'Effe snel iets regelen'

De Wet Inkomstenbelasting 2001 (IB2001) heeft de troonrede en miljoenennota overschaduwd en dat zal nog lang zo blijven. Lezers stellen indringende vragen over de nieuwe wet. Het is goed te weten dat het gaat om voorstellen voor een nieuwe opzet van de inkomstenbelasting, de raakvlakken met andere wetten en maatregelen om de bestaande regels te converteren naar het nieuwe systeem. Het is nog geen wet.

Het is voor de wetgevers onmogelijk om alles in een keer juist op papier te zetten. Dat hoeft ook niet, want het gaat om een voorstel dat de politiek binnenkort gaat bespreken, amenderen en goed- of afkeuren. Er zitten vast lacunes in die niemand kent. Bijvoorbeeld in de overgangsmaatregelen. Daarom is het zo belangrijk dat iedereen zijn twijfels, vragen en boosheid ventileert en niet opkropt. Dat komt de rechtvaardigheid van het systeem ten goede.

Financiën bedient zich onder meer van internet (www.minfin.nl/belasting2001) om de publieke toetsing en invoering van de wet te begeleiden. Daarbij kan men informatie overhalen naar de eigen pc, brochures bestellen in het Nederlands of Engels, of vragen stellen, zelfs af en toe aan staatssecretaris Vermeend.

Sommige briefschrijvers voelen zich onder druk gezet. Zij willen voor het jaar 2001 'effe snel iets regelen' om een betere fiscale positie te verwerven, wat onmogelijk lijkt. De belastingdienst gaat daar immers scherp op letten. Daarom hangen creatieve belastingadviseurs hun fiscale toeristische routes niet aan de grote klok.

Een lezer met een kapitaalverzekering met lijfrenteclausule wil die niet laten uitkeren via lijfrenten (periodieke uitkeringen) maar ineens afkopen, wat onder bepaalde voorwaarden toegestaan is voor polissen van vóór 1 januari 1992. Door de afkoop op te schuiven tot na 1 januari 2001 hoopt hij over zijn opgebouwde 400 duizend gulden lijfrentekapitaal geen 52 procent (het nieuwe toptarief) belasting te moeten betalen, maar jaarlijks slechts de 1,2 procent vermogensrendementsbelasting (vrb) over die vier ton, het vermogen in de nieuwe vermogensbox 3. Die vlieger gaat vast niet op.

De betaalde premies heeft hij ieder jaar van zijn belastbare inkomen mogen aftrekken, wat belastingvoordeel oplevert. In ruil daarvoor legt de fiscus een claim op de uitkeringen, ingevolge de omkeerregeling: nu aftrekbaar, straks belast. In zijn opzet loopt de fiscus 208 duizend gulden mis (52 procent van 400 duizend), te verminderen met de jaarlijkse vrb van 4.800 gulden; 1,2 procent van 4.800. Lukt dus niet.

Verzekeraars speculeren al enige dagen op de menselijke drang om 'effe snel iets te regelen'. Bijvoorbeeld met het voorstel om een lijfrentepolis af te sluiten tegen premiebetaling (om de premieaftrek) en die straks 'aan te passen' aan IB 2001. Daarin schuilt een gevaar, want je moet straks aantonen een pensioentekort te hebben om de premie af te mogen trekken. Maar als je nou geen tekort hebt? Dan mag je de premie niet aftrekken, maar de polis loopt door. Mag je die dan zonder kosten premievrij maken? Dat is niet duidelijk. Dus: waarom zou je blindelings, opgedreven door een verzekeraar, een lijfrentepolis sluiten om een pensioentekort te dekken? Er zijn andere wegen.

Ook deelnemers die de periodieke inleg voor hun werknemersspaarregeling gebruiken als premie voor een lijfrenteverzekering (dubbel belastingvoordeel) gaan het voordeel van de premieaftrek missen wanneer hun pensioen op peil is, maar de verzekering loopt desondanks door, tenzij men de polis afkoopt.

Een lezeres uit Groningen: 'Ik spaar om ooit een huis te kopen, zonder een hoge hypotheek. Mensen die een huis kopen met een hypotheek hebben zogenaamd geen vermogen en hoeven geen vermogensrendementsbelasting van 1,2 procent te betalen. Dat vind ik niet eerlijk.'

De IB 2001 is soepel voor onze financiële eerste levensbehoeften. Het eigen huis, het hoofdverblijf, valt niet in vermogensbox 3, maar in box 1 bestemd voor inkomsten uit arbeid, pensioen en dergelijke, winst uit onderneming, de eigen woning en aftrekposten. Dus: geen vrb over het eigen huis. Overigens kan men een huis belast met een even hoge hypotheek niet zien als een vermogen: het saldo van bezit en schuld is immers nul.

Verder worstelt de Groningse met de euro, die volgens haar kunstmatig op 2,20 gulden wordt gehouden. Straks als de gulden verdwijnt, komt de zwakke aard van de euro naar voren en worden haar aandelen minder waard. Is het niet beter die nu te verkopen en de opbrengst (plus spaargeld) om te wisselen voor dollars of Zwitserse francs en die dan op een Zwitserse bank te zetten?

Dat zijn drie vragen: wat gaat de beurs doen (aandelen wel of niet verkopen), moet ik speculeren in vreemde valuta en moet ik mijn geld uit het zicht van de belasting brengen. De eerste vraag kan niemand beantwoorden, maar in het algemeen geldt: wie winst neemt, wordt niet armer. Met haar 50 duizend gulden speculeren in dollars of francs is zinloos. Omdat wij financieel in de eurozone leven merk je niets van de schommelingen van de euro tegenover andere valuta. En Zwitserland? In de IB2001 zijn renten en dividenden vrij van inkomstenbelasting. Alleen over een vermogen van meer dan 37.500 gulden betaal je een vrb van 1,2 procent. Veel lezers in Zwitserland en België komen om die redenen straks gewoon weer terug met hun geld. Toch?

    • Adriaan Hiele