Een volk van spaarders

Niemand ontkomt eraan. Na het afrekenen van de boodschappen aan de kassa van de supermarkt moet een vraag met ja of nee worden beantwoord: spaart u zegels?

Een van de oudste spaarsystemen in Nederland is na 75 jaar nog steeds springlevend. Ruim 70 procent van de huishoudens spaart `koffiepunten' bij Douwe Egberts en de geschenkenwinkels worden jaarlijks door meer dan één miljoen mensen bezocht. Met volle spaarkaarten kunnen nu geschenken – uiteenlopend van een verzilverde theeknijper tot exclusieve koffiezetapparatuur - worden uitgezocht. In 1924 kon worden gespaard voor de avonturen van de hondenhelden `Flip en Flap'. Ze bleven tot 1966 in het assortiment.

Het sparen van koffiepunten mag dan nog steeds populair zijn, Douwe Egberts heeft inmiddels concurrentie gekregen van modernere spaarvormen zoals de airmiles (onder meer bij Albert Heijn en Shell), Free Bees (BP) of Rocks (Texaco). Bedrijven bieden niet alleen meer spaaracties aan om de klant `merkentrouw' te maken, maar ze willen ook iets terug van de spaarders. Informatie.

Wie bij Albert Heijn zijn boodschappen doet, ontkomt er bijna niet aan de vorig jaar gelanceerde bonuskaart op zak te hebben. Zo niet, dan loopt hij veel kortingen mis. Inmiddels is de bonuskaart uitgegroeid tot een van de populairste kaartjes van Nederland. Meer dan 3,5 miljoen mensen hebben de kaart in hun bezit.

Frank Nelemans, onderzoeker van het marktonderzoeksbureau NSS dat eind vorig jaar het spaargedrag van de Nederlandse bevolking onderzocht, heeft een verschuiving zien optreden. ,,Spaar je niet mee met een bonuskaart dan snij je je in je eigen vingers'', aldus Nelemans. ,,Sparen is nu een soort ruil geworden. De klant krijgt punten als hij bereid is informatie af te staan.'' De Albert Heijn-computer registreert per bonuskaart hoeveel van wat gekocht is, wanneer, hoe laat, waar. Alleen het waarom ontbreekt.

Dat Nederlanders een volk van spaarders zijn leert de uitkomst van het onderzoek dat NSS hield. Ongeveer driekwart van de Nederlandse bevolking doet mee aan enige vorm van sparen. Toch moest het marktonderzoeksbureau een dipje constateren, omdat vrouwen minder graag zegeltjes blijken te plakken dan vroeger. In 1997 nam nog 80 procent van alle Nederlanders ouder dan 18 deel aan een of ander spaarprogramma en 1996 was zelfs een absoluut topjaar met 85 procent.

Zeer populair is het sparen van Airmiles, een van de eerste systemen waarbij met een pasje elektronisch bij verschillende winkelbedrijven en bij het tanken van benzine kan worden gespaard voor vliegreizen tot en met een toegangskaartje voor De Efteling. Meer dan 2,4 miljoen mensen hebben de blauwe kaart met hun eigen persoonlijk nummer.

Het onderzoek van NSS leert dat niet iedere spaarder hetzelfde te werk gaat. Spaarders zijn in categorieën onder te verdelen.

Je hebt de mensen die gemotiveerd sparen, er zijn mensen die `voor de fun' sparen, sommigen sparen voor derden en anderen sparen ongemotiveerd. Ze beantwoorden dan de vraag na het afrekenen bij de supermarkt met `ja', maar de zegeltjes of de punten blijven ongebruikt op de pasjes staan of worden meegewassen in de wasmachine.

    • Koen Greven