Morele angsten

Precies geteld heb ik niet maar ik dacht minder vierkante meter hoed in de Ridderzaal te zien dan vorig jaar. De vrouwelijke ministers waren minder giebelig en Zalm bedwong zijn schaterlach. Het paarse verkiezingssucces is alweer een jaar geleden en ze hebben wat ruzie gehad.

Vice-premier Jorritsma, die vorig jaar de show stal met haar cyclaamkleurige hoed en dito lipstick en overal te zien en te horen was, zag ik bescheidener vooraan zitten. Later hoorde ik haar niet. Haar departement heeft niet zoveel te doen, omdat de economie al vanzelf voortgiert.

Haar opvolger Netelenbos had een duveltje-uit-doosje-hoedje schuin op haar hoofd en dat paste bij haar nieuws van die dag: Noordtak van de Betuwelijn gaat niet door.

Premier Kok was in zijn element als zuinig modelburger. Als het zo goed gaat, krijgen we last van morele angst. Waar blijven de normen en waarden? In een interview met Karel van de Graaf zat Kok redelijk op één lijn met Avro's recht-en-orde-agenda. De rechter zou eventueel opvoedingsles kunnen opleggen. Goed, een avondklok voor kinderen ging hem wat ver maar de premier was wel bezorgd over leemten in gezin en opvoeding. Hij had het zelfs over ,,gebroken gezinnen'' als oorzaak van sociale problemen. Hij schrok even van zijn eigen uitspraak. Zo ver heb ik zijn CDA-voorgangers nog nooit horen gaan. Het is definitief voorbij met de heroïsering van de bijstandsmoeder. Precies vier jaar geleden lachte het hele paarse kabinet zich tranen in de ogen toen het CDA bij de algemene beschouwingen het onderwerp gezin aansneed.

Buiten deze morele oprispingen gingen de meeste Troonrede-interviews over geld. Dat is veilig abstract. Als mevrouw Borst triomfantelijk zegt dat zij een paar miljard extra mag uitgeven, zie ik niets voor me. Nova had de drie ministers met personeelsgebrek verzameld, Borst van Volksgezondheid, Hermans van Onderwijs en Peper van Binnenlandse Zaken. Niemand wil nog leraar, verpleegkundige of politieman worden en wat doen de ministers daaraan?

Jongeren worden liever iets creatiefs als styliste van een fotograaf of sterkok in een restaurant. Dat heeft glitter en glans. Liever dikke fooien vangen van blakende gasten aan een rijkelijk gevulde tafel dan op de uitgaansavond aan het bed staan van losers.

Maar Hermans heeft al een oplossing voor de problemen, zei hij. Hij heeft het ICT ingevoerd en dat stemde mij weer helemaal gerust. Ik dacht nog met genoegen terug aan MUB, WUB, WPO, RPBO, de wet FINLO, BAPO en vele andere inspanningen in Zoetermeer. En dat kostte ons allemaal niets extra.

Ook gisteren bleven de drie ministers zuinig. Geen hoger loon maar een beter imago voor de publieke dienstverlening. Voorlichtingscampagnes. Kok deed er in een interview een paar honderd gulden per jaar reiskostenforfait bovenop. De verslaggever van Den Haag Vandaag vroeg zich af of het niet wat weinig was maar toen Kok met een stalen gezicht herhaalde dat dat toch echt de oplossing was, drong hij niet verder aan. Het was immers feest op het Binnenhof. Er speelde een strijkje.

Ik ben er helemaal ingetrapt bij de Koningin. Na haar aanhef bedacht ik dat de vrouw niet alleen directeur en secretaris maar ook Heer was geworden. Ach nee, het was verleden tijd. Een opgelucht applaus volgde.

NOS-correspondent Maartje van Weegen had zich gedegen ingewerkt voor de traditionele rit met de Gouden Koets. Boeken gelezen, archieven nageslagen. Elk jaar weet ze meer. Ze werd bijgestaan door Haags voorlichter Thijs van Leeuwen, specialist in curiosa als galon-uniformen, grenadiers en koetsmodellen. Hij wist dat de gala-berline van Prinses Margriet en haar Pieter meer ramen had gekregen, zodat het publiek hen beter kon zien. De deelnemers aan Big Brother worden 100 dagen bekeken, maar het koninklijk huis heeft levenslang. Wat een idioot vak.