Winkelen bij de notaris

Heeft u binnenkort een notaris nodig? Vanaf

1 oktober is het raadzaam eerst langs diverse notariskantoren te winkelen voor de laagste prijs.

De prijzen voor transport- en hypotheekaktes gaan variëren, terwijl voor huwelijkscontracten en testamenten maximale tarieven gaan gelden, afhankelijk van uw inkomen en vermogen. Dat zal wel even wennen zijn.

Tot nu hoefde u over notarisnota's nauwelijks na te denken. Want of u nu een huwelijkscontract, een laatste wil, een koop- of hypotheekakte nodig had, de notaris leverde u dat document tegen een door de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) vastgestelde prijs. De nieuwe Wet op het Notarisambt maakt korte metten met dat strakke prijskorset, en zorgt tevens dat nieuwe notarissen zich gemakkelijker zelfstandig kunnen vestigen. Het is de bedoeling dat de consument daarvan profiteert. De beoogde extra concurrentie kan namelijk veroorzaken dat de ene notaris voor een akte honderden guldens minder rekent dan een ander.

Wat de notarisklant in de praktijk gaat betalen, zal echter nog moeten blijken. Voor testamenten, huwelijkscontracten, partnerschapsvoorwaarden en samenlevingsovereenkomsten stelt de nieuwe Notariswet maximumtarieven. Mensen die in aanmerking komen voor gefinancierde rechtsbijstand, zoals meerpersoonshuishoudens met een netto inkomen onder de 3.790, betalen straks maximaal 685,02 per familieakte inclusief BTW. Heeft u echter méér inkomen, dan mag uw notaris maximaal 2.740,10 per akte vragen. Die maxima liggen flink boven de huidige vaste prijzen. Tot nu kostte een samenlevingscontract namelijk altijd 593,37 gulden. En nam u er twee gelijkluidende testamenten bij, dan was u, ongeacht uw inkomen, 927 gulden inclusief BTW kwijt. Voor mensen die onder de vermogensbelasting vallen gelden en golden geen tariefsgrenzen.

Voor onroerendgoedaktes geldt straks dat de prijs, afhankelijk van de aankoopsom of het hypotheekbedrag, binnen een minimum- en maximumgrens mag variëren. De minimum- en maximumprijzen zijn de aanloop naar volledig vrije tarieven over drie jaar. Voor het komende jaar geldt dat de transportakte voor een huis van een half miljoen u minimaal 1.757,80 en maximaal 2.637,87 kost. `Verhypothekert' u de woning bij die gelegenheid voor vier ton, dan betaalt u daarnaast minimaal 808,40 gulden en maximaal 1.212,60 voor de hypotheekakte. Die prijzen liggen nu nog vast op 2.197,25 gulden voor de koop- en 1.017,55 gulden voor de hypotheekakte.

De vrijere prijzen voor notarisdiensten zijn zowel onder consumentenorganisaties als notarissen met scepsis ontvangen. Het scherpste oordeel heeft de Vereniging Eigen Huis. ,,Die tariefgrenzen voor onroerendgoedaktes zijn te gek voor woorden'', reageert mr. Frank van Loon, directeur algemeen ledenbelang fel. ,,We hebben ons in de tweede kamer de blaren op de tong gepraat, maar de notarissen zijn desondanks met fluwelen handschoentjes aangepakt.'' Veel liever zag Eigen Huis nu al geheel vrije tarieven voor transport- en hypotheekaktes. ,,De laatste twee jaar zijn de huizenprijzen met dertig procent gestegen'', verklaart Van loon die wens. ,,Tel daarbij de gestegen verkoopvolumes en het feit dat notarissen door automatisering gigantische kostenbesparingen hebben kunnen realiseren, want onroerendgoedaktes zijn in hoge mate standaardzaken. Er is dus sprake van een almaar groeiende geldstroom richting notariaat.'' Navraag bij het ministerie van justitie leert dat 51 procent van de notarissen een bruto inkomen boven de 500.000 gulden per jaar geniet. ,,Wij raden onze leden daarom aan'', zegt Van Loon, ,,om op het minimumtarief te gaan zitten. En als je notaris dat niet wil, dan moet je een andere nemen.''

Het notariaat bekijkt de kwestie met een ander soort scepsis. ,,Tot nu subsidieerde de ene akte de andere'', zegt notaris mr. Hans Tromp, per 1 oktober voorzitter van de KNB. ,,De overdracht van kleine stukken onroerend goed en de familierechtpraktijk waren relatief te goedkoop, en je kon altijd een half uur gratis bij ons komen kletsen.'' Vooral de verdwijning van dat laatste betreurt Tromp. ,,Het was een heel aantrekkelijk deel van ons imago dat je hier zomaar kon binnenlopen. Daar kan nu een prijskaartje van 150 tot 300 per uur aan gaan hangen. Dat moet iedere notaris zelf beslissen.'' De nieuwe werkwijze die dit vereist noemt Tromp ,,best lastig''. ,,Ik denk dat we offertes gaan uitbrengen'', vermoedt hij, al zal niet iedere notaris zijn aanpak vanaf 1 oktober volgens hem drastisch wijzigen. ,,Er zullen ook kantoren blijven die mensen toch gratis op weg helpen. Dat is decennia lang onze gedragshouding geweest en dat poets je niet zomaar weg met een wetswijziging.'' Tromp denkt ook niet dat de notaris zijn cliënten inkomens- en vermogensgegevens laat overleggen. ,,Dat vind ik een kwestie van goed vertrouwen.''

In de familiepraktijk verwacht Tromp een ,,opwaartse druk op de tarieven''; voor onroerendgoedaktes lijken tariefsverlagingen echter haalbaar. De Consumentenbond adviseert haar cliënten, net als Eigen Huis, om in elk geval in te zetten op het laagste tarief, want, zo legt woordvoerster Noortje van Zanten uit, ,,notarissen zijn altijd verplicht goed werk af te leveren.'' Haar organisatie gaat zeker onderzoeken in hoeverre de notaristarieven omlaag kunnen. ,,Dat hebben we bij de makelaars ook gedaan, want die hielden volgens ons te lang vast aan het adviestarief van de Nederlandse Vereniging van Makelaars. Daarover hebben we toen een klacht ingediend.''

Het ministerie van Justitie vindt die `marktwerking' prachtig zolang notarissen altijd en op een goede manier voor iedereen beschikbaar zijn. ,,Het mag niet gebeuren dat er in de gemeente Tytsjerksteradiel geen notaris meer is die een testament kan maken, omdat iedereen zich daar toelegt op onroerend goed'', zegt een woordvoerder. ``Dan gaat de overheid ingrijpen.''