Kamer wil actie tegen toenemend geweld op school

Uit Amsterdams onderzoek blijkt dat een op de drie leerlingen en een op de vijf docenten slachtoffer is van onder meer vechtpartijen, afpersing en seksuele misdragingen.

Scholieren die op het schoolplein in elkaar geslagen worden. Leerlingen die elkaar met een vlindermes of een stiletto te lijf gaan. Docenten die met grof verbaal geweld worden bejegend. Daar moeten staatssecretaris Adelmund (Onderwijs) en minister Peper (Binnenlandse Zaken) wat aandoen, stelden gisteren PvdA, VVD, D66, CDA en GroenLinks eensgezind in de Kamer.

De Tweede Kamer kwam met verschillende suggesties om het geweld terug te dringen. Zo pleitte de VVD'er Nicolai ervoor dat de school gewelddadige, onverbeterlijke jongeren moet kunnen verwijderen. Nu is dat vaak lastig omdat de school eerst een plek voor de leerling moet vinden op een andere school. Adelmund was het daar niet mee eens. Zij vreest dat leerlingen dan eerder in het criminele circuit terechtkomen.

Hoe gewelddadig Nederlandse scholen zijn, is onduidelijk. Adelmund: ,,Het probleem concentreert zich in de grote steden, maar er zitten wel rare pieken in.'' De staatssecretaris denkt een hoop te winnen door geweld op middelbare scholen bespreekbaar te maken. Rectoren en docenten lopen niet graag met problemen te koop. Als de school wordt geassocieerd met geweld, kost dat leerlingen, zo wordt geredeneerd.

Slechts een enkeling is bereid het taboe te doorbreken. Zo vertelde rector R. Vijn van het Christelijk College Henegouwen in Rotterdam vorige week in het televisieprogramma Nova openlijk over het geweld binnen zijn school. Het Henegouwen zit met drie vestigingen in verschillende probleemwijken ,,midden in de frontlinie, en dus komen geweld en agressie ook steeds meer onze school binnen'', zegt Vijn. Het gaat volgens hem om zaken als beroving, afpersing en vechtpartijen. Soms wordt er ook een mes getrokken. ,,Onze school is niet de enige die daarmee te maken heeft'', zegt Vijn.

Enkele collega's slaakten een zucht van verlichting. Zoals directeur J. Houweling van het Bernard Nieuwentijtcollege, locatie IJdoorn, voor voorbereidend beroepsonderwijs in Amsterdam-Noord. Ook hij maakt er geen geheim van dat het geweld op zijn school de afgelopen jaren schrikbarend toenam. Houwelink: ,,Als je het probleem onder ogen ziet, kan je er wat aan doen.''

In Amsterdam-Noord werden spijkers met koppen geslagen en Houwelink sloot twee jaar geleden een convenant met zijn collega-directeuren van naburige scholen, de politie en jeugdinstellingen. ,,Als we iemand betrappen met een mes sturen we die naar het politiebureau en krijgt de leerling in kwestie een taakstraf opgelegd.'' Na de zomervakantie hebben al vier leerlingen kennisgemaakt met dit lik-op-stuk-beleid. Zij moesten enkele weken rommel opruimen of de school schoonmaken.

Daarnaast komt de politie een paar keer per jaar langs voor een ,,preventieve controle'' waarbij alle tassen en broekzakken worden doorzocht. Houwelink: ,,Het helpt. In het begin kwamen er flink wat messen tevoorschijn, de laatste tijd hooguit een klein zakmesje.'' Houwelink voert zelf ook controles uit in de kluisjes van leerlingen.

Ook zijn collega rector K. Bun van de scholengemeenschap Nieuw Rotterdam voor voorbereidend beroepsonderwijs en mavo in Rotterdam treft maatregelen om geweld te voorkomen. Op zijn school heeft hij een pasjessysteem, waarmee hij jongeren die er niet thuishoren weert. Dat is volgens hem voldoende, want echte excessen heeft hij ,,gelukkig nog niet meegemaakt''.

Een metaaldetector of beveiligingspersoneel in uniform wil hij niet. ,,Daarmee lok je gewelddadig gedrag ook uit. We proberen als school uit te dragen waar we voor staan. De leerlingen weten dat ze respect moeten hebben voor de docenten en voor elkaar. Ze weten ook dat als ik ze betrap met een wapen of met drugs, ze nog niet jarig zijn.''

Maar de meeste scholen blijven huiverig om te praten over geweld. Zo heeft rector R. Fens van de Wolfert van Borselen-scholengemeenschap in Rotterdam de ,,interne afspraak gemaakt terughoudend te zijn naar de pers''. Volgens Fens geeft dat ,,te veel onrust op school''. Hij zegt niet dat op zijn school wapenbezit niet voorkomt. Maar die problemen pak je aan door met wethouders en collega's te overleggen, niet door het naar buiten de brengen, vindt Fens.

Aan het Kamerdebat ging een `stille tocht tegen geweld' vooraf, waaraan naar schatting tweeduizend mensen deelnamen.