LITERATUUR

John Bayley: Elegie voor Iris (Iris - A Memoir of Iris Murdoch). Vert. Hein Groen en Gijs Went, De Bezige Bij, 287 blz. ƒ39,90

Vertaling van het vorig jaar verschenen boek dat criticus, hoogleraar en schrijver John Bayley publiceerde over de vrouw met wie hij drieënveertig jaar getrouwd was, de Engelse schrijfster Iris Murdoch.

Murdoch (1919-1999) leed toen al enige jaren aan de ziekte van Alzheimer en Bayley geeft een liefdevol portret van haar inmiddels onttakelde toestand. `De prachtige onsentimentele stijl van Bayley vervult de lezer met een gevoel van bitterzoete weemoed om de tragiek van het leven, dat alles nu eenmaal voorbijgaat en eindigt in de dood'.

(Liesbeth Wytzes, Boeken 30.10.98)

Kerstin Ekman: De hond. Vert. Elina van der Heijden en Wiveca Jongeneel, Bert Bakker, 91 blz. ƒ19,90

Novelle uit 1986 van de Zweedse schrijfster Kerstin Ekman (1933) geschreven vanuit het perspectief van een jonge hond. Tijdens een sneeuwstorm raakt hij gescheiden van zijn moeder en weet mede dankzij zijn jachtinstinct de winter te overleven.

In een interview zei Ekman: `Als schrijver kan ik mijn eigen werk niet duiden, maar als lezer vind ik dat literatuur betekenis moet geven, mijn zintuigen moet scherpen, mijn bewustzijn moet voeden. Dat is een morele plicht.'

(CS 6.6.97)

Michael Frayn: Pretmakers in een berglandschap (Headlong). Vert. Sjaak de Jong, Bert Bakker, 318 blz. ƒ45,-

Tegelijkertijd met het Engelse origineel verschijnt in vertaling de nieuwe roman van Michael Frayn (1933) waarin een kunstliefhebber bij zijn buren een onbekend schilderij van Pieter Bruegel de Oudere vermoedt.

Over Now You Know, een van Frayns eerdere boeken schreef J.J. Peereboom: `Frayn is een auteur die van zin tot zin onvoorspelbaar blijft. Lezers die iedere avond tijd hebben voor twee pagina's moeten aan dit boek niet beginnen, maar wie er zijn hoofd bij houdt vindt er een meester van de Engelse komische roman in.'

(CS 11.12.92)

Jean Pierre Rawie: Geleende tijd. Bert Bakker, 63 blz. ƒ35,-

`Ach welk gedicht is ooit bij machte/ zoveel van nu, zoveel van toen,/ zoveel dat voorgaande geslachten/ in ons verrichtten recht te doen?'

Na zeven jaar een nieuwe dichtbundel van Jean Pierre Rawie (1951) waarin ook nu weer liefde, dood en vergankelijkheid centraal staan.

José Saramago: Het jaar van de dood van Ricardo Reis. Vert. Harrie Lemmens, Meulenhoff, 414 blz. ƒ45,-

Roman uit 1984 van de Portugese Nobelprijswinnaar José Saramago (1922) waarin een dichter-arts uit Rio de Janeiro terugkeert naar Lissabon, enige dagen na het overlijden van de grote Portugese dichter Fernando Pessoa in december 1935. Het leven in Portugal wordt in die tijd bepaald door de dictatuur van Salazar en op de achtergrond speelt de Spaanse burgeroorlog en Hitler Duitsland.

Naar aanleiding van het toekennen van de Nobelprijs aan Saramago schreef Ger Groot: `Saramago schrijft als een verhalenverteller, met de middelen en de natuurlijkheid van de orale literatuur, die Harrie Lemmens in zijn vertalingen razend knap naar het Nederlandse ritme heeft weten over te brengen.' (Boeken 16.10.98)

NON FICTIE

Jan Willem Duyvendak: De planning van ontplooiing. Wetenschap, politiek en de maakbare samenleving.

Sdu Uitgevers, 176 blz. ƒ39,90

Jan Willem Duyvendak beschrijft de veranderingen in het denken over planning en zelfontplooiing in de naoorlogse politieke geschiedenis. Het idee van de maakbare samenleving, dat meestal wordt geassocieerd met `de jaren zestig' beheerste al sterk de wederopbouw van de jaren vijftig. Juist binnen linkse partijen ontstond kritiek op de gedachte van een maakbare samenleving, aldus Duyendak, bijzonder hoogleraar aan de Erasmus Universiteit.

Huub Oosterhuis en Alex van Heusden: In den beginne. Het boek Genesis. Vertaald en van aantekeningen voorzien. Prometheus, 216 blz. ƒ29,90

Eerste in een reeks van vijf `boeken van Mozes', de eerste afdeling van de joodse Schrift. De auteurs doen een poging de Hebreeuwse grondtekst van het eerste bijbelboek met behoud van idioom en stijlmiddelen in hedendaags Nederlands te vertalen.

Jeroen Giltay: Ruffo en Rembrandt. Over een Siciliaanse verzamelaar in de zeventiende eeuw die drie schilderijen bij Rembrandt bestelde.

Walburg Pers, 192 blz. ƒ49,50

De Italiaanse patriciër Antonio Ruffo bestelde voor zijn reeks geschilderde portretten van de `Groten der Aarde' drie schilderijen bij Rembrandt.

Deze studie gaat in op de verhouding van schilder en opdrachtgever.

Anthoni Smyters: Het versierde woord. De Epitheta of woordcombinaties van Anthoni Smyters uit 1620. (Hertaald door Nicoline van der Sijs).

Contact, 238 blz. ƒ49,90

Handleiding voor schrijvers die hun taal wilden verrijken met fraaie bijvoegelijke naamwoorden.

Het is een boek dat men naar believen `doorwrocht', `profijtelijk', `studieus' of misschien wel `troostrijk' kan noemen.