Ambitieuze stuntelaar

Dan Quayle is terug bij af. Eindelijk heeft de conservatieve Republikein uit Arizona onder ogen gezien wat heel Amerika al lang wist: dat hij geen kans maakt op het Witte Huis.

Het besluit van Quayle om zich terug te trekken, dat hij vandaag officieel zou aankondigen, is een late erkenning van het feit dat zijn politieke loopbaan eigenlijk al in 1992 was afgelopen. Niet alleen verloren de zittende president Bush en zijn vice-president Quayle in dat jaar de verkiezingen tegen Clinton en Gore. Veel Republikeinen waren ervan overgetuigd geraakt dat Quayle zijn baas in de campagne meer een blok aan het been was dan een hulp.

Toch was de ambitieuze Quayle lange tijd een veelbelovend politicus, zelfs een rijzende ster in de Republikeinse partij. Hij is afkomstig uit een vermogende familie van krantenuitgevers in Indiana. Hij was niet ouder dan dertig jaar toen hij een zetel won in het Huis van Afgevaardigden. Vier jaar later al kwam hij in de Senaat, na een verrassende overwinning op de ervaren Democraat Birch Bayh.

Maar de overstap naar de presidentiële politiek kwam te vroeg voor Quayle. George Bush verraste vriend en vijand toen hij in 1988 de 41-jarige, in het land relatief onbekende senator vroeg als zijn kandidaat voor het vice-presidentschap. Had Quayle wel voldoende ervaring om zonodig het roer te kunnen over te nemen? Was hij geen lichtgewicht?

Quayle had meteen al moeite met de scherpe manier waarop de pers hem op de korrel nam nu hij opeens zo'n prominente positie innam. Hij slaagde er bijvoorbeeld niet in om een bevredigend antwoord te vinden op vragen over zijn dienstplicht, en met name hoe hij tijdens de Vietnam-oorlog een plaatsje in de National Guard in Indiana had bemachtigd, waardoor uitzending naar het oorlogsgebied hem bespaard bleef.

Later werd Quayle in de media steeds meer mikpunt van spot, onder meer toen hij voor een schoolklas in New Jersey, en voor de televisiecamera's, een schooljongetje corrigeerde omdat die het woord aardappel (potato) verkeerd gespeld zou hebben - terwijl het juist de vice-president was die het woord verkeerd spelde.

Veel aandacht, en aanvankelijk ook hoon, trok Quayle met zijn conservatieve cultuurkritiek. Onder meer de hoofdpersoon van een populaire televisie-soap, Murphy Brown, moest het ontgelden omdat zij in de serie ongetrouwd een kind kreeg. Volgens Quayle was dat een verheerlijking van zwangerschappen buiten het huwelijk, in een tijd dat kinderen die buiten het huwelijk geboren worden vooral in arme milieus een ernstig sociaal probleem vormen. Murphy Brown, gespeeld door Candice Bergen, zou door haar kind alleen te krijgen ,,de spot drijven met het belang van vaders''.

Politiek handig was deze uithaal van Quayle niet: Murphy Brown was een razend populair televisie-personage en Quayles pleidooi voor de waarden van het gezin deed het misschien goed in conservatieve kring, maar Bush en Quayle moesten juist zorgen dat ze in het politieke midden meer aanhang kregen.

Inmiddels roepen politici van beide partijen - onder wie ook vice-president Gore – om het hardst dat ze opkomen van de traditionele waarden van het gezin. Dat het grote aantal tienerzwangerschappen in de VS een groot probleem vormt, is inmiddels algemeen geaccepteerd. Begin dit jaar kwam Quayle nog op de kwestie terug: Murphy Brown bestaat niet meer, zei hij trots, maar ik ben er nog. Tot gisteren was dat waar. Maar desondanks is de politieke come-back van Quayle nooit van de grond gekomen.