 10-17u.

Iconen

In het orthodoxe christendom was de getrouwe gelijkenis in voorstellingen van heiligen essentieel: een icoon geeft niet zozeer een artistieke interpretatie van een gedacht uiterlijk van een heilige, maar levert een authentieke afbeelding waardoor de voorgestelde daadwerkelijk aanwezig is. Daarom lijken ze op het eerste gezicht zoveel op elkaar, de Hodigitria's ('Zij die de weg wijst'), de Vladimirskaja's (genoemd naar de stad Vladimir waar zich het prototype ooit bevond) en al die andere afbeeldingen van Maria en heiligen die te zien zijn op een tentoonstelling van Russische iconen, in het Utrechtse Catharijneconvent. Onveranderlijkheid en conservatisme lijken verdiensten voor een goede icoon.

Maar ondanks het feit dat de iconentraditie zich eeuwenlang heeft voortgezet, concentreert de tentoonstelling zich op de vijftiende en zestiende eeuw. De expositie van werken uit enkele Russische topcollecties maakt duidelijk dat de icoonschilderkunst, hoezeer ook aan regels gebonden, in het Rusland van deze periode tot fraaie staaltjes van ingetogen religiositeit, maar ook artistieke vernieuwing kwam.

Uit het hart van Rusland. Iconen en miniaturen, t/m 14 nov in Museum Catharijneconvent, Nieuwegracht 38, Utrecht. Di-vr 10-17, za en zo 11-17u.

Philip Akkerman

Hij schildert al achttien jaar zelfportretten, niets anders dan zelfportretten. In die tijd heeft Philip Akkerman (1957) er 1.700 getekend en 1.300 geschilderd. In het Haags Gemeentemuseum worden nu 178 van Akkermans werken tentoongesteld. Deze prachtige expositie verheldert niets over de motieven van de schilder. Het zijn namelijk eerder portretten dan zelfportretten. Akkerman schildert zichzelf als een ander, zijn gezicht is slechts materiaal; het gaat hem niet om de afbeelding maar om de schilderkunstige ontdekkingen die de beperkte onderwerpskeuze juist lijkt te genereren.

Philip Akkerman – Het geheim van de spiegel. Schilderijen en tekeningen 1981-1999. T/m 18 okt in het Gemeentemuseum Den Haag, Stadhouderslaan 41, di-zo 11-17u.

En verder

Kunst, kennis en commercie - de Kunsthandel Van Wisselingh tot 3 okt in het Rijksmuseum, Stadhouderskade, Amsterdam. Dag 10-17u; Moving and Roaring. Joost Swarte ziet de jaren '50 en '60 in foto's uit het Spaarnestad Fotoarchief. T/m 24 okt in De Vleeshal, Grote Markt 16, Haarlem. Ma t/m za 11-17u, zo 12-17u; Melle, schilderijen, tekeningen, grafiek t/m 3 okt in Museum voor figuratieve kunst De Buitenplaats, Hoofdweg 76, Eelde. Di t/m zo 11-17u; Willy Sluiter (1873-1949) t/m 17 okt in het Dordrechts Museum, Museumstraat 40. Di t/m zo 11-17u; Kisho Kurokawa, architect Retrospektief t/m 14 nov in het Van Gogh Museum, P. Potterstraat 7, Amsterdam. Dag 10-18u; Piek, pop en poen, geld in het Nederlandse spraakgebruik t/m 31 dec in Historisch Museum Rotterdam, Korte Hoogstraat 31, Het is gebeurd met de gulden! t/m 13 febr in Het Koninklijk Penningkabinet, Rapenburg 28, Leiden; Alledaags Rotterdam t/m 2 jan in het Historisch Museum Rotterdam, Korte Hoogstraat 31.