Brandende Liefde

Kijk, het is natuurlijk fijn schelden op Paul Verhoeven, maar als je toevallig een film van Ate de Jong ziet, dan weet je: het kan altijd erger. Ate de Jong is een Verhoeven, maar dan zonder het talent. Vergelijk je Paul Verhoeven met een schilder, dan is Ate de Jong figuurzager.

Er zijn een paar parallellen die dat aardig illustreren. Beide regisseurs verfilmden een boek van Jan Wolkers. Verhoeven deed Turks Fruit. Dat werd een bijzondere film: ruw, lijfelijk en grof, maar ook ontroerend en soms subtiel. De Jong verfilmde Brandende Liefde. Ruw en grof, nooit ontroerend, en als de boel even subtiel dreigt te worden, gooit er iemand met poep, knijpt er iemand in billen of meten twee jongens hun piemels onder het plassen.

Beide regisseurs stapten over naar Hollywood. Verhoeven maakte Robocop, Total Recall en Basic Instinct; De Jong Drop dead Fred en Highway to Hell – een domme komedie en een domme horror. Maar in Hollywood zijn dat natuurlijk geen maatstaven. De enige maatstaf is de opbrengst. Wel, in de VS bracht Drop dead Fred 14 miljoen dollar op, Basic Instinct 118 miljoen.

Vanavond is Brandende liefde op tv. Daarin hongert een jonge kunstenaar (Peter Jan Rens) naar de mooie vrouw (Monique van de Ven) die boven zijn oude Franse lerares (Ellen Vogel) woont. Zijn honger uit zich in plat haantjesgedrag. Maar dat past goed in De Jongs visie op de kunstenaarswereld in de jaren tachtig. Samen met Huub van der Lubbe is Rens een Pietje-Bellduo dat toevallig kunst maakt. Het is lachen en gieren, achter de meisjes aan en af en toe iets doen wat op schilderen lijkt, maar dan vooral ter kanalisering van de lustgevoelens. Met name Van der Lubbe heeft een ondankbare rol als brul-puber.

Dieptepunt van de film is Peter Jan Rens. Hij speelt zoals hij later `Meneer Kaktus' zou neerzetten: als een onzindelijke kleuter. Anno 1983 dan: mouwloos hemd, strakke broek, zeg maar Nena, 99 Luftballons.

Wie zich niet stierlijk wil vervelen, moet zijn fantasie gebruiken. Want het rare is dat door Brandende Liefde af en toe een mooie film schemert. Dat is als Ellen Vogel in beeld komt. Als oude lerares probeert zij Rens en Van der Lubbe Frans bij te brengen. Maar daarbij ontstaat een wonderlijke spanning. Ze is een echte frik, maar toch voelen de jongens meer dan eerbied voor haar. En andersom. Af en toe zindert er iets – maar dan gooit De Jong gauw weer met poep. 't Mocht eens aardig worden.

Brandende Liefde (Ate de Jong, NL, 1983), RTL4, 20.30-22.25u.

    • Bas Blokker