Gratis haring op Internet

Wie als rechtgeaarde Hollander tegenwoordig het Internet op wil, enkel en alleen omdat het nu gratis toegangelijk is, kan nog veel plezier beleven aan het medium. Want eenmaal op het net is er van alles voor nop in huis te halen. De meest vreemde producten worden kosteloos aangeboden. Naam en adres invullen en honderden CD-Roms, televisiegidsen, 3500 jaarverslagen, wegenkaarten of boeken vol goddelijke wijsheden vallen in de brievenbus.

De gratis spullen worden op Internet `free stuff' of `freebies' genoemd. Behalve spelletjes, pornoplaatjes of meer verantwoorde software die vrij makkelijk gratis op het net te vinden zijn, gaat het bij freebies voornamelijk om tastbare goederen. Er zijn honderden sites te vinden waar de surfer naar `stuff' wordt doorverwezen. Veruit de meeste zijn echter Amerikaanse sites die alleen spullen versturen binnen de landsgrenzen. Zo gaan de paardenkoekjes, de Elizabeth Dole for president bumperstickers en de Trojan-condooms aan de neus van de Nederlander voorbij.

Maar ook in Nederland zijn voldoende spullen te halen. Lang zoeken is niet nodig. Er zijn een paar uitstekende sites die alles op een rijtje zetten en met een klik op de muis doorverwijzen naar de pagina waar het een en ander te halen is.

Een eerste blik op de pagina's leert dat er zo al een stuk of honderdtwintig producten aan te vragen zijn. De meeste zijn nogal nutteloze CD-Roms en alleen interessant voor een zeer beperkt publiek. Zo is er de gratis CD-Rom van de TU Delft met informatie over de studie Technische Bestuurskunde, een paar schijfjes met gokspelletjes en bovenal exemplaren met saaie productinformatie: van de Duitse ventielfabrikant Samson bijvoorbeeld. Of zoals de maker van de site www.gratiz.nl verscheidene keren vraagt: ``heb je al genoeg onderzetters?''

Maar ook wie geen onderzetters of spiegelend behang nodig heeft, kan wel degelijk wat bruikbare dingen vinden. Zo is er de Box for Two, een soort kerstpakket met allerlei informatie voor samenwonenden, met versnaperingen en meer huiselijke vreugd zoals koffie, thee, een Veronicagids, douchegel en ontbijtdranken. Er zijn weliswaar voorwaarden aan verbonden (binnen twee maanden gaan samenwonen of dit al korter dan zes maanden doen) maar die zullen de meeste Internetgebruikers niet bepaald voor een ethisch dilemma plaatsen.

Maar dit is slechts het begin, er is nog veel meer junk te krijgen: een kentekenplaathouder, een Girl Power adresboekje, een broodmagneetje, het boekje Eckankar `Ancient wisdom for today', een bandje met gitaarles, een golfvideo, affiches van het Europees Parlement of een poster van Dick Tracy.

De producten zijn junk-o-rama bij uitstek. Leuk zijn echter de voedselbonnen anno 1999: zo kan je aan de hand van een print van het beeldscherm een gratis haring gaan eten in Zandvoort, een tweede hamburger krijgen bij de Burger King of een tweede pint Guiness opdrinken in O' Reilly's in Amsterdam of Brussel.

Ook niet af te slaan zijn de talloze proefnummers van tijdschriften. Zo wordt een abonnement op een televisiegids langzamerhand overbodig: zowel de NCRV, EO, KRO en Vara bieden de gids een paar weken gratis aan. Of vraag een proefnummer aan van het wetenschappelijke tijdschrift EOS of de TennisRevue. En wie de moeite neemt zich bij een jobbank in te schrijven, krijgt zes bonnen voor deze krant. Scheelt ook weer ƒ14,75 en ben je weer helemaal bij.

Is het Internet dus een verzamelplaats van altruïsten? Niet helemaal of liever bijna helemaal niet. De haringen in Zandvoort of de pint Guiness zijn nog tamelijk risicoloos en leuk. Het grootste deel van de wereld van free stuff wordt echter bevolkt door marketingexperts wier honger naar nieuwe adres- en huishoudgegevens schier onbevredigend is. De hoeveelheid junkmail in de brievenbus zal flink toenemen en het is raadzaam voor alle spam (junkmail over e-mail) een apart mail-adres aan te maken bij bijvoorbeeld hotmail. Wie een CD-Rommetje besteld met casino-spellen wordt waarschijnlijk gevraagd eens een kijkje te komen nemen bij het echte on-line casino. Creditcardnummer graag bij de hand houden. Ook niet ongewoon is het meezenden van ongevraagde extra artikelen bij het bestelde gratis product. Als je ze vergeet terug te sturen, zit je eraan vast.

Een overzicht van tientallen freebee-sites in binnen- en buitenland is te vinden op gratis.pagina.nl. Twee goede Nederlandse sites zijn www.gratiz.nl en www.joker.nl.