Vragen over dood gevangene

In de strengst beveiligde gevangenis van Nederland is een gedetineerde om het leven gekomen. Zijn familie eist opheldering.

De Turkse familie G. heeft een advocaat en een vertrouwensarts in de arm genomen om opheldering te krijgen over de volgens hen zeer merkwaardige wijze waarop de gedetineerde Cemal G. vorige week na een incident in de strengst beveiligde gevangenis van Nederland om het leven is gekomen.

Cemal zat vast in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught. Op de luchtplaats van deze gevangenis deed zich vorige week woensdag een schermutseling voor tussen de Turkse gedetineerde – die voor moord veroordeeld is – en de Engelsman Curtis W. die wegens drugshandel vastzit. Tussen de twee mannen zijn over en weer klappen uitgedeeld. Aan de verwondingen die Cemal hierbij opliep, is hij een dag later in een ziekenhuis overleden.

Volgens een woordvoerder van de familie van het slachtoffer is er reden om aan te nemen dat ,,de veiligheidsparanoia in de gevangenis belet heeft dat er adequate en tijdige medische zorg is verleend aan Cemal''.

De Turkse gedetineerde is overleden aan een hersenbeschadiging terwijl er volgens de woordvoerder makkelijk had kunnen worden ingegrepen als de gedetineerde op tijd naar het juiste ziekenhuis was gebracht.

De Amsterdamse vertrouwensarts H. Schuhmacher en de advocaat S. van der Woude hebben afgelopen zaterdag op verzoek van de familie van het slachtoffer het stoffelijk overschot bekeken. Van der Woude wil geen commentaar geven op zijn bemoeienis, voordat hij de zaak met het openbaar ministerie heeft besproken.

Het incident wordt onderzocht door justitie in Den Bosch. De behandelend officier van justitie mevr. M. van Thiel heeft gisteren in een unieke procedure in een vergaderzaal van de gevangenis van Vught bij de rechter-commissaris de voorlopige hechtenis gevraagd van gedetineerde Curtis W. wegens doodslag. Een merkwaardig verzoek volgens de Amsterdamse advocaat van de Engelsman, H. Jahae, omdat zijn cliënt nog vele jaren moet uitzitten van een straf van twaalf jaar. W. zit op dit moment in de isoleercel in Vught.

In de EBI-gevangenis in Vught worden de 24 `zwaarste' gedetineerden onder de meest strikte omstandigheden gevangen gehouden. Ze hebben zeer beperkte bewegingsvrijheid, worden streng bewaakt en met videocamera's voortdurend in de gaten gehouden. Ze mogen beperkt bezoek ontvangen dat alleen achter glas met de gedetineerden mag spreken. Het bezoek wordt daarbij door bewakers geobserveerd vanachter een spiegelwand.

Luchten mogen de gedetineerden alleen in groepjes van vier. Daarbij is vorige week ruzie ontstaan die leidde tot een handgemeen tussen Cemal en W.

Volgens advocaat Jahae heeft de ruzie enige tijd geduurd maar hebben zes bewakers die vanachter glas het luchten gadeslaan, niet ingegrepen. ,,De dapperste bewaker heeft alleen laten omroepen: heren, stoppen! Niemand nam de moeite uit het hok te kruipen'', aldus Jahae.

De advocaat noemt het ,,te gek voor woorden dat je in Nederlands' strengste gevangenis zo maar iemand dood kunt maken''. De advocaat heeft te horen gekregen dat er geen video-opnames zijn van het incident. Hij noemt dit dubieus ,,omdat in deze strafinrichting iedere vierkante centimeter met videocamera's in de gaten wordt gehouden''.

Volgens de vereniging voor strafrechthervorming de Coornhertliga bewijst het incident in Vught dat het hoog tijd wordt dat er een onafhankelijke onderzoekscommissie komt die het overlijden van gedetineerden in strafinrichtingen kan onderzoeken. Volgens advocaat O. Hammerstein, voorzitter van de Coornhertliga, doet justitie altijd geheimzinnig bij dit soort zaken en is het vaak onmogelijk te achterhalen wat zich precies heeft afgespeeld en of gedetineerden wel voldoende medische zorg krijgen. ,,Ze brengen een gedetineerde pas naar het ziekenhuis als hij echt instort.''

De wijze waarop gedetineerden in de EBI in Vught worden behandeld, staat volgens advocaten gelijk aan marteling. In verschillende kort gedingen hebben advocaten de afgelopen jaren bij de president van de Haagse rechtbank geprobeerd het gevangenisregime aan de orde te stellen. Klachten over het mensonterende karakter van de behandeling in Vught zijn steeds afgewezen. Justitie in Den Bosch was vandaag niet voor commentaar bereikbaar.

Het stoffelijk overschot van Cemal is vandaag naar Turkije gevlogen. Zijn enige broer in Nederland, die in Rotterdam gedetineerd zit, heeft hem niet kunnen bezoeken. Hij zag zaterdag af van een bezoek, omdat dit alleen mocht plaatsvinden onder strenge beveiliging en geboeid.