Schieten op inbrekers mag van veel Italianen

Veel Italianen zijn de misdaad beu en de neiging groeit om het heft in eigen handen te nemen. Want de overheid is veel te soepel tegenover criminelen.

Om vier uur 's nachts schrok Giovanbattista Navarini wakker. Hij hoorde vreemde geluiden buiten en zijn hond was woest aan het blaffen. Toen hij de luiken voor het raam opendeed, zag hij een paar schaduwen. Inbrekers. Hij pakte zijn pistool, schoot een keer in de lucht en een keer in de richting van de schaduwen, en belde de carabinieri.

Die vonden een half uur later het lijk van een 32-jarige man, een aantal tuinmachines die klaar stonden om te worden meegenomen, en de sporen van een auto waarin de twee medeplichtigen ervandoor waren gegaan. Bijna routine, want in dit gebied, het platteland in de omgeving van de Noord-Italiaanse stad Brescia, wordt aan de lopende band ingebroken. Maar dat iemand op inbrekers en overvallers schiet, is vrij nieuw voor Italië.

Nog nieuwer is de bijna algemene instemming. In de Verenigde Staten moge schieten op inbrekers in eigen huis aanvaard zijn, zoiets staat haaks op de humanitaire traditie van Italië. De schoten van de 56-jarige Navarini, die vertelde dat hij bang was omdat hij alleen thuis was met zijn moeder van 84 en een zieke dochter, vormen een breekpunt. De Italianen hebben genoeg van de steeds toenemende criminaliteit, die wordt aangewakkerd door Albanese, Nigeriaanse en Marokkaanse bendes.

,,De winkeliers hebben besloten zich te bewapenen en zichzelf te verdedigen'', waarschuwt Pierluigi Vigna, de nationale procureur tegen de mafia. ,,Dat is een teken van een ernstig wantrouwen jegens de overheid. Er is geen tijd meer te verliezen.'' Daarom heeft het kabinet gisteren spoedberaad gehouden - opnieuw, want ook in januari zette een golf misdaden in Milaan het misdaadprobleem boven aan de agenda. Sindsdien is er weinig gebeurd, en een nieuwe golf moorden verspreid over het land wakkert de kritiek en onvrede aan.

Verbijsterd hebben de Italianen de afgelopen maanden ontdekt dat mensen die als alternatieve straf huisarrest hebben gekregen, ongestoord op dievenpad gaan. En dat misdadigers die in herhaling vallen en daarom niet in aanmerking zouden mogen komen voor strafverlichting, die toch krijgen omdat de dossiers niet zijn bijgewerkt.

Links moet zijn analyse aanpassen, roept Antonio Bassolino, de linkse burgemeester van Napels. Je kunt de kleine criminaliteit niet meer beschouwen als een sociaal probleem. ,,Het gaat om een cultureel probleem, om het idee dat je door de stelen sneller en tien keer zoveel verdient als wanneer je werkt.''

Het kabinet heeft lang beleefd geknikt en daarna de aandacht verlegd naar problemen die het als belangrijker beschouwde. Tot links de lokale verkiezingen in Bologna verloor, al een halve eeuw een rood bolwerk. Geschrokken realiseerde premier Massimo D'Alema zich dat links ook op nationaal niveau groot gevaar loopt.

Daarom verklaren zijn partijgenoten van de Linkse Democraten nu dat de rechten van de verdachten niet het recht van de burgers op veiligheid in gevaar mogen brengen. Oude stokpaardjes gaan op de helling. Zoals de wet die alternatieve straffen mogelijk maakt voor mensen die minder dan drie jaar hebben gekregen. Of de uitgebreide mogelijkheden voor strafvermindering en vrijwilligerswerk voor gevangenen die voor langere tijd vastzitten.

Om hardere straffen roept eigenlijk niemand, maar dat is het probleem niet. De straffen worden vaak niet ten uitvoer gelegd. Omdat de verdachte nog niet is uitgeprocedeerd en je in beginsel in Italië pas de gevangenis in gaat na een definitieve veroordeling - en daarmee gaan jaren voorbij. Of omdat er zoveel mogelijkheden voor strafvermindering zijn.

De rechtse oppositie protesteert dat het kabinet haar tekst heeft gestolen. Oppositieleider Silvio Berlusconi gaat zelfs een stap verder en gebruikt op zijn beurt de oude slogans van links. De kabinetsplannen dreigen van Italië een politiestaat te maken, roept hij, we mogen de rechten van verdachten niet verkwanselen. Het is politieke retoriek, ingegeven door het feit dat hij zelf een belangrijke verdachte is in een aantal corruptiezaken en gruwelt van het idee dat hij na een eerste veroordeling, in afwachting van hoger beroep, de cel in zou moeten.

Het kabinet belooft nu 550 miljoen gulden extra voor de politie. Elektronische armbanden die betere controle mogelijk maken op veroordeelden met huisarrest. Wetswijzigingen om de nieuwe buitenlandse misdaadbendes te kunnen pakken onder de mafiawetgeving. Uitbreiding van de mogelijkheden voor snelrecht. De speciale noodwetten waarom door sommige is geroepen. Premier D'Alema na afloop van het kabinetsberaad gisteren: ,,Laten we eerst maar eens goed de regels toepassen die er al zijn.''

    • Marc Leijendekker