Bulderend boven de stilte

Tien jaar geleden stond Jan Oudenampsen, toen nog een jonge boer in het Gelderse Exel, voor de beslissing of hij zijn varkenshouderij zou moderniseren. Anderhalve ton moest hij investeren. Een andere optie was melkquotum bijkopen voor zijn melkveehouderij. Oudenampsen deed geen van beide, hij ging in de ballonvaart.

Als klein jongetje was hij al door ballonnen gefascineerd. Toen het Nederlands kampioenschap ballonvaren in zijn achtertuin werd georganiseerd, was hij verkocht. Hij haalde voor 20.000 gulden zijn brevet en kocht in 1993 voor 80.000 gulden zijn eerste ballon. Een kleine met een mandje voor vier passagiers. Later kocht hij er een grote bij voor tien passagiers. Zijn varkensstal verbouwde hij tot ontvangstruimte. Ruim 350.000 gulden heeft hij geïnvesteerd in de ballonvaart.

Zijn bedrijf, Excellent Ballooning, floreert. Dit jaar denkt hij de honderd vaarten rond te maken en 600 à 800 mensen te vervoeren tegen tarieven van gemiddeld 325 gulden per passagier. Met de ballonvaart verdient hij evenveel als met zijn koeien.

We vertrekken 's avonds uit Doetinchem. De laatste lichte uren van een dag zijn het geschiktste voor ballonvaarten. Overdag is de lucht te turbulent. We trekken de mand – nog altijd van wilgentenen – van de trailer en spreiden de ballon uit. Met zijn tweeën houden we de opening open. Oudenampsen start een grote ventilator die koude lucht de ballon in blaast. Hij hangt een hoogtemeter, GPS en luchtvaartradio in de mand en controleert de kabels binnen de ballon die zich langzaam ontvouwt. Als hij redelijk gevuld is, sluit hij de gasbranders aan en spuit hij loeihete steekvlammen de ballon in. De ballon richt zich langzaam op. Enkele passagiers – we gaan met negen passagiers omhoog – zijn al ingestapt om de mand aan de grond te houden. Als de ruim 37 meter hoge ballon strak overeind staat, moet iedereen erin en zijn we klaar voor de start.

We nemen afscheid van de achterblijvers. Oudenampsen geeft flink gas, maar de ballon gaat niet omhoog. Dat gebeurt – bijna ongemerkt – een kwart minuut later. Langzaam trekt de ballon ons omhoog en wordt het uitzicht steeds weidser.

Op 350 meter hoogte legt Oudenampsen uit hoe de heteluchtballon werkt. Bij een buitentemperatuur van 20 graden weegt lucht per kubieke meter zo'n 1,2 kilo. Als je de lucht in de ballon verhit tot 100 à 110 graden weegt die nog maar 0,9 kilo per m³. Omdat de ballon een inhoud heeft van 6000 m³ heeft hij bij dit temperatuurverschil een liftend vermogen van 6000 keer 0,3 kilo = 1.800 kilo.

Met een snelheid van 12 kilometer per uur drijven we naar het noorden. Omdat de ballon dezelfde snelheid heeft als de wind, voel je geen zuchtje. Het is muisstil. Je hoort alleen wat blaffende honden – en van tijd tot tijd het gebulder van de steekvlam.

Het uitzicht is fantastisch. Tegen de ondergaande zon in glinstert de Oude IJssel. Onder je kijk je loodrecht op boomkruinen, boerderijen, natuurgebiedjes, houtwallen, slingerende beken. Door sommige maïsvelden hebben herten sporen getrokken. In weilanden zitten raadselachtige structuren. Als de spaken in een wiel komen ze uit bij een kale plek. Het blijken koeienpaadjes te zijn die uitkomen bij een drinkplaats. Handig, een boer als ballonvaarder.

Na een uur en twintig minuten gaan we landen, vlak voor de IJssel bij het plaatsje Bronkhorst. Oudenampsen speurt naar een landingsplaats. Hij vermijdt velden met gewassen en weilanden met koeien en zoekt naar percelen die aan de openbare weg liggen zodat de volgauto de ballon gemakkelijk kan ophalen. Met een zachte schok zet hij de ballon aan de grond. Hij houdt hem nog even op temperatuur. Als de grondeigenaar geen toestemming geeft voor een landing, kan hij nog opstijgen en hem verderop aan de grond zetten. Dat is hier niet nodig.

Energiezuinig is de heteluchtballon niet. Voor de zestien kilometer die we hebben afgelegd, had de ballon 220 kilo gas nodig. Daarmee kun je in een busje met negen passagiers op en neer naar Spanje.

Professionele ballonvaarders Nederland: 020-3050595. Email: webmaster@pbn-info.nl

    • Henk Donkers