Blair zoekt gunst kiezers in nieuwe thema's

Premier Blair begint de aansluiting te missen met de traditionele Labour-stemmer, die teleurgesteld is over het uitblijven van ingeloste verkiezingsbeloftes. De partij zoekt naar nieuwe thema's.

Britse burgerrechtengroepen hebben gisteren afwijzend gereageerd op een voorstel van premier Blair om iedereen die wordt verdacht van een misdrijf door de politie op drugsgebruik te laten testen. Volgens Blair is de verplichte drugstest een onderdeel van een later dit jaar te publiceren voorstel voor een wet die drugscriminaliteit moet tegengaan en die prominent figureert in zijn jaarrede tot het Labourcongres, morgen in Bournemouth.

,,Het uithollen van burgerrechten helpt misdaad niet oplossen'', zei John Wadham, directeur van de burgerrechtengroep Liberty gisteren. ,,Het gaat er allereerst om te voorkomen dat mensen problematische drugsgebruikers worden.'' Mark Leech, directeur van een vereniging die zich inzet voor ex-gevangenen, noemde het voorstel ,,het paard achter de wagen spannen'', zolang de regering drugscriminelen niet tevens helpt van hun verslaving af te komen.

Charles Kennedy, voorzitter van de Liberal Democrats, het `Britse D66', heeft vorige week voorgesteld om softdrugs te legaliseren en dat idee voor te leggen aan een zogeheten Royal Commission, een onafhankelijke officiële werkgroep. Jack Straw, Blairs minister van Binnenlandse Zaken, wees dat gisteren van de hand.

Het Verenigd Koninkrijk heeft ruim honderdduizend zogeheten `probleemgebruikers' die merendeels verslaafd zijn aan heroïne. Vijftig- tot zestigduizend van hen zouden recidiverende criminelen zijn. Het wetsvoorstel is bedoeld om deze groep en drugscriminelen die voorwaardelijk worden vrijgelaten strenger te kunnen aanpakken.

Blair heeft een acute aanleiding om drugs een hoofdthema van zijn beleid te maken. Vorige week stierf de zoon van staatssecretaris Ian McCartney aan een overdosis in Glasgow. Hij was één van de bijna tweehonderd drugsdoden die dit jaar in Schotland zijn gevallen. Maar de nieuwe drugswet, die al maanden in voorbereiding is, wordt algemeen uitgelegd als een poging om opnieuw aansluiting te vinden bij de traditionele Labour-stemmer.

Die is ontevreden over het uitblijven van verbeteringen in de gezondheidszorg (lange wachtlijsten), het onderwijs (grote klassen, slechte leerprestaties) en het openbaar vervoer (dure kaartjes, treinen te vol en te laat). Vakbonden en sociale pressiegroepen hebben de regering opgeroepen om het verwachte overschot in de schatkist van twaalf miljard pond daaraan te spenderen en het niet op te sparen of te gebruiken voor belastingverlaging. Blair heeft het aanspreken van de vermeende `oorlogskas' uitgesloten.

Blair dankt zijn verkiezingsoverwinning van 1997 onder meer aan het ontideologiseren van zijn partij, waardoor hij een fusie teweegbracht tussen traditionele Labourstemmers uit de arbeidersklasse en de middenklasse die ontevreden was over achttien jaar Conservatieve regeringen. Halverwege Blairs eerste termijn zijn er echter steeds meer aanwijzingen dat hij de zogeheten core voter van zich vervreemdt.

Bij twee tussentijdse verkiezingen in Labour-bolwerken, in Wigan bij Manchester en in het Schotse Hamilton, verspeelde de partij het grootste deel van haar riante voorsprong aan respectievelijk de Conservatieven en aan de Schotse nationalisten. In beide districten kwam niet meer dan één op de vier kiezers zijn stem uitbrengen. Bij de gemeenteraadsverkiezingen in mei kwam het stadsbestuur van Leeds, sinds jaar en dag vast in Labour-handen, bij de LibDems terecht.

Tory-leider Hague en zijn verscheurde partij zijn nog steeds geen levensvatbaar alternatief voor Blair. Maar uit gelekte interne Labour-documenten blijkt dat kiezers New Labour in toenemende mate ,,arrogant'' noemen, omdat de partij haar verkiezingsbeloften niet nakomt en omdat premier Blair er een ,,presidentiële stijl van regeren'' op na zou houden.

Het partijcongres viert de honderste verjaardag van Labour. De partij ontstond een eeuw geleden uit de vakbonden, die tot een paar jaar geleden de belangrijkste financier waren.

    • Hans Steketee