Star Wars op je onderbroek

Chips, cola, t-shirts, stropdassen, hamburgers, badschuim en agenda's: niets in Nederland lijkt gespaard te blijven voor de Star Wars gekte. De film is pas vanaf volgende week te zien, maar nu al is Star Wars een way of life.

Eet Star Wars, drink Star Wars, slaap Star Wars. Zelfs diegenen die denken dat Yoda een Joegoslavisch automerk is, kunnen er nauwelijks aan ontsnappen: de nieuwe Star Wars film `The Phantom Menace' komt eraan. Vanaf volgende week in de bioscoop, maar allang in de winkel.

Star Wars is meer dan een film, zeker in de Verenigde Staten. Een way of life zouden ze daar zeggen. De drie films (Star Wars, Empire Strikes Back, Return of the Jedi) die deel uitmaken van de eerste cyclus – liefkozend The Trilogy genoemd – staan alledrie in de top 10 (2, 8 en 10) van bestbezochte films ooit in de VS. Een enorme en trouwe aanhang houdt de cultstatus van de films al jarenlang gaande. De `space-opera' is te citeren ('may the force be with you'), te persifleren (o.a. Mel Brooks' Spaceballs) of thuis na te spelen met één van vele action-figures.

Als Star Wars Hollywood iets heeft geleerd, dan is het dat juist in de plastic poppetjes, boekwerkjes en hamburger-kadootjes het grote geld zit. Directe aanleiding is de legendarische deal die de regisseur van de film ooit heeft gesloten. Nog voor het verschijnen van de eerste film in 1977 leverde George Lucas onder druk van de filmstudio – waar ze niet al te veel vertrouwen hadden in de film – de helft van zijn salaris in. In ruil kreeg Lucas de rechten voor eventuele vervolgen en merchandising. Sindsdien brachten de drie films gezamenlijk een onvoorstelbare drie miljard gulden op. Maar Lucas lachte nog het hardst: aan merchandising verdiende hij in dezelfde periode ongeveer negen miljard gulden. De man die de deal goedkeurde – zoiets als de Beatles een platencontract weigeren – legt waarschijnlijk nu blaadjes sla op hamburgers.

Een vermoedelijk te verwaarlozen deel van dat bedrag is verdiend in Nederland. Veel verder dan een tiental poppetjes, een paar spelletjes en de onvermijdelijke panini-plakplaatjes – waarvan met name plaatje nummer 4, van Han Solo, zeer schaars was – bij de tweede (1980) en derde (1983) film ging het merchandise-bombardement hier niet. Verder zijn de films ook veel minder populair buiten de VS: in de ranglijst bestbezochte films allertijden buiten de VS nemen de films de wat bescheidener plaatsen 10, 21 en 74 in.

Maar sinds The Lion King zijn we er wat betreft merchandise helemaal bij in Nederland. Op de chips, op de cola, op het bed, op het overhemd, op de onderbroek: overal past wel een plaatje. Of het nu van een leeuwenjong is of van de buitenaardse koningin Amidala.

Hoewel de `Phantom Menace' nog niet uit is, blijkt de hoeveelheid merchandise in Nederland reeds onvoorstelbaar groot. De Bijenkorf heeft een speciale Star Wars-shop ingericht, bij de speelgoedzaken staan de poppetjes op prominente plaats, bij Tie-Rack zijn stropdassen te krijgen, boekwinkels voeren de Star Wars verhalen en bij de computerwinkels ligt een stapel software voor PC of spelcomputer. Onder de parafernalia vindt je de Gungon submarine bath & shower foam, de Darth Maul electronic toothbrush holder, een `death star' die verandert in `Tatooine' (een ruimteschip in een planeet), Jar-Jar Binks snoepjes, een Rubiks Cube, lollies, kalenders, bouwpakketten, Star Wars Monopoly of Trivial Pursuit, maskers, rugzakken, computerspelletjes, Lego, een R2D2-knuffel die bliept als je op zijn `buik' drukt, plastic mokken, borden, agenda's en sleutelhangers om maar een deel van het assortiment te noemen. De prijzen verschillen sterk: voor ƒ6,95 heb je een Phantom Menace rietje, voor de Lego X-wing fighter betaal je ƒ87,95.

Ook tot de supermarkt is The Phantom Menace doorgedrongen. Bij Pepsi, Sisi en 7-Up zijn punten te vinden waarmee gespaard kan worden. Diezelfde punten zijn ook te vinden in de zakken van Smiths en Doritos, maar dan op een kraskaartje. Je kan de punten met het krassen verdubbelen en halveren: leuk voor gokkende kinderen. Wie steeds dubbele punten krast, heeft na tweeënhalve zak chips het goedkoopste item, een `Jar Jar Sticky Tong' (adviesprijs ƒ2,95). Nog honger? Voor minimaal twintig zakken chips en bijbetaling van dertig gulden haal je de Star Wars lavalamp in huis (adviesprijs ƒ149,95). Wie de force niet kan weerstaan om het huis intergalactisch in te richten, is er bij gebaat één aspect niet te vergeten: hou ongeveer vijftien gulden over voor de film zelf. Want daar ging het lang, lang geleden toch allemaal om.