Klagen over politie Amsterdam vereist doorzettingsvermogen

De afhandeling van klachten over politieoptreden in Amsterdam duurt lang. Soms meer dan twee jaar, terwijl de maximale termijn tien weken is.

Hij was in de war. Hartkloppingen. In de politiecel aan de Lijnbaansgracht was het steenkoud en smerig. Buiten was het vijftien graden onder nul. Hij had een papieren pyjama gekregen, een `drenkelingenpak' in politietermen. Het ging mis met plassen. De pyjama scheurde doordat zijn kruis nat was geworden. Een nieuw pak kreeg hij niet. Agenten lachten hem uit. Daarna werd hij voor het verhoor over een afdeling geleid waar veel mensen werkten. ,,Wat voelde ik me vernederd'', roept Jacob Breukers.

Hij kan zich er nog steeds erg over opwinden. Uitvoerig praat de 54-jarige Breukers uit Amsterdam-Zuid over de manier waarop de Amsterdamse politie hem heeft bejegend. Heftige armbewegingen, overslaande stem, af en toe staat hij op om zijn woorden kracht bij te zetten. Op nieuwsjaarsdag van 1996 overlijdt zijn 41-jarige vriendin nadat ze twee keer was gevallen op weg naar het toilet. Ze had al een zwak gestel, had jarenlang te veel gedronken. En eerlijk is eerlijk. Hij had haar zes weken daarvoor een klap gegeven, maar dat was de enige keer dat zoiets gebeurd was. Het ambulancepersoneel kan de vrouw niet meer redden. De verpleegkundige twijfelt over de doodsoorzaak. Bovendien heeft de ex-man van de vriendin een dag eerder bij politie gemeld dat Breukers de vrouw had mishandeld. Daarom houdt de politie hem aan.

Breukers zit anderhalve dag in de cel. Na sectie op het lichaam wordt hij volledig vrijgepleit. Zijn vriendin blijkt te zijn gestorven aan een acute alvleesklierontsteking. Breukers is vervolgens maanden depressief. In juli 1997, anderhalf jaar na de dood van zijn vriendin, besluit hij een klacht in te dienen bij de Commissie voor de Politieklachten. Hij vindt dat hij onterecht is aangehouden en onheus is behandeld. Ook heeft de politie geen excuses gemaakt of aan enige nazorg gedaan. De termijn voor klachtafhandeling is tien weken, maar het duurt tot maart 1998 dat hij wordt uitgenodigd voor een gesprek met de klachtbemiddelaar, een politie-ambtenaar, van bureau Lijnbaansgracht. Daarna volgen er nog gesprekken met de Commissie voor de Politieklachten en met een nieuwe klachtbemiddelaar.

Uiteindelijk duurt het tot augustus van dit jaar dat de hele klachtprocedure is afgerond. De commissie verklaart Breukers klacht deels gegrond, deels ongegrond. De politie had hem eerder medicijnen en een nieuw drenkelingenpak moeten verstrekken, had hem excuses moeten maken en meer nazorg moeten aanbieden. De politie had volgens de commissie wel genoeg grond hem aan te houden.

,,De klachtafhandeling in Amsterdam duurt veel te lang. En het wordt steeds langer. Burgers hebben daardoor geen zin meer een klacht in te dienen'', zegt Mike Ramdhani van de Stichting Klachten & Adviesbureau Politieoptreden. Deze stichting ondersteunt klagers die verstrikt raken in de bureaucratische regels omtrent de klachtenprocedure. Onderzoekers van de universiteit van Utrecht constateerden begin 1998 al dat het landelijk niet goed is gesteld met de klachtenregelingen bij de politie. Veel korpsen hanteren regelingen die in strijd zijn met de politiewet.

Het aantal politieklachten in Amsterdam nam in 1998 af van 477 naar 407, maar volgens Ramdhani zegt dat niets over de Amsterdamse politie. ,,In een jaar met grootschalig politie-optreden kan dat toch niet. Er waren rellen in Overtoomse Veld, in Oost en in de Bijlmer. Daarvan heeft niemand een klacht ingediend. Dat kan toch niet.'' Ramdhani noemt Jacob Breukers ,,een doorzetter''. ,,Veel mensen haken af als het allemaal zo lang duurt.''

Ook is de drempel om een klacht in te dienen groot, vindt de stichting. ,,Op de meeste bureau's liggen geen formulieren, terwijl dat verplicht is'', zegt Ramdhani. Bovendien zouden mensen bang zijn om bij hetzelfde bureau een klacht in te dienen waar ze slecht behandeld zijn. Soms zou het voorkomen dat mensen wordt wijsgemaakt dat ze helemaal niet kunnen klagen, zegt Ramdhani. In plaats van de klachten als een ,,gratis advies'' te zien, is de houding van de politie volgens de stichting altijd heel defensief jegens klagers.

De Commissie voor de Politieklachten erkent dat de afhandeling lang duurt. In het jaarverslag 1998 staat dat gemiddelde duur nu 52 weken is, een stijging van 33 procent in vergelijking met 1997. ,,Een lange klachtbehandeling hangt samen met een zorgvuldige behandeling'', zegt secretaris S. Sadiek van de commissie. De wettelijke termijn van tien weken is volgens haar onrealistisch. ,,Wij vragen van de politie om een volledige rapportage. Daarvoor is tijd nodig.'' Ze vindt dat de politie het klachtentreglement wel degelijk serieus neemt.

De partij Amsterdam Anders/De Groenen heeft deze week de notitie `Klagen moet lonen' in de gemeenteraad ingediend, waarin wordt voorgesteld om de Commissie voor de Politieklachten meer bevoegdheden te geven, onder meer om zelf zware klachten te kunnen onderzoeken. Daardoor wordt de afhankelijkheid van politiemensen minder groot en is meer sprake van een onafhankelijk oordeel.

Jacob Breukers is uiteindelijk tevreden met het rapport dat over zijn geval is gemaakt. Op veel punten heeft hij gelijk gekregen en de politie heeft hem excuses aangeboden. ,,Het staat op papier. Dat is belangrijk. Ik kan nu een claim indienen''. Ramdhani van het klachtenbureau verwacht dat het verzekeringsbedrijf van de Amsterdamse politie hem enkele duizenden guldens zal uitbetalen. Breukers: ,,Maar het geld is niet belangrijk. Ik laat dat helemaal aan mijn advocaat over.'' Hij wil de zwarte periode afsluiten. ,,Ik moet toch weer een keer gaan leven.''