Vlaams Tienen wil van Roma af

België kampt met een grote stroom asielzoekers en wil illegalen snel het land uit zetten. Het Vlaamse Tienen is in rep en roer over Slowaakse Roma. Maar waar zijn ze?

Op het eerste gezicht lijkt het Vlaamse stadje Tienen in diepe rust verzonken. Het publiek op de weekmarkt maakt niet de indruk het alarmerende bordje `Pas op gauwdieven' ernstig te nemen. Toch is het 31.000 inwoners tellende Tienen in rep en roer over 450 Slowaakse Roma (zigeuners) die dachten in dit oord het paradijs op aarde gevonden te hebben. Een willekeurige passante op de markt wil graag vertellen hoe de aanwezigheid van de Slowaken de traditionele Tienense samenleving dreigt te ontwrichten. Er komen mensen omheen staan die boos hun hart luchten over zigeuners die in hun ogen een schandalige mentaliteit hebben.

Maar waar zijn die Roma over wie iedereen spreekt? ,,In de Potterijstraat, daar moet je kijken'', zegt iemand. In die Potterijstraat is geen mens te bekennen, ook geen Slowaakse Roma. Na enige tijd wachten komen drie vrouwen aanlopen. Als hun gevraagd wordt of ze iets over Roma weten, zetten ze hun boodschappentassen op straat en gaan luid tekeer over hun buitenlandse buurtgenoten.

,,Ze stelen fietsen en bromfietsen en zijn zo slim dat niemand ze kan betrappen'', zegt een vrouw. De tweede vertelt over een zigeunerkind dat obscene gebaren naar haar gemaakt heeft. ,,Onze kinderen zouden gestraft worden als ze zoiets deden. Maar die ouders doen niets, die laten die kinderen maar gaan'', meent ze. De derde weet te vertellen dat Roma plastic vuilniszakken leeggooien om de lege zakken te kunnen verhandelen.

Maar waar zijn die Roma toch? ,,Ze durven zich nu niet meer te laten zien'', weten de vrouwen. ,,Ze zijn bang dat ze teruggestuurd worden naar Slowakije sinds Tienen heeft gezegd genoeg van Slowaakse zigeuners te hebben en sinds de regering heeft aangekondigd de eerste honderd het land uit te zullen zetten.'' De vrouwen, die er niet over denken hun namen te geven, wijzen op woningen waarin grote aantallen Slowaakse Roma zouden huizen. Na aanbellen – als de vrouwen met hun boodschappentassen uit het zicht zijn – wordt nergens een deur geopend.

,,Wij zijn hier solidair, maar dat kent ook zijn grenzen. Genoeg is genoeg en te veel is te veel'', zegt Marcel Logist, de socialistische burgemeester van Tienen. Volgens hem is er vooral de laatste maanden sprake van een massale toeloop van Roma uit Slowakije.

De massale toeloop van Slowaakse Roma naar Tienen leidt volgens burgemeester Logist tot ,,wrijvingen en onrust'', termen die hij niet nader weet te onschrijven. Er is in ieder geval tot nu toe niemand op de vuist gegaan. De Slowaken zouden met andere gewoonten dan de Tienenaren ergernis opwekken, net als met hun gebruik van een vreemde taal. Logist begrijpt niet waarom de Slowaken zijn gemeente hebben uitgekozen om in België de afloop van een asielprocedure af te wachten.

Hij heeft zich tot het ministerie van Binnenlandse Zaken in Brussel gewend om over de Slowaken te klagen. Daar heeft hij een willig oor gekregen bij minister Antoine Duquesne. Vorige week heeft de Belgische regering een nieuw asielbeleid aangekondigd, waarbij uitgeprocedeerde asielzoekers en illegalen gedwongen kunnen worden uitgezet – een gevoelig onderwerp sinds vorig jaar een Nigeriaanse vrouw bij haar uitzetting zo grof door politiemannen werd behandeld dat zij om het leven kwam.

Een woordvoerder van Duquesne vertelt dat het terugsturen zo spoedig mogelijk begint met honderd Slowaakse Roma die per militair vliegtuig naar Slowakije gebracht zullen worden. Daarover bestaat is al een basisakkoord met de Slowaakse autoriteiten. Bij gedwongen verwijdering worden de buitenlanders begeleid door een arts en ,,een waarnemer, werkzaam op het terrein van de rechten van de mens''.

Burgemeester Logist van Tienen hoopt dat de minister vooral Roma uit zijn gemeente naar Slowakije zal terugsturen. ,,Ik heb gehoord dat zigeuners daar mensonwaardig behandeld worden. Ze zijn daar de zigeuners liever kwijt dan rijk. Maar ik vind dat ieder land zijn eigen zaken moet oplossen. Het is spijtig voor die mensen, die komen hierheen zonder iets te weten en denken hier te kunnen blijven'', zegt hij. Tienenaren hebben er volgens hem geen bezwaar tegen als de Slowaken eten en drinken krijgen terwijl ze op hun terugreis wachten, maar ze vinden het te gek als zij ,,net als Belgen'' een minimum uitkering ontvangen.

De 40-jarige Milan en zijn 36-jarige vrouw Gesowa zijn verbijsterd. Ze vertellen in gebroken Duits het racisme in Slowakije ontvlucht te zijn. Ze dachten dat Belgen allemaal aardige mensen waren. ,,Ik wil hier werken'', zegt Milan, ,,Ik wil niet terug naar Slowakije.'' In Slowakije hadden ze gehoord dat het leven in België goed zou zijn. Nu willen Belgen dat zij naar Slowakije terugkeren. ,,Waarom moeten wij hier weg en waarom mogen Albanezen, Afrikanen en Turken hier dan wel blijven? Wij stelen niet, onze kinderen stelen ook niet. Wij willen hier gewoon werken'', zegt Gesowa.

Rita Laporte is directrice van de gemeentelijke basisschool Begijnhof. Ze is het eens met het besluit van schepen (wethouder) van onderwijs Patrick Grootjans dat er geen Slowaakse kinderen meer op de gemeentelijke scholen bij mogen. De toevloed van de laatste tijd zou de kwaliteit van het onderwijs voor andere kinderen te negatief beïnvloeden. Laporte beschuldigt het plaatselijke katholieke Onze Lieve Vrouwecollege ervan alle Slowaakse kinderen naar de gemeentelijke scholen door te sturen. Het college heeft dat ontkend. Burgemeester Logist gaat ervan uit dat de discussie binnenkort voorbij is als er minder Roma in zijn gemeente zijn. ,,Maar wij gaan niet weg'', zeggen Milan en Gesowa vastberaden.