`Lef' is een frisse, sympathieke komedie

Tijdens de 19-jarige geschiedenis van het Nederlands Filmfestival werden meerdere malen debuutfilms van ongesubsidieerde, onafhankelijke producties ter plekke ontdekt, zoals Zusje van Robert-Jan Westdijk of Lüger van Theo van Gogh. Dit jaar zou Ron Termaats Lef in die categorie kunnen vallen, geproduceerd volgens de vennoten-constructie van Zusje, en genomineerd (met The Delivery en Abeltje) voor de Grolsch-publieksprijs. Toch is het een iets ander verhaal. Regisseur Termaat is niet helemaal een onbekende, door zijn korte film De schoorsteenveger en zijn televisiedrama Chopsticks. Utrecht heeft niet de wereldpremière van Lef, die enkele weken eerder in Toronto plaatsvond. En bovenal, de frisse komedie over een regisseur die bij het schrijven van zijn scenario afgeleid wordt door het meisje op het reclamebord tegenover zijn raam, is innemend en soms authentiek, vooral door het spel van Viggo Waas en Alice Reys, maar verre van baanbrekend. Als eindexamenfilm zou het een sensatie geweest zijn, als volwassen speelfilm over sympathieke twintigers aan de dunne kant.

Andere lange speelfilms die in Utrecht hun eerste vertoning beleven, zijn nog minder geslaagd. Het zou staatssecretaris van Cultuur Rick van der Ploeg deugd moeten doen dat onze multiculturele samenleving het witte doek begint te halen, maar de geringe ervaring van allochtone acteurs vormt een handicap. In Papa's Song van regisseur Sander Francken naar een interessant gegeven van Norman de Palm krijgt een in Curaçao opgegroeide Nederlandse rechter (René van Asten) nog steeds weinig hoogte van de gecompliceerde emoties van zijn Antilliaanse vrouw en haar zuster. De heftigheid van sommige scènes vergt iets te veel van de onbekende actrices die de zusjes vertolken.

De videofilm De straat is van ons van regisseur Peter Bosch gaat nog een stapje verder. In de traditie van het neo-realisme spelen Amsterdamse jongeren, grotendeels van Marokkaanse, Surinaamse of Turkse afkomst, gebeurtenissen die ze hebben meegemaakt zelf na: alledaags racisme, een overval op een benzinestation, een seropositieve uitslag van een bloedtest, kruimelcriminaliteit, de reactie van de vrienden op een jonge Marokkaan die politieagent wordt. Een enkele keer lukt het door de authenticiteit om de kijker emotioneel te betrekken bij de verhalen, maar vaker vormt de geringe ambachtelijkheid van het acteren een hogere barrière dan het geval was in Fietsendieven of Rome open stad.

Bij Cross Fate van de in Nederland wonende Argentijn Nestor Sanz, eerder bekend als cameraman van Alejandro Agresti, vormt niet alleen het acteren een probleem. De surrealistische fantasie van een Turk over het leven in Nederland als een nachtmerrie van bureaucratie en gezelligheid, vormgegeven als een psychotische trip, mist traditionele logica. De drabbige, op digitale video gedraaide beelden denderen maar voort, zonder een rustpunt of contrast. Van een gesubsidieerde productie zou je iets meer discipline en vakmatigheid mogen verwachten.

In zeker vijf van de negentien lange speelfilms in de competitie om de Gouden Kalveren lijkt het wel of er nooit een filmindustrie bestaan heeft in Nederland en we weer bij nul moeten beginnen, zoekend naar bemoedigende signalen van ambachtelijke kwaliteit. Een verklaring zou kunnen zijn dat de gevestigde producenten het afgelopen jaar weinig actief waren in het maken van films, omdat ze zich concentreerden op het lobbyen voor nieuwe bronnen van financiering. Die zijn inmiddels aangeboord en volgend jaar wordt de competitie waarschijnlijk veel beter dan in dit seizoen van reculer pour mieux sauter.