Opnieuw tegenslag voor onderzoek naar mars

De Mars Climate Orbiter, een onbemande satelliet die gedurende twee jaar de weersomstandigheden op Mars zou verkennen, is gisteren waarschijnlijk op de Rode Planeet te pletter geslagen.

De oorzaak van het mislukken van de missie, aldus projectleider Richard Cook op een persconferentie in NASA's Jet Propulsion Laboratory in Pasadena, zou liggen in een ernstige navigatiefout met fatale afloop.

De Mars Climate Orbitor, die 125 miljoen dollar kostte, werd op 11 december 1998 gelanceerd. Na een probleemloze vlucht was het de bedoeling dat de sonde in een cirkelbaan op 140 kilometer hoogte boven Mars zou worden gemanoevreerd. Vlak voordat de hoofdmotor was gestart om de snelheid te verminderen, ongeveer 11 uur Nederlandse tijd, verloor de NASA ieder radiocontact met de sonde omdat hij achter het planeetoppervlak verdween. Ondanks herhaalde pogingen de verbinding te herstellen is sindsdien niets meer van de Mars Climate Orbitor vernomen.

Een voorlopige analyse van de vluchtgegevens wijst erop dat de sonde in een te lage baan raakte, op minder dan 60 kilometer hoogte in plaats van de geplande 140 à 150 kilometer. Volgens Cook was 85 kilometer de minimumhoogte om de satelliet te laten overleven, dit in verband met de weerstand die de ijle Marsatmosfeer op lage hoogtes uitoefent.

Waarom de satelliet de laatste paar uur voor aankomst zo sterk in hoogte is gedaald is vooralsnog een raadsel. Cook sloot uit dat een mechanische fout in de sonde de oorzaak van de ramp zou zijn geweest, eerder denkt hij aan een fout in de besturingssoftware of aan een menselijke fout.

Na het verlies in 1993 van de Mars Observer, die weigerde in een baan om Mars te komen en sindsdien diep in de ruimte om de zon draait, is de ramp met de Mars Climate Orbitor opnieuw een forse tegenslag voor het Mars-onderzoek. Maar fataal is hij niet. In reactie op het verlies van de peperdure Mars Observer, waarschijnlijk het gevolg van een exploderende brandstoftank, is de NASA met succes overgestapt op kleinschaliger missies waarbij is ingecalculeerd dat er af en toe een kan uitvallen.

De bekendste vertegenwoordiger van deze `faster, cheaper, better'-aanpak is de Mars Pathfinder. Die maakte op 4 juli 1997 een geslaagde zachte landing op Mars, waarna het robotwagentje Sojourner de nabije omgeving met groot succes verkende. Volgens een NASA-woordvoerder was het, gezien de complexiteit van het navigeren zo diep in de ruimte, onvermijdelijk dat er na twintig geslaagde missies in het kader van de nieuwe aanpak een keer iets mis moest gaan.

Het verloren gaan van de Climate Orbitor heeft directe gevolgen voor de Mars Polar Lander, die op 3 december van dit jaar een zachte landing op de planeet moet maken. Het lag in de bedoeling bij het verzenden naar de aarde van de gegevens van die missie de Mars Climate Orbitor als tussenstation te laten fungeren. Nu de laatste is verongelukt zal een andere oplossing gezocht moeten worden. Volgens Cook liggen er al plannen klaar om de communicatie te laten verlopen via de Mars Global Surveyor, die sinds enige tijd rondjes draait om Mars en zo de planeet in kaart brengt.