Extreem-rechts domineert Oostenrijkse campagne

In de verkiezingscampagne in Oostenrijk overheerst één thema: wordt de radicale FPÖ de tweede partij van het land? Oostenrijk voor ,,echte Oostenrijkers'' is een belangrijke leus.

Bij de parlementsverkiezingen dit weekeinde in Oostenrijk komt de extreem-rechtse FPÖ volgens alle opiniepeilingen als grote overwinnaar uit de bus. De partij van Jörg Haider zal de sociaal-democratische SPÖ niet naar de kroon steken, maar het hoeft niet te verbazen als de conservatieve ÖVP wordt verdrongen van de tweede plaats.

Dat zal de regeerbaarheid van Oostenrijk niet ten goede komen. De sociaal-democratische kanselier Viktor Klima heeft elke samenwerking met de FPÖ afgewezen. Wolfgang Schüssel, de conservatieve vice-kanselier, wil een dergelijke samenwerking niet bij voorbaat uitsluiten mits zijn partij tweede wordt. Voor het geval dat de ÖVP op plaats drie eindigt, kiest hij voor de oppositie.

In Oostenrijk wordt veel geklaagd over de saaiheid van de huidige verkiezingscampagne, ondanks de opmerkelijke strijd aan de rechter vleugel van de politiek. Zo heeft de FPÖ de Weense binnenstad volgeplakt met gele posters waarop de oude nazi-leus ,,Stop der Überfremdung'' staat. Op een ander affiche kijkt een blonde moeder met kroost op naar Jörg Haider ,,die onze kinderen beschermt''. Ook ,,Stop het asielmisbruik'' en ,, geen genade voor drugsdealers'' worden aangekondigd.

Wat op de posters niet staat, maar op de verkiezingsbijeenkomsten van de FPÖ regelmatig wordt verkondigd, is dat ,,asielzoekers hierheen komen om onze kinderen te vergiftigen''. Op een ander affiche poseert Thomas Prinzhorn, industrieel en FPÖ lijsttrekker, samen met Haider. ,,Twee echte Oostenrijkers'' staat eronder. Een herinnering aan de beruchte posters van de conservatieven, die hun lijsttrekker in 1970 als ,,echte Oostenrijker'' presenteerden tegenover de joodse SPÖ kandidaat Bruno Kreisky.

De FPÖ-leus verwijst ook naar de ,,moedercheque'' in het partijprogramma. Haider belooft alle moeders 900 gulden per maand zodat ze thuis bij hun kinderen kunnen blijven. Enige voorwaarde: de ouders moeten ,,echte'' Oostenrijkers zijn. Buitenlanders in Oostenrijk krijgen in de ogen van Haider toch al te veel kinderen, die hoeven niet nog eens aangemoedigd te worden. Lijsttrekker Prinzhorn vertelde in Duitsland dat ,,wij zo ver zijn in Oostenrijk dat de buitenlanders op kosten van de sociale dienst hormoonbehandelingen krijgen om hun vruchtbaarheid te vergroten''.

De FPÖ is niet de enige partij met een antibuitenlandercampagne. Aannemer Richard Lugner en zijn vrouw Christine, oprichters van ,,Die Unabhängigen'', wijken nauwelijks af van de visie van Haider. Lugner heeft overwogen om bij de FPÖ politiek onderdak te zoeken maar koos ervoor om eigen baas te blijven. Drugsdealers en kinderverkrachters zijn geliefde onderwerpen van Christine Lugner. Zij ,,zou wel weten wat ik met ze deed als ik ze in handen zou krijgen!'' Haar man werkt als aannemer sinds tientallen jaren met vooral Joegoslavische bouwvakkers – die hij in tegenstelling tot andere ondernemers in de winter niet ontslaat – en doet ook verder geregeld zaken met de oosterburen, maar hij is fel gekant tegen uitbreiding van de Europese Unie omdat Oostenrijk dan ,,door de buitenlanders onder de voet gelopen zou worden''.

De campagne van de FPÖ heeft tot nu toe nauwelijks tot reacties geleid. Toen Haider in 1994 pleitte voor een ,,Oostenrijk voor de Oostenrijkers'' werd daar door tegenstanders nog massaal tegen gedemonstreerd. Nu hebben een paar honderd mensen onder leiding van de protestantse kerk een oproep ondertekend om een eind te maken aan de hetze. Van katholieke zijde heeft alleen Caritas de advertenties gesteund. De voorzitter van de joodse gemeenschap heeft er bij de regeringspartijen op aangedrongen om de FPÖ-campagne te veroordelen. SPÖ en ÖVP hebben dat geweigerd, met als argument dat ze Haider niet in de kaart willen spelen.

De joodse gemeenschap heeft nog een ander probleem met de verkiezingen. De verkiezingsdatum, 3 oktober, is een joodse feestdag ('Vreugde der Wet'), waardoor gelovige joden niet kunnen stemmen. Het ministerie heeft voorstellen om dit probleem op te lossen naast zich neergelegd en de betrokkenen geadviseerd hun stem eerder uit te brengen. Ze moeten daarvoor wel naar het buitenland afreizen, want alleen daar kan vooraf gestemd worden. Joodse organisaties noemden het voorstel respectloos, maar zullen waarschijnlijk op 1 oktober toch busreizen naar de Slowaakse grens organiseren om ,,een beroving van het actieve kiesrecht te voorkomen''.