Minder invloed staat in China

Het centraal comité van de Chinese communistische partij heeft deze week aangedrongen op de uitgifte van aandelen als oplossing voor de in problemen verkerende staatsindustrie. Ook volledige privatisering van de staatsbedrijven, een oplossing waar veel economen de voorkeur aan geven, hebben de goedkeuring van de partijtop, overigens zonder dat zij het taboewoord bij naam hebben genoemd.

De uitkomst van de vierdaagse bijeenkomst, die eerder deze week afliep, is weinig verrassend en niet meer dan een verscherping van het beleid zoals twee jaar geleden besloten tijdens het belangrijke vijftiende partijcongres. President en partijchef Jiang Zemin gaf toen zijn steun aan de toepassing van verschillende eigendomsvormen als uitweg voor de verliesdraaiende staatsbedrijven. Van opmerkelijke beleidsveranderingen was geen sprake en de openlijke steun voor de ontwikkeling van de private sector bleef uit.

Hoewel de sector van zelfstandige ondernemingen het snelste groeit en zij een flink deel van het arbeiderssurplus van failliete staatsbedrijven absorbeert, kleven aan de openlijke steun voor het kapitalistisch ondernemerschap teveel ideologische bezwaren. De communistische partij drong er dan ook in een gisteren vrijgegeven communiqué op aan, dat binnen de ,,belangrijkste industrietakken'', ,,de controle van de staat dient te overheersen''. Maar ,,het onderzoek naar efficiënte methoden voor collectief bezit'', ,,de krachtige ondersteuning van de ontwikkeling van het aandelensysteem en van gemengde vormen van eigendomsoorten'', zouden moeten aanblijven. Daaruit blijkt dat de partij het er in elk geval over eens is dat de invloed van de staat over het functioneren van ondernemingen moet verminderen.

De weinig opwindende uitkomst van de partijvergadering, die door de meer dan driehonderd leden van het centraal comité werd bijgewoond, is het gevolg van het verzet van de conservatieve krachten binnen de partij. Het is bekend dat er binnen de partij veel weerstand bestaat tegen rigoureuze oplossingen, zoals de massale sluiting van slecht draaiende fabrieken. Behoudende communisten vrezen omvangrijke volksprotesten wanneer miljoenen mensen, als gevolg van die politiek, op straat zouden komen te staan. Gematigden binnen de partij geloven dat die protesten er ook komen wanneer structurele stappen uitblijven.

In een andere ontwikkeling besloot het centraal comité tot de promotie van vice-president Hu Jintao in de positie van de vice-voorzitter van de machtige Centrale Militaire Commissie. Volgens waarnemers bewijst die promotie de toenemende invloed van Jiang. Hu (56) is een protégé van Jiang en wordt gezien als zijn mogelijke opvolger.