Barbie is nu écht verpest

Velen hebben geprobeerd camp te omschrijven. Na het beroemde essay Notes on Camp van Susan Sontag uit 1961 verschenen talloze boeken over het verschijnsel. Wetenschappers worstelen hierin met de benaderingswijze die van sociologische, maatschappelijke en historische factoren en bovenal van persoonlijke smaak afhankelijk is. Vrijwel nergens zijn de theoretici bevredigend, vaak spreken ze elkaar tegen. Behalve op één punt.

`Campobjecten', zo menen ze, verliezen al gauw aan charme naarmate meer mensen ze als camp benaderen. Of erger nog: ze en masse serieus waarderen. Denk hierbij aan Abba, aan het verschijnsel camp zelf, heiligenkitsch en het songfestival na de omarming ervan door Paul de Leeuw. Maar denk vooral ook aan Barbie.

Vijf jaar woedt de hype rond het modepopje dat dit jaar veertig werd, nu al voort. Was het daarvoor nog obscuur om van Barbie te houden, tegenwoordig is het doodnormaal. Zelfs de Bijenkorf bracht dit voorjaar een tentoonstelling waar niet de meest progressieve bekende Nederlanders als Jan des Bouvrie hun visie op Barbie etaleerden. De liefde voor Barbie is inmiddels zó mainstream, dat één van de minst vooruitstrevende omroepen op de Nederlandse kabel, RTL4, er vanavond een documentaire over brengt.

In de documentaire Barbie Nation zien we overbekende beelden van volwassen vrouwen die doodserieus Barbie-outfits showen, meisjes die meebewegen met Barbie-aerobic-video's en dragqueens die watertanden bij het nieuwste Mattel-product. Twee vriendinnen bouwen een hele kinky wereld rondom Barbie en Ken. Ze steken ze in leer, plakken geslachtsdelen op de plekken waar die ontbreken om ze vervolgens in martelwerktuigen te installeren en allerlei seksuele handelingen te laten verrichten. Twee andere, veel jongere, vriendinnen vertellen al spelend met hun poppen, dat mooi zijn als Barbie heel belangrijk is, omdat je anders nooit vrienden zal hebben. Een man gaat helemaal op in zijn Barbie-fantasiewereld.

Ook gaat de documentaire weer in op rellen rond kunstenaars die Barbie `verkrachtten' door hoeren-Barbies en bebloede zelfmoord-Barbies op de markt te brengen, en op de kritiek die er de afgelopen jaren op de pop geuit is. Ze zou te geëmancipeerd zijn of juist meisjes aan hebben gezet tot anorexia. Het verhaal is compleet met uitvinder Ruth Handler die hier nogmaals op reageert.

Was de tentoonstelling in de Bijenkorf al een teken aan de wand, de documentaire bij RTL4 die is bedoeld voor een groot, volwassen publiek, geeft aan dat de waardering van Barbie nu echt te ver is doorgeschoten. In het gedegen, maar weinig verrassende Barbie Nation wordt de Barbiepop met te veel ernst benaderd. Ook bij de geïnterviewden ontbreekt de hoognodige knipoog.

Barbie is nu écht verpest en het is dus de hoogste tijd om de Barbiekitsch in een doos op zolder te zetten om deze flink te laten verstoffen. En aan de verbanning komt pas een einde als de hype rond de pop voorbij is en ze in ondergrondse kringen weer de status krijgt van een supercommercieel, tuttig, en boven alles, lachwekkend product.

Barbie Nation, RTL4, 22.00-23.00u.

    • Lukas Keijser