Verbleekte ster van Jan Ullrich schittert weer

De Duitser Jan Ullrich heeft gisteren de Ronde van Spanje gewonnen. Zijn ploegleider Rudy Pevenage en zijn trainer Peter Becker over de problemen van een zwalkend wielertalent. ,,De druk was onmenselijk.''

In de omgeving van Madrid reed Jan Ullrich zaterdag misschien wel de beste tijdrit van zijn wielerloopbaan. In perfecte cadans, met een soepele pedaaltred en zonder tegenstand van betekenis voltooide hij de race tegen de klok. Hij versloeg de Zwitser Alex Zülle met een verschil van bijna drie minuten. Ullrich zette de kroon op een opmerkelijke rentree. Zijn ploegleider Rudy Pevenage zat een uur lang te genieten in de volgwagen. ,,Ik kreeg kippenvlees achter het stuur'', vertelt de Belgische steun en toeverlaat vanuit Spanje.

Volgens Pevenage reed Ullrich minstens even sterk als in de tijdrit bij Saint-Etienne, waar hij in 1997 de basis legde voor zijn eerste en voorlopig enige overwinning in de Tour de France. Het parcours was op zijn lijf geschreven. De enige col kende een lange aanloop en was niet alleen geschikt voor pure klimmers. Hij reed met een grote versnelling zoals hij tegenwoordig niet langer in de bergen maar uitsluitend in een tijdrit pleegt te doen.

Ullrich gaf een demonstratie die volgens zijn (Oost-Duitse) trainer Peter Becker herinneringen opriep aan de WK in 1994. Daar fietste een roodharige belofte voor het eerst in de internationale schijnwerpers. De 20-jarige Ullrich won op Sicilië brons bij het WK tijdrijden. De toen 30-jarige Erik Breukink was verbaasd dat hij door een onbekende amateur van het podium was verdrongen. In 1995 verdiende Ullrich een profcontract bij Team Deutsche Telekom. Sindsdien heeft hij twee technische begeleiders: privétrainer Becker in de wintermaanden, ploegleider Pevenage tijdens het wielerseizoen.

De ster van Ullrich blonk even snel als zij verbleekte. Na de heldenverering in de Tour van 1997 kreeg hij steeds meer lichamelijke en geestelijke klachten. Hij kon de weelde van de lauwerkrans niet dragen en vermaakte zich met feesten en partijen. Hij begon het wielerjaar '98 met twaalf kilo overgewicht en werd bedolven onder de publiciteit die zich in Duitsland richtte op zijn privéleven. Dit voorjaar raakte Ullrich geblesseerd aan zijn knie en raakte hij verzeild in een dopingaffaire. Op basis van anonieme bronnen opende het weekblad Der Spiegel een spervuur aan verdachtmakingen. Ullrich kreeg psychische klachten die de voornaamste oorzaak waren van zijn afwezigheid in de Tour. De zere knie was een mooi excuus.

,,Jan wilde de fiets nooit meer aanraken'', vertelt Becker vanuit Rostock. ,,Ik heb de faxen hier nog liggen. Ik heb hemel en aarde moeten bewegen om hem op andere gedachten te brengen. Hij wilde zich niet verdedigen tegen alle verdachtmakingen. Daarvoor is hij niet sensatiebelust genoeg. Maar een jonge man is geen machine die ongevoelig is voor zijn omgeving. Gelukkig heeft de rechter alle roddels over doping in de prullenbak gegooid. Na de Tour zijn we de druk weer langzaam gaan opvoeren.''

Pevenage bevestigt de geestelijke nood van Ullrich. ,,Hij is met de grond gelijkgemaakt door de Duitse pers. Hij had niet de mentale bereidheid terug te bijten. Hij had geen goesting om de Tour te rijden. Als hij zou winnen, waren er nog meer vraagtekens gerezen. Hij kon alleen maar verliezen. Jan had last van opgeklopte stress. Hij is met zijn oude kameraden op stap geweest naar motorshows. Hij moest weer leren lachen.''

Pevenage vertelt over de subtiele wijzigingen in het trainingschema van Ullrich. Hij wordt niet langer specifiek klaargestoomd voor de Tour. Hij gaat zich ook richten op de kleinere wedstrijden in voor- en najaar. ,,We beschouwen Jan voortaan als een normale renner'', verduidelijkt Pevenage. ,,We zijn volgend jaar ook content met een medaille op de Spelen of een overwinning in de Ronde van Zwitserland. Daarmee hopen we de druk weg te nemen. Een getalenteerde renner kan ook verliezen.''

Volgens zijn begeleiders gedijt Ullrich beter in de luwte van het peloton, weg van camera's en microfoons. In de Vuelta schitterde de Duitse pers door afwezigheid. Pas in de laatste week, toen Ullrich de goudgele leiderstrui om zijn schouders kreeg, arriveerden verslaggevers van de ARD. Op de slotdag van de Tour van '97 waren honderd Duitse journalisten getuige van een historische prestatie. Der Jan was op de Champs-Elysées de eerste Duitser in de gele trui.

Ullrich werd op een voetstuk geplaatst en tuimelde daar even hard van af. Hij bleek niet bestand tegen de positieve én de negatieve druk. Ullrich werd het slachtoffer van zijn eigen beeldvorming, toonde geen emoties en bleek een makkelijke prooi voor dopingjagers en roddelbladen.

Becker spreekt over ,,een ontwikkelingsproces van een gevoelige jonge man''. Volgens zijn trainer is de 25-jarige Ullrich eindelijk volwassen. ,,Hij is geen kind meer en ik ben niet langer zijn tweede vader. Ik moet hem langzaam loslaten. Hij is rijper geworden en kent zijn lichaam beter. Hij zal de wielerwereld nog verbaasd doen staan van zijn kwaliteiten'', zegt Becker.

Pevenage laat zich niet meeslepen door de waan van de dag. Hij acht Ullrich kansrijk bij de WK, maar vraag de ploegleider geen gewaagde voorspelling. ,,Na al die misère is dit seizoen in één klap geslaagd. Misschien kan hij heel ontspannen het podium beklimmen. Daarmee zouden wij al heel content zijn.''