Russisch schandaal pijnlijk voor Clinton

Het federale recherche-onderzoek naar de Russische kapitaalvlucht strekt zich inmiddels uit naar tien Amerikaanse banken en een Londens advocatenkantoor. Tot nu toe is niemand in staat van beschuldiging gesteld. De politieke gevolgen voor Clinton kunnen verstrekkend zijn.

In Washington zijn deze week de hoorzittingen begonnen van een commissie van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden over de vermoedens dat miljarden dollars uit Rusland in New York zijn witgewassen. Politiek centraal staat betrokkenheid van de Amerikaanse regering bij de internationale financiële hulp aan Rusland via het Internationale Monetaire Fonds. Het gaat vooral om de vraag of de Amerikaanse regering, op de hoogte van de verregaande financiële corruptie in Rusland, stopzetting van de steun aan Rusland had moeten afdwingen. Als kan worden aangetoond dat IMF-geld is doorgesluisd naar private Russiche bankrekeningen in het buitenland, kan dat zowel de regering-Clinton als het IMF in ernstige verlegenheid brengen.

Aan Russische kant ligt de gevoeligheid in de betrokkenheid van twee dochters van president Jeltsin en van de bankiers die tot de `Jeltsin-clan' behoren. De naam van Jeltsins schoonzoon is opgedoken bij bankrekeningen in New York en op de Kaaiman Eilanden.

Larry Summers, sinds kort de Amerikaanse minister van financiën gaf deze week tijdens de hoorzitting van het Huis van het afgevaardigden de verdedigingslinie van de regering aan. Onder druk van kritische afgevaardigden zei hij dat de Russische centrale bank scherper toezicht moet houden op de Russische banken omdat anders de VS hun goedkeuring aan verdere financiële steun voor Rusland zullen onthouden. Binnenkort moet het IMF besluiten of het een tweede deel (640 miljoen dollar) van een lening van 4,5 miljard dollar, die deze zomer werd goedgekeurd, beschikbaar zal stellen aan Rusland.

Volgens Summers was het ,,niet in het belang van de Amerikaanse nationale veiligheid om Rusland in quarantaine te stellen, te isoleren of volledig af te schrijven omdat het land corrupt is''. Hij zei dat in ieder geval was voorkomen dat Rusland ten onder was gegaan in hyperinflatie en chaos en dat een gedeeltelijke ontmanteling van kernwapens had plaatsgevonden. Summers ontkende dat IMF-geld rechtstreeks zou zijn witgewassen.

Het Russische bankschandaal kwam eind augustus in de openbaarheid met vermoedens dat tussen 1996 en 1998 7,5 à tien miljard dollar via de Bank of New York, een oude (1784) en eerbiedwaardige Wall Street-bank, zou zijn witgewassen via de bankrekeningen van twee obscure bedrijfjes genaamd Benex en BECS International. Deze week erkende de bestuursvoorzitter van de Bank of New York, Thomas Renyi, tijdens de hoorzitting van het Huis dat zijn bank ,,een inschattingsfout'' had gemaakt door niet eerder te onderzoeken waarom er zulke enorme bedragen via de rekeningen van Benex en BECS werden geboekt. Intern werden er wel eens vragen gesteld, maar deze werden vervolgens ,,niet voldoende krachtdadig'' uitgezocht, aldus Renyi.

Het gemak waarmee Benex en BECS van hun rekeningen bij de Bank of New York gebruik konden maken, was mede te danken aan het feit dat de eigenaar van deze bedrijfjes, een in 1996 tot Amerikaan genaturaliseerde Rus Peter Berlin, getrouwd was met een gewaaardeerde Russische employee van de de bank, Lucy Edwards. De chef van Edwards, Natasha Gurfinkel Kagalovski, was getrouwd met Konstantin Kagalovski, een flamboyante Russische bankier en kortstondig vertegenwoordiger van Rusland in het bestuur van het IMF begin jaren negentig. Beide vrouwen Lucy Edwards en Natasha Kagalovski zijn inmiddels door de Bank of New York ontslagen.

De Bank of New York was volgens zegslieden zeer actief op de Russische markten en trok veel Russische zaken aan op het gebied van handelsfinanciering en valutatransacties. Langs deze weg werd op grote schaal harde valuta uit Rusland gebracht.

Volgens David Riley van het gezaghebbende financiële onderzoeksbureau Fitch IBCA is tussen 1993 en 1998 een bedrag van 136 miljard dollar uit Rusland gestroomd. ,,Niet alles is kapitaalvlucht of crimineel geld, maar dat maakt er wel een substantieel deel van uit'', aldus Riley. Het belangrijkste mechanisme voor kapitaalvlucht is via buitenlandse handel: exportopbrengsten worden uitbetaald op buitenlandse bankrekeningen en betalingen voor importen lopen via buitenlandse bedrijven. Op deze manier blijven dollars in het buitenland en worden de Russische belastingen omzeild. Benex en BECS, de bedrijfjes van Peter Berlin die de omstreden rekeningen bij de Bank of New York aanhield, waren vermoedelijk zulke financiële draaischijven.

Nicholas Checa, Rusland-onderzoeker van Medley Global Advisors in New York, zegt dat het ,,vrijwel onmogelijk'' is om op wettige manier zaken te doen in Rusland. Belastingontwijking, gebrek aan fatsoenlijke investeringsmogelijkheden, de verstrengeling van publieke en private belangen, corruptie en criminaliteit leiden allemaal tot hetzelfde: massale kapitaalvlucht. Als het gaat over zakelijk en privaat kapitaal uit Rusland dat een veilig heenkomen zoekt op buitenlandse rekeningen, zijn onthullingen pijnlijk voor de betrokken banken, maar kleven er geen directe politieke gevolgen aan. Dat wordt anders als ook internationale financiële hulp zou zijn doorgesluisd naar het buitenland. Volgens Riley is dit slechts mogelijk met directe betrokkenheid van de Russische centrale bank. Er zijn beschuldigingen dat de Russsiche centrale bank vorig jaar, vlak voor de devaluatie van de roebel, 4,8 miljard dollar van een IMF-krediet met voorkennis aan een aantal bevriende banken zou hebben beschikbaar gesteld. Als dit waar blijkt, zal het volgens Riley ernstige gevolgen hebben voor de betrekkingen tussen het IMF en Rusland.