Hartstocht vlamt in Dido

Acteur Joop Keesmaat heeft er nooit een geheim van gemaakt dat de ontroering, zelfs het huilen, hem na aan het hart ligt. Voor een toneelspeler is dat een gevaarlijke houding. Hij moet beschikken over afstand, de toeschouwer is degeen die moet snikken. Tijdens de voorstelling Dido en Aeneas verteld lopen er goddank geen tranen over Keesmaats wangen. De ontroering is er daarentegen wel. Het is een wonderlijke emotie die deze in het zwart geklede, grote acteur met kaalgeschoren hoofd, diepe gegroefde trekken over zijn gezicht, oproept. Niet weekhartig of sentimenteel, eerder wreed, tartend.

Keesmaat doet in zijn solo-optreden Dido en Aeneas verteld het smartelijke relaas van de vergeefse, brandende liefde van koningin Dido van Carthago voor de zwervende Trojaan Aeneas. Vergilius schreef het verhaal in zijn epos Aeneis; de Engelse componist Purcell maakte er in 1689, op dertigjarige leeftijd, een magistrale, elegische opera van, Dido en Aeneas. De uitvoering door Keesmaat, in de regie van Peter Sonneveld, leunt enerzijds sterk op de opera, anderzijds wil Keesmaat zich als vertellend acteur profileren.

Dat maakt de opbouw van de voorstelling rommelig. Tegen een achtergrond van gevallen klassieke beelden, witte gordijnen en twee Griekse zuilen lopen de acteur en de vijf musici aanvankelijk wat verweesd rond. Dan vertelt Keesmaat het verhaal met heftige gestiek, de bijvoegelijke naamwoorden zwaar aangezet, soms al te gezwollen. Het is allemaal uiteenzetting, geen drama. Dat ontstaat pas wanneer de strijkers (twee violen, altviool, cello, contrabas) na vijf kwartier met de ouverture uit de opera beginnen, vervolgens via highlights naar het slot musiceren. Keesmaats stem overstijgt op die momenten de muziek, wordt zelf een instrument.

Inhoudelijk is deze vorm misschien te rechtvaardigen, eerst exposé, daarna drama, maar de voorstelling knakt nodeloos in tweeën. Het begin schept ironische distantie, die ik als hinderlijk ervaar. Waarom niet meteen een dwingende inzet van zowel tekst als muziek?

Purcell is immers als geen ander in staat ,,een spoor van oude hartstocht'' te laten vlammen. En Keesmaat en de muscici zijn dat ook, gezien de tweede helft van de voorstelling.

Voorstelling:Dido en Aeneas verteld van Vergilius door Ro Theater. Spel: Joop Keesmaat; muziek: Henry Purcell; vertaling: M. d'Hane-Scheltema; regie en decor: Peter Sonneveld; musici: Tiemo Wang (viool), Bert Vos (viool) e.a. Gezien 26/9 Rotterdamse Schouwburg. Tournee t/m 4/12. Res: 010-4047070.