Ruslandbeleid op vergadering IMF onder vuur

Topman Michel Camdessus van het Internationaal Monetaire Fonds bestrijdt dat Rusland miljardensteun van het fonds heeft misbruikt. Het leningen- beleid ligt op de komende jaarvergadering van IMF en Wereldbank niettemin onder vuur.

De recente Russische witwas- en corruptieschandalen staan niet op de agenda van de komende jaarvergadering van het Internationaal Monetaire Fonds en de Wereldbank. Toch kan niemand verhinderen dat er volop over wordt gesproken. De Nederlandse IMF-vertegenwoordiger J. de Beaufort Wijnholds noemt het ,,een issue in de wandelgangen''.

Het grootste schandaal kwam vorige maand via de New York Times aan het licht, die berichtte over FBI-onderzoek naar witwassen door Russische overheidsfunctionarissen en criminele bendes van miljarden dollars via de Bank of New York. Het zou volgens latere berichten om zo'n 15 miljard dollar gaan.

De affaire werd de afgelopen weken pikant, toen anonieme zegslieden beweerden dat ook een deel van de in 1998 door het IMF verstrekte miljardenkredieten voor stabilisatie van de roebel via de witwasoperaties zou zijn weggesluisd. Vorige week vestigde de geschorste Russische procureur-generaal Joeri Skoeratov dat.

In de top van het IMF groeit de woede over deze uitlatingen. ,,Er is niets ontdekt dat dergelijke beweringen rechtvaardigt'', zei IMF-topman Michel Camdessus gisteren.

Het enige dat vaststaat is dat de Russische centrale bank in het verkiezingsjaar 1996 tegenover het IMF een valse voorstelling gaf van de officiële reserves. Om IMF-kredieten los te krijgen boekte ze ruim een miljard dollar over naar dochteronderneming Fimaco op Jersey. Dit kwam eind juli aan het licht na op verzoek van het IMF ingesteld onderzoek door accountantsbureau Price Waterhouse. IMF-onderdirecteur Stanley Fischer zei toen openlijk dat de Russische centrale bank het IMF had ,,voorgelogen'', waarna Moskou zijn excuses aanbood.

Ander onderzoek van het accountantsbureau, naar een vorig jaar juli verstrekte IMF-lening van 4,8 miljard dollar ter stabilisering van de roebel, wees uit dat het geld niet was misbruikt. Ondanks de lening stortte overigens de roebel in, waarna Rusland zijn schuldverplichtingen verzaakte en een schokgolf door de financiële wereld ging.

Door alle geruchten ligt het IMF – en in mindere mate ook de Wereldbank – onder vuur wegens het leningenbeleid voor Rusland. Met de Amerikaanse presidentsverkiezingen van volgend jaar in het vooruitzicht richten de Republikeinen in het Congres hun kritiek op vice-president (en mogelijk Democratisch presidentskandidaat) Al Gore, die een belangrijke rol speelde in het Amerikaanse Ruslandbeleid.

IMF-topman Camdessus verdedigde gisteren in ferme taal de kredieten aan Rusland. ,,Het IMF heeft een programma met Rusland dat werkt'', zei hij.

Volgens IMF-cijfers ligt de Russische inflatie onder de voor 1999 afgesproken doelstelling van 3 procent per maand en vertoont het overheidsbudget een primair overschot (exclusief rentelasten) van 2 procent van het bruto binnenlands product. De betalingsbalans vertoont dit jaar waarschijnlijk, mede door de hoge olieprijs, een overschot van 14 miljard dollar (8 procent van het bbp). ,,En een belangrijke component van het programma is voor ons: maak de integriteit van de centrale financiële instellingen boven elke twijfel verheven'', aldus Camdessus.

IMF-functionarissen wijzen er ook op dat de Russische kapitaalovermakingen naar het buitenland uit legale exportactiviteiten en illegale activiteiten kunnen voortvloeien. Bovendien is de jaarlijkse Russische exportopbrengst van goederen en diensten 25 keer zo groot als het bedrag dat het IMF sinds 1992 jaarlijks aan Rusland heeft geleend.

Hoe hoog de irritatie bij de top van IMF en Wereldbank is opgelopen blijkt ook uit de openlijke terechtwijziging door Camdessus en Wereldbank-president Wolfensohn van Joseph Stiglitz. Deze chef-econoom van de Wereldbank, die eerder het IMF-beleid in de Aziëcrisis bekritiseerde, leverde onlangs scherpe kritiek op het Ruslandbeleid. Volgens Stiglitz heeft vooral het IMF de problemen van Rusland bij de overgang naar een markteconomie zwaar onderschat. Wolfensohn noemde diens opmerkingen nog enigszins vergoelijkend ,,niet geheel correct''. Maar Camdessus haalde gisteren fel uit door te suggereren dat Stiglitz zijn langste tijd bij de Wereldbank heeft gehad. ,,Ik wil zijn problemen niet nog groter maken. In het Frans hebben we een gezegde dat je niet op een rijdende ambulance moet schieten.''

Toch is ook binnen de Board van het IMF vaak kritiek geleverd wegens de Amerikaanse politieke druk om Moskou kredieten te verstrekken ondanks slechte economische prestaties. De Beaufort Wijnholds: ,,Vorig jaar juli werden we voor het blok gezet door een uitspraak van president Clinton dat er IMF-middelen voor Rusland aankwamen.'' Hij erkent dat ook Nederland in een lastige positie verkeert als het om Rusland gaat, omdat Oekraïne in de Nederlandse kiesgroep zit. Binnenkort moet het IMF immers over een krediet voor dit land beslissen. ,,Ik vertegenwoordig ook de Oekraïners. En zij hebben liever niet dat Nederland zich stoer opstelt tegen Rusland'', aldus de Nederlandse IMF-bestuurder.

De Amerikaanse minister van Financiën Lawrence Summers maakte deze week voor het Congres duidelijk dat de VS een politiek belang heeft bij hulp aan Rusland. Hij wees onder meer op de kernwapens op Russische bodem en de Russische rol bij het oplossen van conflicten op de Balkan. ,,Economische instabiliteit in Rusland leidt tot grote zorg over onze nationale veiligheid'', aldus Summers.

Hij gaf ook aan dat de IMF-hulp aan Rusland de afgelopen jaren meermalen is opgeschort omdat het land zich niet aan afspraken over economische hervormingen hield. Volgens hem is nu sprake van een ,,nieuwe benadering'' in de IMF-hulp aan Moskou. Zo is het in juli toegezegde IMF-krediet van 4,5 miljard dollar uitsluitend bedoeld om schulden aan het IMF zelf af te lossen. ,,Het huidige programma impliceert een vermindering van de schuld van Rusland aan het IMF.''

    • Hans Buddingh'