Vier schrijvers op een schijfje

Schoolkrantredacties uit het hele land kwamen woensdag naar de Amsterdamse Openbare Bibliotheek aan de Prinsengracht, niet in de laatste plaats omdat ze er vrij voor hadden gekregen. Terwijl de rij wachtenden bij de ingang maar bleef groeien – er is een nieuw, geautomatiseerd uitleensysteem ingevoerd – werden er vier cd-roms met schrijversportretten gepresenteerd. Deze interactieve portretten van Thea Beckman, Rudi van Dantzig, Heere Heeresma en Marjan Berk, zijn gebaseerd op afleveringen van het radioprogramma Een leven lang.

De cd-roms zijn in het bijzonder bedoeld voor docenten en leerlingen van middelbare scholen. Met de invoering van het `Studiehuis' op Havo en VWO is de nadruk op zelfstudie komen te liggen, de scholieren moeten nu bijvoorbeeld `leesdossiers' aanleggen. Zoeken door knipselmappen is wat de vier auteurs betreft niet meer nodig, want de cd-roms bieden alles wat in zo'n dossier thuishoort: interviews, recensies, uittreksels en een bibliografie.

Felix Rottenberg leidde de presentatie. Op een groot scherm werd de cd-rom van Heere Heeresma bekeken, door Rottenberg aangekondigd als `de onder scholieren continu populaire schrijver van Een dagje naar het strand en Han de Wit gaat in ontwikkelingshulp'. Het lijkt inderdaad wel of Heeresma, die zijn schrijverscarrière een paar jaar geleden afsloot, alleen nog onder scholieren waardering geniet om een leuk dun boekje als Een dagje naar het strand, dat nog verfilmd is ook. Zou de cd-rom recht doen aan de hele Heeresma, immers ook de man van ironische pulp als de `porno-persiflages' en de `spy-specials'?

In het radio-interview (dat overigens ook op de gewone cd-speler beluisterd kan worden) wordt, zoals te verwachten, vooral naar de zwaarte van het werk en schrijversleven gehengeld, met vragen als: ,,Dat is het grote thema in uw werk, de eenzaamheid?'' De interviewer spreekt de schrijver bijna bestraffend toe over zijn gebruik van ironie, waarmee hij de ontroering die zijn verhalen wekken weer teniet zou doen. Ook de schrijver biedt de schoolgaande jeugd niet veel hoop: ,,Het leven heeft een zéér bittere kant, het leven kent ontzettend veel verdriet. Zo zit dat.''

Fraaie foto's van de schrijver en zijn familie verluchtigen de boel een beetje. We zien hem met een stoere, ondoorgrondelijke blik en sigaret aan het strand, met zoon Heere jr., in Noord-Frankrijk. Helaas zijn er geen foto's van toen hij werkte als uitbater van een peep-show in Parijs. Op twee videofragmenten leest Heeresma gedichten voor aan de boulevard van Scheveningen, de locatie van Een dagje naar het strand. Typisch genoeg zijn er alleen van dit boek en Han de Wit uittreksels beschikbaar. Met de interactiviteit van de cd-rom valt het overigens wel mee: je kunt zappen tussen de interviewfragmenten en het verhaal `Over het werk' biedt links naar foto's, recensies en gesproken tekst.

Het interview op de cd-rom over Rudi van Dantzig, ingeleid met `hij is zestig, maar ziet eruit of hij twintig jaar jonger is', behandelt onder andere de ouderdomskwalen die de choreograaf hinderen in zijn werk. ,,Ik heb het gewoon niet meer, mijn body doet het niet meer zo goed.'' Rugklachten hebben hem echter wel de vrije tijd gegeven om zijn boek over Nurejev te schrijven, dat dateert van `een paar maanden geleden'. Dat was dus in 1993.

,,Deze cd-roms zijn nu al verouderd'', zei Marcel Möring, die na afloop van de presentatie een lezing hield over schrijvers en nieuwe media. Möring pleitte voor een degelijke, actuele website over Nederlandse schrijvers. Er is volgens hem geen bijzondere relatie tussen schrijvers en nieuwe media: ,,De komst van de computer heeft evenveel invloed gehad op de inhoudelijke kant van de literatuur als de overgang van de ganzenveer naar de vulpen.''

Cd-rom: Een leven lang. Auteursportretten in woord en beeld. Uitgever: NPS, i.s.m. NBLC (Vereniging van Openbare Bibiotheken) en Biblion Uitgeverij. Prijs 39,50 gulden.

    • Martijn Meijer